شنبه 5 بهمن 1398 | Saturday, 25 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : جمعه 14 آبان 1389     |     کد : 5090

انسان و دين ›› عبادت

انسان و دين ›› عبادت

« آیه های زندگی 1 » انسان و دين ›› عبادت
عنوان /  يگانه داروي آرام بخش روح و جان يادِ خداست
آیه ی شریفه

الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ / 28 : رعد
ترجمه
همان كساني كه ايمان آورده اند و دل هايشان به ياد خدا آرام مي گيرد. آگاه باشيد كه دل ها فقط به ياد خدا آرام مي گيرد.
شرح و تفسیر
آرامش گوهر گران بهايي است كه هدف بسياري از اعمال و عبادات معرفي شده است: «ايمان براي رسيدن به آرامش است; نماز براي آرامش است; ازدواج براي آرامشاست.» ذكر خدا، علاوه بر اين كه از بزرگ ترين عبادات و بهترين نيكي هاست، وسوسه هايشيطاني نفس و اضطراب و افسردگي و كسالت هاي روحي را برطرف مي كند و سرزمين روح و قلب آدمي را براي شكوفايي فضيلتها آماده مي سازد. دل در پرتو ياد خدا به آرامش مي رسد و نگراني او از آينده مبهم و تاريك به اميد و اطمينان تبديل مي شود .آري، ياد خدايي كه جواد و كريم و رحمان و رحيم و خالق و رازق و بخشنده و بنده نواز است و قادري است كه هر مشكلي با قدرت و اقتدارش حل مي شود انسان را از بخل و حرص و حسد و طمع و يأس و نفاق دور مي كند. امام علي (ع) فرمودند: « هر كس قلب خود را دايماً با ياد خداوند آباد كند اعمالآشكار و پنهان او نيك مي شود »; و نيز فرموده اند : «تداوم ياد خدا غذاي روح و راه رستگاري است.»


عنوان /  مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم
آیه ی شریفه

فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلاَ تَكْفُرُونِ / 152 : بقره
ترجمه
پس مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم; و مرا سپاس گزاريد و كفر نورزيد و كفرانِ نعمت من نكنيد.
شرح و تفسیر
# مرا ياد كنيد تا شما را به رحمت ياد كنم;
# مرا به شكر گزاري ياد كنيد تا شما را به زيادتي ياد كنم;
# مرا به دعا ياد كنيد تا شما را به اجابت ياد كنم;
# مرا به اخلاص ياد كنيد تا شما را به خلاص ياد كنم;
# مرا به ايمان ياد كنيد تا شما را به امان ياد كنم;
# مرا به اسلام ياد كنيد تا شما را به اكرام ياد كنم;
# مرا در صحت و عنا ياد كنيد تا شما را در فقر و غنا ياد كنم;
# مرا به عبوديت ياد كنيد تا شما را به ربوبيت ياد كنم;
# مرا به ترك دنيا ياد كنيد تا شما را به نعيم بقا ياد كنم;
# مرا به صدق و صفا ياد كنيد تا شما را در ملأ اعلي ياد كنم.
در حديث قدسي آمده است كه خداوند فرمود: «هر كه مرا در ميان مردمان ياد كند من او را در ميان فرشتگان ياد مي كنم.»
از آنچه گفته شد معلوم مي شود كه ذكر به معناي ياد است و اختصاصي به نام ندارد و حوزه وسيعي را شامل مي شود . از امام باقر (ع) روايت است كه «موسي كليم (ع) از پروردگارش پرسيد: “آيا تو نزديكي تا با تو نجوا كنم يا دوري تا تو را ندا كنم؟”خداوند فرمود: ”اَنَا جَليسُ مَنْ ذَكَرَني... من هم نشين كسي هستم كه مرا ياد كند.»


