شنبه 5 بهمن 1398 | Saturday, 25 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : جمعه 14 آبان 1389     |     کد : 5091

انسان و دين ›› خود سازي

انسان و دين ›› خود سازي

« آیه های زندگی 1 » انسان و دين ›› خود سازي
عنوان /  نجات و رستگاري در سايه خود سازي است
آیه ی شریفه

قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا » وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا / 9 : شمس
ترجمه
به يقين رستگار شد كسي كه نفس را [در كمالات اعتقادي و اخلاقي] رشد داد و [از پليدي هاي فكري و نفساني] پاكيزه داشت; (۹) و بي ترديد محروم و زيان كار شدكسي كه آن را به پليدي ها آلود و در زير پرده هاي جهل و كفر و فسق، پنهان كرد. (۱۰)
شرح و تفسیر
اين كه خداوند متعال پس از طولاني ترين سوگند ها، كه مجموعه اي از يازده سوگند مهم به خالق و مخلوق و زمين و آسمان و ماه و خورشيد و نفوس انساني است ، اين مطلب را فرموده نشانه روشني است بر اهميت پرورش اخلاق انساني و پاك سازي درون از رذايل حيواني . در نگاه قرآن كريم ، اين خود زير بناي محكمي است براي همه احكام و قوانين اسلامي و اعتقادات شريف . حضرت محمد (ص) فرمود : « اِنّما بُعِثْتُ لِاُتَمِّمَ مَكارِمَ الاخلاق ِ» . من تنها براي تكميل فضايل اخلاقي مبعوث شده ام . در حديث ديگري از رسول خدا (ص) آمده است :« خداوند سبحان فضايل اخلاقي را وسيله ارتباط ميان خود و بندگانش قرار داده است . همين بس كه هر يك از شما اخلاقي نيك را عادت خود گرداند و آن خُلق او را به خدا مرتبط كند . »
اقوام روزگار به اخلاق زنده اند
قومي كه گشت فاقد اخلاق مردني است


عنوان /  اولين و بلند ترين گام براي خود سازي توبه نصوح است
آیه ی شریفه

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَّصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ / 8 : تحريم
ترجمه
اي كساني كه ايمان آورده ايد ، به سوي خداوند توبه كنيد ــ توبه اي خالصانه . اميد است كه پروردگارتان گناهان شما را بزدايد و شما را به بهشت ها و باغ هايي درآورد كه از زير [ابنيه و درختان] آن ها، جوي ها روان است ...
شرح و تفسیر
همه علماي اسلام توبه را بر مسلمان واجب مي دانند . در قرآن نيز ، خداوند بارها به اهل ايمان امر فرموده است كه توبه كنيد . انبياي الهي نيز هر گاه براي هدايت امت هاي گم راه مأمور مي شدند اولين دعوت آنان توبه بود . حضرت هود (هود: ۵۲) و حضرت صالح (هود: ۶۱) و حضرت شعيب (هود : ۹۰) از آن جمله اند . در روايات اسلامي نيز ، تأكيد شده كه توبه واجبي فوري است و از آن به عنوان محبوب ترين عمل در نزد خداوند يادشده است ; اما توبه نصوح، يعني توبه اي كه ديگر در آن ميلِ بازگشت به گناه وجود نداشته باشد ، توبه حقيقي است .


عنوان /  توبه گامي به سوي رستگاري است
آیه ی شریفه

وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ / 31 : نور
ترجمه
... و همگي شما، اي مؤمنان ، [در همه امور] به سوي خدا بازگرديد . باشد كه رستگار شويد.     
شرح و تفسیر
بايد دانست كه اولاً ، توبه مربوط به گناه خاصي نيست ، بلكه شامل همه گناهان مي شود و از همه معاصي مي توان توبه كرد : « اِنَّ اللّهَ يَغْفِرُ الذُّنوبَ جَميعاً » ; ثانياً ، هر گناه توبه خاصي دارد ، مثلاً توبه كسي كه نماز واجب را ترك كرده ، علاوه بر پشيماني ، به جا آوردن قضاي نمازهاي واجب است و كسي كه مرتكب گناه مالي شده ، در ضمن پشيماني ، بايد حقّ اللّهيا حقّ النّاس اموالش را به صاحبان آن برگرداند ; خلاصه اينكه بايد تا حد امكان ،كوتاهي هاي گذشته را جبران كند و اثر سنت ها و عادات بدي را كه در جامعه شيوع داده است برطرف كند ; ثالثاً ، حالِ توبه بايد دايمي و پا برجا باشد ، چون انسان پيوسته در معرض وسوسه هاي شيطان قرار دارد و محتاج مراقبت هميشگي است .


