چهارشنبه 2 بهمن 1398 | Wednesday, 22 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : چهارشنبه 4 دي 1392     |     کد : 26269

ولايت فقيه در يك نگاه : فصل چهارم : حاکمیت دینی در عصر غیبت

دوازدهمین امام معصوم ع به دلایل مختلف و بنا بر مشیت الهی در حال غیبت به سر می برد و جامعه بشری که قدر دان آن مشعل فروزان هدایت نبود در حال حاضر از حضور آشکار آن وجود مقدس محروم است گر چه آن حضرت همچون خورشید از پس ابر هدایتگر و نور بخش جامعه بشری است . ولی این سوال مطرح است که آیا در زمان غیبت مسلمانان باید بدون نظام حکومتی مشخص و در هرج و مرج زندگی کنند یا تن به حاکمیت طاغوت بدهند یا آنکه ....

ولايت فقيه در يك نگاه : فصل چهارم : حاکمیت دینی در عصر غیبت

دوازدهمین امام معصوم ع به دلایل مختلف و بنا بر مشیت الهی در حال غیبت به سر می برد و جامعه بشری که قدر دان آن مشعل فروزان هدایت نبود در حال حاضر از حضور آشکار آن وجود مقدس محروم است گر چه آن حضرت همچون خورشید از پس ابر هدایتگر و نور بخش جامعه بشری است.
ولی این سوال مطرح است که آیا در زمان غیبت مسلمانان باید بدون نظام حکومتی مشخص و در هرج و مرج زندگی کنند یا تن به حاکمیت طاغوت بدهند یا آنکه تشکل و داشتن نظم و انتظام با تشکیل حکومت اسلامی و وجود رهبری آگاه و حاکمی عادل و امین برای امت اسلامی ضرورت دارد ؟ احتمال اول یعنی در هرج و مرج و بی بند و باری مردود است زیرا پیشتر دانستیم که وجود حکومت در جامعه ضروری است.احتمال دوم یعنی زیر بار حاکمیت طاغوت رفتن هم در اسلام منع شده است . و اما احتمال سوم یعنی ضرورت تشکیل حکومت اسلامی به رهبری حاکمی اسلام شناس و عادل ( که در اصطلاح ولی فقیه نامیده می شود ) در عصر غیبت مطلوب اسلام است.

دلایل ضرورت تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت :
الف ) جامعیت ، جهانی و جاودانی بودن اسلام :
اسلام همانطور که برای وظایف عبادی قانون دارد برای امور اجتماعی و حکومتی نیز قانون و طرح و برنامه دارد.
اگر کسی به فقه و احکام اسلامی نظر کند می بیند که حکومت جزء بافت اسلام و از ضروریات آن به حساب می آید زیرا اسلام به عنوان آخرین دین و قانون الهی کامل ترین و جامع ترین دینی است که از سوی خدا بر خاتم پیامبران حضرت محمد ص نازل شده است و در تمام شوون اجتماع و حکومت اعم از امور مالی - قضایی - جزایی - سیاسی- دفاعی - اجتماعی - معاهدات بین المللی و ... احکام و دستوراتی دارد. ( کتاب البیع امام خمینی ره ج۲ص۴۵۲)
از طرف دیگر دستورات اسلامی که در تمام شوون اجتماع وجود دارد جهانی - جاودانی ومسخ نا شدنی است و محدود به زمان و منطقه خاصی نیست.
امام صادق ع می فرماید: «حلال محمد حلال ابدا الی یوم القیامه و حرامه حرام ابدا الی یوم القیامه لا یکون غیره و لا یجی ء غیره» ( اصول کافی ج۱ص۷۵) حلال ) ( دین ) محمد تا روز قیامت حلال است و حرامش تا روز قیامت حرام غیر از حکم او حکمی نیست و جز او پیامبری نیاید.
طبق این حدیث تمامی دستورات اسلام از جمله احکام حکومتی و اجتماعی نیز تا قیامت باقی خواهد بود و هیچ گونه تغییر و تبدلی در آن راه ندارد و قهرا در اسلام شرایط کسی که متصدی تشکیل حکومت شود و زمام امور مردم جامع الشرایط را جانشینان خود معرفی کرد و فرمود: «اللهم ارحم خلفائی- قیل یا رسول الله و من خلفائک ؟ قال الذین یاتون من بعدی و یروون حدیثی و سنتی» ( وسایل الشیعه ج۱۸ص۱۰۱ اسلامیه ) خدایا جانشینان مرا رحمت کن پرسیدند جانشینان شما کیستند ؟ فرمود : کسانیکه بعد از من می آیند و سنت مرا نقل می کنند.
بنابراین در زمان غیبت امام عج فقها ، خلفا و جانشینان پیامبرند و همانند پیامبر ص و ائمه معصومین در مسائل حکومتی و کار های اجتماعی - دارای ولایتند و اعمال ولایت بدون تشکیل حکومت اسلامی امکان پذیر نیست.
ب ) کیفیت قوانین اسلام :
با دقت در ماهیت و کیفیت قوانین اسلام در می یابیم که اجرای آنها به تشکیلات حکومتی قدرتمندی نیاز دارد و اجرای قوانین اسلام بدون تشکیل حکومت اسلامی نه تنها محقق نشده بلکه با نبود حکومت بیشتر احکام و مقررات اسلامی به تعطیلی کشانده میشود. بنابراین باید در عصر غیبت حکومتی بر پا شود تا قوانین و مقررات اسلامی را به اجرا در آورد و موجبات اصلاح جامعه و سعادت بشری را فراهم سازد.
اکنون به نمونه هایی از احکام عبادی و سیاسی و اجتماعی اسلام که اجرای آنها به حکومت احتیاج دارد اشاره می کنیم :
۱) احکام عبادی :