عنوان /  روزه بگيريد تا به تقوا نزديك شويد
آیه ی شریفه

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ / 183 : بقره
ترجمه
اي كساني كه ايمان آورده ايد ، روزه بر شما نوشته و مقرر شده است ، همان گونه كه بر كساني كه پيش از شما بودند مقرر شد ، تا شايد پرهيزگار شويد .     
شرح و تفسیر
قرآن مي فرمايد روزه براي اين است كه انسان به تقوا برسد (لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ) ; و آن را فرمان خداوند به امت هاي پيشين معرفي كرده (كَما كُتِبَ عَلي الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ) ; و ايام آن را محدود و معدود دانسته و فرموده است: اگر كساني ، همچون بيماران و زنان و مردان سالخورده ، طاقت روزه ندارند ، به مسكينان كفاره بدهند . هم چنين فرموده است : زمان روزه داري ماه رمضان است ; و اگر كسي در آن ماه بيمار يا مسافر باشد ، واجب است تا درزمان ديگر روزه اش را قضا كند ; و نيز مدت روزه داري هر روز را از طلوع فجر تا اولشب تعيين كرده است و نيز ديگر احكام مربوط به روزه داران را . با اين كه همه اشيا و موجودات جهان از آنِ خداست ، فرموده است : روزه مال من است ; و من شخصاً به آن جزا مي دهم (حديث قدسي) ; و اين خود از موارد برتري روزه بر ساير عبادات است . پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «خداوند عده اي از فرشتگان را مأمور كرده است تا براي روزه داران دعا كنند . جبرئيل هم از طرف پروردگار خبر داده است كه “هرگز فرشتگانم را امر به دعا نكردم، مگر آن كه دعاي آنان را مستجاب كردم. »


عنوان /  اعتكاف: دريچه اي به آسمان
آیه ی شریفه

وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَأَمْناً وَاتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ / 125 : بقره
ترجمه
و به ياد آريد زماني را كه ما اين خانه [(كعبه معظمه)] را مرجع مردم و جايگاه امن و امان قرار داديم و گفتيم از مقام ابراهيم محلي براي نماز بگيريد [(از پشت سر يا جانب راست يا چپ آن]) و به ابراهيم و به اسماعيل سفارش كرديم: خانه مرا براي طواف كنندگان و مجاوران [(اعتكاف كنندگان)] و ركوع و سجده كنندگان پاكيزه كنيد.     
شرح و تفسیر
اعتكاف و عكوف يعني اقبال و روي آوردن به چيزي همراه با تعظيم و بزرگداشت آن و به مدت طولاني در كنار آن بودن . در اين آيه كريمه ، اعتكاف معادل طواف خانه خدا و هم رديف ركوع و سجود قرار گرفته است . آنچه بر اهميت و فضيلت اعتكاف مي افزايد اين هاست : اولاً ، اعتكاف مانند نماز نيست تا در هر مكان بتوان آن را به جاي آورد ، اعتكاف فقط بايد در مسجد و خانه خدا باشد ، آن هم نه هر مسجدي ، بلكه مسجد اعظم يا جامع يا مسجد الحرام و مسجدالنبي يا مسجدي كه امام عادلي در آن نماز جمعه يا نماز جماعت برپا كرده باشد ; ثانياً ، روزه ، كه خود از اركان مهم اسلام و جزو واجبات است ، شرط و جزءِ اعتكاف قرار گرفته است و بدون آن اعتكاف محقق نمي شود و شخصي كه در اعتكاف است جايز نيست از مسجد خارج شود ، مگر براي شركت در نماز جمعه و يا كارهاي ضروري يا حل مشكل نظام اسلامي يا رفع نياز محتاجان . اعتكاف حداقل سه روز است ; و در روزهاي ۱۳ و ۱۴ و ۱۵ ماه رجب ، معروف به ايام البيض ، و دهه آخر ماه مبارك رمضان، فضيلت خاصي دارد .


عنوان /  حج: عبادتي انسان ساز
آیه ی شریفه

وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً / ... : آل عمران
ترجمه
... و خدا را بر عهده مردم [اين حق] است كه آن خانه را قصد كنند و اعمال حجِ آن جا را به جا آورند ; البته بر كسي كه بتواند به سوي آن راه يابد ...
شرح و تفسیر
# قرآن كريم در ده مورد واژه حج را آورده است ; اما بسياري از آيات قرآن درباره اين عبادت و برنامه جامع اسلام است . برخي از اهم معارف قرآني حج به اين شرح است : ــ كعبه خانه اي است كه به فرمان خداوند و به دست ابراهيم (ع) تجديد بنا شد و براي عبادت خدا و خود سازي مهيا گشت ; ابراهيم (ع) مأمور شد تا براي حج از مردم دعوت عمومي كند ;
# حج منافع و بركات معنوي و مادي و فوايد فردي و اجتماعي و نتايج سياسي و اقتصادي و اخلاقي دارد;
# همه مردم در اين مكانِ عبادت يكسان اند ;
# مراسم حجِ اكبر ابتدا از وقوف در عرفات و آن گاه كوچ به سوي مشعر و از آن جا حركت به سوي مناست ;
# صفا و مروه دو نشانه اي است كه انسان را به ياد خدا مي اندازد ;
# حج در ماه هاي معيني است و حاجي بايد مُحرم شود ;
# حج و عمره برنامه انسان سازي است كه حدود و شرايطي دارد و بهترين حاصل آن تقواست.