عنوان /  براي دانستن و رسيدن به كمال ، استاد و راهنما مي خواهيد
آیه ی شریفه

فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ / 7 : انبيا
ترجمه
... اگر نمي دانيد ، از دانايان بپرسيد .     
شرح و تفسیر
بهترين معلم فطرت و موفق ترين واعظ و راهنما نفس بيدار انسان است كه همواره با او و مراقب اوست ; اما بي شك بايد در آنچه نمي دانيم و آنچه از كمال و معنويت مي خواهيم و نداريم از آگاهان كمك بگيريم . اين سنّت الهي براي بشر است . حتي كسي چون موسي ، كه پيامبر اولوالعزم بود ، از كسي چون خضر بي نياز نبود . در برنامه هاي تربيتي و پرورشي نيز ، مرشد و راهنما لازم است ; البته با در نظر گرفتن شرطي كه در اين عبارت امير مؤمنان آمده است : « اَيهَاالنّاسُ اِسْتَصْحَبُوا مِنْ شُعْلَهِ مِصْباحٍ واعِظٍ . » اي مردم ، چراغ دل هايتان را از شعله گفتار واعظِ عامل روشن كنيد .
قطع اين مرحله بي همرهي خضر مكن
ظلمات است بترس از خطر گم راهي


عنوان /  به مردان خدا تأسي كنيد
آیه ی شریفه

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ / 4 : ممتحنه
ترجمه
قطعاً براي شما در پيروي از ابراهيم و كساني كه با اويند سرمشقي نيكوست...     
شرح و تفسیر
الگو برداري و يا سرمشق گيري به آن فرآيند ياد گيري گفته مي شود كه در آن ، انسان در نتيجه مشاهده رفتار انساني ديگر ( الگو ، سرمشق ، اسوه ) ، يعني ديدن يا شنيدن يا حتي خواندن درباره او ، رفتارش تغيير مي كند . توجه به چنين انسان كاملي ، كه اسوه و الگو و معيار براي ديگران است ، و جستجوي او همواره وجود داشته است ; و ريشه آن ميل ذاتي انسان به كمال است . البته يكي از شرايط اساسي الگو برداري و سرمشق پذيري ، بر طبق آن چه در قرآن آمده ، آن است كه فرد در برخورد با كسي كه اسوه اي در نزد او هست با بصيرت و انتخاب گري مواجه شود . قرآن كساني را كه در پيروي از ديگران با كور دلي به هر چه بيابند اقتدا مي كنند نكوهش مي كند و آنان را به بصيرت فرا مي خواند ; و نيز امر فرموده از آنان كه خدا هدايتشان كرده است پيروي و به آنان اقتدا كن . پس اسوه گزيني و انتخاب قهرمان و الگو ، هر چند به معناي پيروي از غير است ، هرگز نبايد با بي خبري و كور دلي و از روي احساسات و تبليغات باشد . در اين روش ، بصيرت پيش فرض اساسي است .
ويژگي هاي انسان كامل : از ديگران برتر و والاتر است و در دل ها و جان ها نفوذ مي كند ; با ديگران است ، اما در انديشه و افكارش با همه فرق دارد ; ديگران در فكر خويش اند ، اما او در فكر ديگران است ; دانش خود را با عملِ مؤثر قرين كرده است ; همه استعداد هاي وجودي خويش را به فعليت رسانده و شخصيت الهي خويش را شكوفا كرده است ; از زندان تن گريخته و روح خويش را از همه قيود مادّي رهانيده است ; اگرچه يك تن است ، به لحاظ آثار هزاران هزار تن است ; راه گشاست و مي كوشد باري ازدوش ها بردارد و سربار ديگران نباشد ; نه تنها در زمان حيات ، بلكه پس از مرگ نيز الگوي ديگران است ; در حيطه زمان و مكان قرار نمي گيرد و شهره عام و خاص است .


عنوان /  تقوي و پايداري : راز قهرمانيِ جواني به نام يوسف
آیه ی شریفه

قَالُواْ أَإِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُ قَالَ أَنَاْ يُوسُفُ وَهَـذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَن يَتَّقِ وَيِصْبِرْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ / 90 : يوسف
ترجمه
برادرانش گفتند : آيا تو همان يوسفي ؟ گفت : آري ، من يوسفم ; و اين برادر من است . خداوند بر ما منت گذارد . هر كس تقوا پيشه كند و شكيبايي و استقامت ورزد [سرانجام پيروز مي شود ] ؛ زيرا خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمي كند .
شرح و تفسیر
اوصاف حضرت يوسف (ع) :

