جمعه 27 دي 1398 | Friday, 17 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : شنبه 27 آذر 1389     |     کد : 7178

منابع مهم درآمد دولتهاي عباسي

منابع مهم درآمد دولتهاي عباسي

منابع مهم درآمد دولتهاي عباسي
وضع  درآمد ها در دوره عباسي ، از نظر  نوع منابع ، تفاوت چنداني نداشت . زکات ، خراج ، جزيه و عشريه هم چنان از منابع مهم درآمد دولت‏ به شمار مي ‏رفتند . افزون  بر اينها ، املاکي  که  عباسيان  از امويان به ارث برده بودند ، منبع مالي مهمي براي بيت المال عباسيان  شد.
در باره خراج  بايد اشاره  کرد  که بر اساس  نظامي که از زمان عمر معمول شده بود ، مساحت  زمين‏ ها  اندازه‏ گيري شده  به مقياس مساحت ، پولي دريافت مي ‏شد . از زمان مهدي  عباسي به اين سو ، نظام  مساحت تغيير کرد  و  به  جاي آن نظام  مقاسمه  جايگزين شد . در اين نظام ، يک سوم در آمد  زمين از آن دولت و  دو  سوم  آن براي رعايا  بود.
از  دوره سفاح  که بگذريم ، منصور  سخت   ‏به  جمع  آوري اموال مشغول  شد . وي همان اندازه که در جمع آوري ثروت مي ‏کوشيد ، در خرج کردن بخيل بود  و  از  اين جهت ثروتي عظيم  براي  اخلاف  خود بر جاي گذاشت . طبيعي  بود  که سر کوبي  شورش ‏هاي  ايجاد شده  که  شمارشان  هم  اندک نبود ،  هزينه  بسياري  را بر دستگاه خلافت تحميل مي ‏کرد. يک  بار  براي  فرو نشاندن  شورشي  در افريقيه ، منصور  مجبور  شد شصت  و سه ميليون  درهم  هزينه کند . البته  بايد  توجه  داشت  که  در ظاه ر، خليفه  مي ‏بايست  ميان اموال  شخصي  و  اموال  حکومتي  تفاوت  مي ‏گذاشت  و  در عمل  هم  تا حدودي  همين طور بود . ميراثي که  منصور  بر جاي  گذاشت  ‏شامل  چهارده ميليون دينار (سکه زر) و ششصد  ميليون  درهم (سکه  نقره) بود.
گفتني است که هداياي  نوروزي  که  رسمي کهن بود ، در تمام  دوره  اموي  و  عباسي ، منبع  در آمد مهمي براي  خليفه  و  اميران  شهرها  بود . هر سال ، در ايام  نوروز  و  نيز مهرگان ، دهقانان  که ملاکين  بزرگ بر جاي مانده  از  ايران  پيش از  اسلام  بودند   هداياي فراواني  را  به  دربار خليفه  يا امير تقديم  مي‏ کردند . گفته شده که در اين ايام، مبلغ ده هزار هزار درهم به  معاويه داده مي ‏شد.
اين  رسم  تا  قرنها ادامه داشت . در نقلي آمده است  که  يک بار  منصور از امام کاظم  - ع – خواست  تا  در ايام  نوروز به نمايندگي از وي بنشيند تا  مردم  هدايا  را به  او  تحويل دهند. حضرت  از اين  کار خود داري کرد و  فرمود : در سيره ديني که  او  مي ‏شناسد ، چنين رسمي  وجود  نداشت  و  او حاضر به چنين کاري  نيست.
کتاب : از پيدايش اسلام تا ايران اسلامي ص 338
نويسنده : رسول جعفريان


نوشته شده در   شنبه 27 آذر 1389    
PDF چاپ چاپ