سه شنبه 28 آبان 1398 | Tuesday, 19 November 2019
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : يکشنبه 28 آذر 1389     |     کد : 7195

انتقال دانش مسلمين به اروپا

انتقال دانش مسلمين به اروپا

انتقال دانش مسلمين به اروپا
تمدن اسلامي که در پي آميزش فرهنگ هاي گوناگون ملتهاي مسلمان بنيانگذاري شد ، پس از چند قرن پويايي و پيشرفت در قرون  چهارم ، پنجم و ششم هجري به اوج خود رسيد . دانشمندان بسيار نو آوري هاي فراوان ، تأليفات متعدد ، همه و همه از نشانه‏ هاي شکوه تمدن اسلامي بود. کتابخانه ‏ها ، مساجد و مدرسه ‏هاي بي ‏شمار ، شهر هاي آباد و  پر جمعيت ، روستا هاي پر برکت و مزارع  سر سبز ، ارتباطات وسيع ، اقتصاد و تجارت پر رونق و عوامل ديگر موجب شده بود که قلمرو اسلام آبادترين نقاط جهان باشد و  مسلمانان مشعل داران تمدن و فرهنگ باشند.
شکوفايي  اوليه  و اصلي تمدن اسلامي  در نواحي شرقي آن يعني ايران ، عراق ، شام و نواحي اطراف  آنها بود . سپس نواحي غربي جهان اسلام يعني مصرف و شمال افريقا  و  اندلس نيز نقش خود را در اين تمدن ايفا کردند . بخصوص با تشکيل دولت هاي مقتدر و مستقل امويان اندلس ، فاطميان، ابوبيان و مملوکان زمينه‏هاي سياسي و اقتصادي لازم براي شکوفايي تمدن اسلامي در منطقه مديترانه و در همسايگي اروپا فراهم گرديد . در اين زمان که مقارن دوره قرون وسطي يعني دوران انحطاط تمدن در تاريخ اروپاست . کشورهاي اروپايي فاقد زندگي شهر نشيني ، وسايل ارتباطي ، تجارت ، مدارس و صناعت قابل توجه بودند . تمدن اروپايي در مقايسه با رونق اقتصاد و تمدن مسلمانان بسيار ضعيف بود . شهر قرطبه پايتخت امويان اسپانيا داراي 500000  نفر جمعيت و  صدها مدرسه و مسجد و کتابخانه و حمام بود . ديگر شهر هاي متعدد اندلس نيز تقريبا همين وضع را داشتند . به همين نحو شهرهاي مسلمانان در مراکش و  تونس مانند فاس و  قيروان ، و نيز شهر هاي اسکندريه و قاهره در مصر آوازه‏ اي جهاني داشتند . شهرهاي بيت المقدس ، حلب ، دمشق و انطاکيه در مشرق مديترانه نيز از قرنها پيش مرکز تمدن و فرهنگ بودند . اين در حالي بود که تعداد شهرهاي قابل ذکر اروپا در قسمت اعظم  قرون وسطي  بسيار اندک بود . به علاوه  مؤسسات تمدني و فرهنگي نظير مدرسه ، کتابخانه ، بيمارستان و نيز مراکز اقتصادي چون بازار ، بندر و ... در آنجا رونقي نداشتند ؛ به همين جهت در آن روزگار طالبان ‏علم و ثروت متوجه جهان اسلام شدند . اصولا يکي از انگيزه‏ هاي تهاجم صليبيون به جهان اسلام ، آوازه ثروت ممالک اسلامي بود.
جنگهاي صليبي اگر چه در مجموع  200  سال  طول کشيد اما در عمل بيش از  4/3  (سه‏ چهارم)  آن به  صلح گذشت . در اين فواصل طولاني صلح ،  (بين مراحل مختلف جنگ ها ) اروپاييان فرصت کافي براي آشنايي با تمدن اسلامي  و بهره‏ مندي از رونق اقتصادي آن را يافتند . علاوه بر منطقه فلسطين که محل تماس صليبيون اروپايي با مسلمانان بود ، بنادر مصر و شام ، و نيز شهرهاي مسلمان نشين اسپانيا محل آشنايي وسيع اروپاييان با تمدن اسلامي شده بود . نقش اصلي در اين ارتباط را تجار اروپايي بر عهده داشتند . بعضي از کشيشان مسيحي نيز به دور از چشم مقامات کليسا و به دليل انگيزه‏ هاي علمي ، به دستاورد هاي تمدن اسلامي توجه داشتند.
تجار اروپايي از بنادر تونس و مصر و شام کالا هايي چون پارچه و مصنوعات فلزي را خريداري مي‏ کردند . آنان بخصوص به خريد دارو که مشتريان فراواني در اروپا داشت ، علاقمند بودند . پيشرفت هاي پزشکي  مسلمانان  و  ترقيات آنان در شناخت گياهان و توليد دارو ، توجه اروپاييان را جلب کرده بود . طي اين مبادلات اروپاييان اولين بار با کاغذ ، باروت و قطب نما و طريقه ساخت و کاربرد آنها آشنا شدند . همراه اين گونه کالاها واژه ‏ها و اصطلاحات زيادي از تمدن اسلامي مورد اقتباس اروپاييان قرار گرفت . بسياري از اشراف اروپايي استفاده از مصنوعات مسلمانان را وسيله تفاخر و اهل علم نيز بکارگيري اصطلاحات و لغات مسلمانان و استفاده از علوم اسلامي را موجب مباهات خويش مي ‏دانستند.
چنان که گفته شد بعضي از کشيشان نيز مخفيانه به مطالعه کتاب هاي مسلمانان و بهره بردن از آنها پرداختند . بخصوص در اسپانياي مسلمان اين گونه فعاليت‏ ها بسيار بود . از ميان نوشته‏ هاي مسلمين ، کتابهاي فلسفي ، پزشکي ، داروسازي ، نجوم ، جغرافيا ، رياضيات بيشتر مورد توجه بود . تعدادي از اين کتابها از جمله آثار ابن سينا و فارابي به زبان لاتين که زبان علمي و ديني اروپا در قرون وسطي بود ، ترجمه شد . حتي بعضي از پادشاهان اروپايي با به خدمت گرفتن مترجمان و دانشمندان ، سعي در بهره گيري از دانش مسلمين داشتند . فردريک دوم پادشاه آلمان از ادريسي جغرافيدان مسلمان درخواست نمود برايش کتابي در جغرافياي جهان بنويسد و او نيز چنين کرد.
کتاب : تاريخ اسلام و دولتهاي مسلمان، ص 122
نويسنده : رسول جعفريان و عبدالرسول خيرانديش


نوشته شده در   يکشنبه 28 آذر 1389    
PDF چاپ چاپ