جمعه 9 اسفند 1398 | Friday, 28 February 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : جمعه 5 شهريور 1395     |     کد : 35194

پرسمان قرآني نماز ؛ فصل سوم : نمازهاى واجب ؛ 2. بخشى از افعال نماز - د) تشهد و سلام

* فلسفه نشستن و برخاستن در نماز چيست ؟ * آن چه در فلسفه ايستادن در نماز مى‌توان بيان كرد اين است كه : ايستادن ، اشاره به توحيد افعالى دارد ؛ يعنى «عبد» در برابر حقِّ مطلق و مقام قيّوميّت ، قيام كرده است ؛ به گونه‌ اى كه نمازگزار خود را در محضر حق ، حاضر مى‌ بيند و در عالمى كه محضر ربوبيت خداوند است خود را از حضّار مجلس و از كسانى كه در پيشگاه خداوند مؤدبانه ايستاده‌اند ، مى‌ داند ؛ نمازگزار با تمام وجود چنين احساسى داشته و ...

پرسمان قرآني نماز ؛ فصل سوم : نمازهاى واجب ؛ 2. بخشى از افعال نماز - د) تشهد و سلام
فلسفه نشستن و برخاستن در نماز
* فلسفه نشستن و برخاستن در نماز چيست؟
* آن چه در فلسفه ايستادن در نماز مى‌توان بيان كرد اين است كه: ايستادن، اشاره به توحيد افعالى دارد؛ يعنى «عبد» در برابر حقِّ مطلق و مقام قيّوميّت، قيام كرده است؛ به گونه‌اى كه نمازگزار خود را در محضر حق، حاضر مى‌بيند و در عالمى كه محضر ربوبيت خداوند است خود را از حضّار مجلس و از كسانى كه در پيشگاه خداوند مؤدبانه ايستاده‌اند، مى‌داند؛ نمازگزار با تمام وجود چنين احساسى داشته و اهميت مناجات با حق‌تعالى را كاملا درك مى‌كند. امام باقر(عليه السلام)مى‌فرمايد: پدرم (امام سجّاد(عليه السلام)) وقتى به نماز مى‌ايستاد گويى شاخه درخت بود كه جز آن چه باد از او به حركت درآورد چيزى از او تكان نمى‌خورد.[39]
امام زين‌العابدين(عليه السلام) مى‌فرمايد:
از حقوق نماز ][40] آن چه در بيان فلسفه نشستن در نماز ]كه همان تشهد است [مى‌توان گفت اين است كه: نمازگزار هنگام ورود به نماز در اذان و اقامه، شهادت به وحدانيت و رسالت و امامت مى‌دهد و در تشهد ـ هنگام خروج از نماز كه در واقع خروج از فنا به بقا و از خودخواهى به خداخواهى است ـ در واقع يادآورى اين حقيقت را دارد كه نمازْ رسيدن به توحيد حقيقى و شهادت به وحدانيت خداوند است و سرّ «اوليت» نماز كه همان ايستادن در پيشگاه خداوند و سرّ نشستن كه همان رسيدن به خداوند (تقرب به پروردگار) و شهادت به يكتايى او است، همه‌اش براى او است، چون همه چيز او است: (هُوَ الاَْوَّلُ وَ‌الاَْخِرُ وَ‌الظَّـهِرُ وَ‌الْبَاطِن)[41]؛ اول و آخر و پيدا و پنهان او است. ايستادن آغاز، سفر براى خدا و نشستن اوج تعظيم و كرنش براى حركت به سوى او است: (كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ)[42]؛ همان‌گونه كه در آغاز شما را آفريد باز مى‌گرديد. پس در همه حالات (ايستادن يا نشستن) شايسته است، مقصد فراموش نشود و حقيقت وحدانيت و الوهيت حق تمام وجود نمازگزار را بگيرد و قلبش را در اين سفر معراجى، خدايى كند، تا شهادتش حقيقت پيدا كند و از نفاق و شرك منزه گردد. شهادتى كه در حال ايستادن هنگام اذان و اقامه گفته مى‌شود، شهادت قبل از سفر است و شهادتى كه در حال نشستن در تشهد گفته مى‌شود، شهادت پس از سفر است. پس خوب است انسان بر اين حالت خويش كه مقام قرب الهى است مواظبت كند، تا هميشگى باشد.
امام صادق(عليه السلام) مى‌فرمايد: تشهد، ستايش خداوند بلند مرتبه است.[43]
آن چه از فلسفه ايستادن و نشستن در نماز گفته شد، تنها بخش بسيار كوچكى از آن است.[44]
مخاطب سه سلام آخر نماز
* مخاطب سه سلام آخر نماز چه كسانى مى‌باشند؟
* جمله: (السلام عليك ايها النبى...) خطاب به پيامبر گرامى‌اسلام مى‌باشد. هم‌چنان كه قرآن به آن سفارش كرده است (احزاب،56).
جمله: السلام علينا... خطاب به خود ما (به ويژه در نماز جماعت) و بندگان نيكوكار خدا است؛ مسلمانان، در هر نمازى پيوند دوستى با همه بندگان نيكوكار خدا را به خود تلقين مى‌كنند و درود صلح را بر بندگان نيكوكار مى‌فرستند.
و جمله: السلام عليكم و رحمة‌الله... بنابر يك نقلْ خطاب به انبيا، ملائكه و امامان معصوم مى‌باشد كه نمازگزار آنان را در ذهنش مجسم مى‌نمايد و بر آنان درود مى‌فرستند.[45] يا خطاب به جميع مؤمنان است؛ يعنى سلام و رحمت و بركات خداوند برشما مؤمنان.[46]
پى‏نوشتها:
[40]. محدث نورى، مستدرك الوسائل، ج4، ص93.
[41]. حديد، آيه3.
[42]. اعراف، آيه29.
[43]. همان، ج5، ص17.
[44]. ر.ك: امام خمينى، آداب نماز، ص146ـ154 و ص362ـ363; عباس عزيزى، جامع آيات و احاديث نماز، ص171ـ192.
[45]. ر.ك: شرح لمعه، ج1، ص82; شهيد بهشتى، سرود يكتاپرستى، ص29.
[46]. ر.ك: ميرزا جواد تبريزى، صراط النجاة، ج3، ص317; امام خمينى، توضيح المسائل، ص153، ط9.


نوشته شده در   جمعه 5 شهريور 1395    
PDF چاپ چاپ