عنوان /  همچون خدا و آسمانيان بر پيامبر و آلش درود بفرستيم
آیه ی شریفه

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا / 56 : احزاب
ترجمه
همانا خدا و فرشتگانش همواره بر پيامبر درود مي فرستند . اي كساني كه ايمان آوردهايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و كاملاً تسليم [فرمان او] باشيد.
شرح و تفسیر
# از امام كاظم (ع) درباره معناي اين آيه پرسيدند . حضرت فرمودند: « درود فرستادن خدا نوعي رحمت از جانب اوست ; و درود فرشتگان ستايش آنان است ; درود مؤمنان دعايي است براي پيامبر اكرم (ص) »
# هيچ عبادتي مانند صلوات نيست، هيچ عبادتي را خداوند نفرمود من انجام مي دهم شما هم انجام دهيد ; اما درباره صلوات مي فرمايد : من اين كار را مي كنم . اي اهل ايمان ،شما نيز چون من عمل كنيد .
# صلوات يعني خدايا رحمتت را بر پيامبر و آل او نازل فرما . وقتي رحمت بر حضرت نازل شد ، به ديگران هم مي رسد ; زيرا آن حضرت مجراي فيض خداست و اگر قرار باشد خيري به ديگران برسد ، بايد به منزله رحمت خاصه ابتدا بر آن حضرت نازل شود و سپس بر ديگران . پس فايده صلوات به فرستنده آن بر مي گردد ; و علاوه بر اين ، مانند سلام كردن ، نشانه اظهار اخلاص و ارادت بينابين و هم چنين توسل به خداي تعالي است .
# پيامبر اكرم (ص) فرمودند : « هر كس بر من بسيار صلوات بفرستد خداوند ميزان عملش را سنگين خواهد كرد»; و نيز فرمودند : « بخيل ترين مردم كسي است كه نام من در نزد او برده شود و بر من درود نفرستد . »
# در روايات متعدد از راويان اهل سنت و اهل بيت : صريحاً از پيامبر (ص) وارد شده است كه اين گونه صلوت بفرستيد: «الّلهُمًّ صَلِّ عَلي مَحَمَّدٍ و الِ مَحَمَّد » . كتب معتبر اهل سنت ، مانند بخاري و مسلم و ابو داوود و ترمذي و نسايي و ابن ماجه ، اين روايت را از پيامبر اكرم (ص) آورده اند .


عنوان /  ارزش شما به دعايي است كه مي كنيد
آیه ی شریفه

قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ / 77 : فرقان
ترجمه
بگو : پروردگارم به شما اعتنايي نمي كرد، اگر نبود دعاي شما...
شرح و تفسیر
دعا يعني خواندن و حاجت خواستن و استمداد. قرآن مي فرمايد : خداوند به هر كس كه او را بخواند يا از او بخواهد نزديك است و او را پاسخ مي دهد ; منتهي شرط اجابت دعا هماهنگ بودنِ دل با زبان است ; يعني ، هر گاه انسان حقيقتاً مضطر و پريشان شد و از اسباب و علل منقطع شد و به حالت اضطرار رسيد ، قطعاً دعاي او مستجاب مي شود . البته بايد دانست كه دعا مكمل عمل است و نبايد آن را جانشين كار و تلاش و فعاليتكرد . امام اميرالمؤمنين (ع) مي فرمايد : « آن كه بدون عمل دعا مي كند مانند كسي است كه با كمان بي زه ، تير اندازي كند . »
هر چه روييد از پي محتاج رُست
تا بيابد طالبي چيزي كه جست
هر كجا دردي دوا آن جا رود
هر كجا فقري نوا آنجا رود
هر كجا مشكل جواب آن جا رود
هر كجا كشتي است آب آن جا رود
آبْ كم جو تشنگي آور به دست
تا بجوشد آبت از بالا و پست


نوشته شده در   جمعه 14 آبان 1389    
PDF چاپ چاپ