كودكي كه با سن كم در بين برادرانش درخشيد و خداوند او را براي آينده برگزيد ; نوجواني كه مورد حسد برادرانش قرار گرفت ; نوجواني كه راز دلش را فقط با پدر در ميان گذاشت ; نوجواني كه به بهانه ورزش و بازي او را از خانه بيرون بردند و سپس ناپديد شد ; نوجواني كه از تنهايي در چاه نترسيد و به لطف خدا دل بست ; نوجواني كه به بردگي فروخته شد و دست تقدير او را به كاخ شاه مصر وارد كرد ; جواني كه با نه گفتن به هوس ها و شهوت ها و تن ندادن به لذت آني و ذلت ابديِ گناه دامان خود را پاك نگاه داشت و هم عزت ابدي كسب كرد و هم لقب صديق گرفت ; جواني كه براي خدا و حفظ حريم او و عفت و تقوا ، زندان را بر كاخ ترجيح داد ; جواني كه از شرايط سخت و حساس زندان براي دعوت به خدا استفاده كرد ; جواني كه به پاداش پاك دامني ، خداوند علم تعبير خواب به او داد ; جوان مردي كه در اوجِ قدرت به جاي انتقام عفو كرد و به هنگام عزت ، خانواده خويش را فراموش نكرد ; فرزند عزيزي كه پيراهنش چشمان پدر را روشن كرد و سرگذشتش موضوع زيباترين و نيكو ترين قصه قرآن شد.


عنوان /  مريم پاك : الگوي برگزيده خدا براي دختران جوان
آیه ی شریفه

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاء الْعَالَمِينَ / 42 : آل عمران
ترجمه
و به ياد آوريد هنگامي را كه فرشتگان گفتند : اي مريم ، خدا تو را برگزيده و پاك ساخته و بر تمام زنان جهان برتري داده است.     
شرح و تفسیر
اوصاف حضرت مريم :

# دختري كه مادرش او را با نذر و دعا از خدا گرفت ;
# دختري كه توانست با عبادت طعام آسماني دريافت كند ;
# دختري كه در محيطي پاك و خانواده اي روحاني با كفالت زكرياي نبي (ع) رشد كرد ;
# دختري كه مژده آسماني تولد مسيح (ع) به او داده شد ;
# تنها بانويي كه در عالم به اراده خداوند بدون همسر صاحب فرزند شد ;
# دختري كه نشانه و آيت خدا شد ;
# بانويي كه پس از زايمان ميوه بهشتي تناول كرد ;
# بانويي كه فرزند مباركش در گهواره لب به سخن گشود و در كودكي ، پيامبر خدا شد ;
# بانويي كه نامش نام يكي از سوره هاي قرآن است و ۳۴ بار در قرآن كريم از او سخن رفته است ; ــ بانويي كه بر اساس روايات اسلامي يكي از چهار زن برتر جهان از آغاز خلقت تا پايان آن است ; ــ يكي از چهار بانويي كه در مراسم ولادت حضرت فاطمه زهرا (ص) حضور يافت و در خدمت حضرت خديجه (ع) بود .


عنوان /  الگوي كامل اهل ايمان رسول اللّه است
آیه ی شریفه

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا / 21: احزاب
ترجمه
قطعاً براي شما رسول خدا مقتدا و اسوه زندگي است ــ براي كسي كه به خدا و روز واپسين اميد دارد و خدا را بسيار ياد مي كند .
شرح و تفسیر
«... پس به پيامبر پاكيزه و پاكت اقتدا كن كه راه و رسم او الگويي است براي الگو طلبان ومايه فخر و بزرگي است براي كسي كه خواهان بزرگواري باشد ; و محبوب ترين بنده در نزد خدا كسي است كه از پيامبرش پيروي كند و گام بر جايگاه قدم او نهد ... دنيا را به او نشان دادند ، اما نپذيرفت ; و چون دانست خدا چيزي را دشمن مي دارد ، آن را دشمن داشت ; و چيزي را كه خدا خوار شمرده است خوار انگاشت ; و چيزي را كه خدا كوچك شمرده است كوچك و ناچيز مي دانست ... در زندگاني رسول خدا ، براي تو نشانه هايي است كه تو را به زشتي ها و عيب هاي دنيا راهنمايي مي كند . پيامبر و نزديكانش گرسنه به سر مي بردند ; و با آن كه مقام و منزلت بزرگي داشت ، زينت هاي دنيا از ديده او دور ماند . پس تفكر كننده اي بايد با عقل خويش به درستي انديشه كند كه آيا خدا محمد را به داشتن اين صفت ها اكرام فرمود يا او را خوار كرد ؟ اگر بگويد خوار كرد ، دروغ گفته و بهتاني بزرگ زده است ; و اگر بگويد او را اكرام كرد ، پس بداند خدا كسي را خوار شمرد كه دنيا را براي او گستراند و از نزديك ترين مردم به خودش دور نگه داشت ... »
شير را بچه همي ماند به او
تو به پيغمبر چه مي ماني بگو


نوشته شده در   جمعه 14 آبان 1389    
PDF چاپ چاپ