برخی از عبادات از قبیل نماز - روزه و حج علاوه بر بعد عبادی دارای اهداف سیاسی و اجتماعی است که انجام کامل آنها و رسیدن به حقیقت آنها بدون وجود حکومت اسلامی و حاکمیت رهبری عادل و مدیر و مدبر امکانپذیر نخواهد بود.
در زمینه نماز جماعت ، جمعه و نماز عید فطر و قربان احادیثی وارد شده که علاوه بر تبیین بعد عبادی آنها بیانگر جنبه سیاسی و حکومتی و رابطه آنها با ولی امر مسلمین است و از شوون حکومتی محسوب می گردد.
امام رضا ع نماز جمعه را وسیله ای برای وعظ و تبلیغ ولی امر مسلمین می داند و می فرماید :
علت آنکه در نماز جمعه خطبه قرار داده شده است اینستکه برای امیر و رهبر مسلمانان سبب و وسیله ای برای موعظه و ترغیب مسلمین به اطاعت خدا باشد و بتواند مردم را به اوضاع و احوال عالم آگاه سازدو مصالح دین و دنیای مردم را به آنها گوشزد کند و سود و زیان آنها را به مردم بفهماند. ( وسایل الشیعه ج۵ص۳۹)
در احکام روزه نیز به مسائلی بر خورد می کنیم که دارای بعد سیاسی است و به شوون حکومتی مربوط می شود از قبیل اثبات رویت هلال و حکم ولی امر مسلمین به اول ماه مبارک رمضان و یا اول شوال و اعلام عید فطر و بر پایی نماز عید.
حج نیز عبادتی است که دارای اهداف سیاسی و اجتماعی است. در حدیث فضل بن شاذان از حضرت رضا ع به علل تشریع حج اشاره شده و آمده است :
اصل تشریع حج برای اجتماع مسلمین در کنار هم چاره اندیشی آنان برای جهان اسلام اطلاع یافتن از اوضاع یکدیگر تجدید عهد و میثاق با امام و رهبر مسلمانان یاد گیری معارف اسلام از او و انتشار آن در بلاد اسلامی و اطلاع یافتن از نظر رهبر مسلمین در جهان اسلام در جنگ و صلح و ... می باشد. ( بحارالانوار ج۶ص۸۲)
پس از انقلاب اسلامی در پی رهنمودهای بنیانگذار جمهوری اسلامی و ولی امر مسلمین مبنی بر احیای جنبه سیاسی و اجتماعی حج و دستور اجرای مراسم برائت از مشرکین در مناسک حج ابراهیمی بار دیگر مراسم حج به حقیقت خود نزدیک و موجب بیداری مسلمانان جهان و وحشت دشمنان اسلام شد. بنابراین حج از شوون حکومتی است و باید زیر نظر ولی امر مسلمانان انجام گیرد و این امر مستلزم تشکیل حکومت اسلامی است.
۲ ) مقررات اقتصادی :
مالیاتهایی را که اسلام وضع نموده از جمله خمس- زکات - غنائم و انفال صرفا برای سد رمق مستمندان نیست بلکه عمدتا برای تشکیل حکومت و تامین مخارج ضروری یک دولت بزرگ است. مثلا خمس یکی از در آمدهای هنگفتی است که باید به بیت المال واریز شود و یکی از اقلام بودجه را تشکیل می دهد خمس از در آمدها و منابع زیر زمینی و رو زمینی و بطور کلی از کلیه منافع و عواید ( که سال بر آن گذشته است) گرفته می شود. بدیهی است در آمد با این عظمت برای اداره کشور اسلامی سازندگی و آبادانی و رفع احتیاجات مالی آن را در پی دارد. وظیفه حاکم اسلامی است که مالیات و خمس و زکات و ... را جمع آوری و به مصرف مصالح مسلمین برساندو این کار مستلزم تشکیلات منظم و منسجم می باشد و اجرای آن جز از طریق اسقرار حکومت اسلامی میسر نیست. ( ولایت فقیه امام خمینی ره ص ۳۲)
۳) احکام دفاع از کیان اسلام :
در اسلام دستورات و احکامی برای دفاع از دین و مرزهای کشور اسلامی قرار داده شده و مسلمانان وظیفه دارند برای مبارزه با دشمنان خدا و حفظ حدود و مرزهای اسلامی به تهیه و تدارک نیرو بپردازند. ( واعدو لهم ما ستطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله و عدوکم ... ( انفال ۶۰)
برای هر عاقلی روشن است که دفاع از حریم اسلام بدون داشتن قدرت و حکومت امکان پذیر نیست. و از آنجا که دفاع از اسلام و کیان اسلام واجب و ضروری است قهرا تشکیل حکومت و داشتن نظم و انسجام و قرار گرفتن فردی لایق و فرمانده ای توانا در راس حکومت نیز واجب است. ( ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی ره ج۲ص۲۸۵)
۴) امر به معروف و نهی از منکر :
این فریضه الهی یکی از اصول عملی و کاربردی اسلام و از مهم ترین و عظیم ترین فرایض دینی به شمار می رود و اجرای آن به خصوص در سطح کلان و در برخی مراتب حتما نیاز به حکومت دارد.
ج) گسترش عدالت و رفع ستم :
یکی از مهم ترین اهداف بعثت انبیا ایجاد و گسترش عدالت در میان مردم با ستمگران و چپاولگران و تلاش برای تحقق عدالت اجتماعی در جامعه است.
این وظیفه مهم ( ایجاد عدالت و جلو گیری از ستم ) پس از پیامبران به عهده امامان ع است . همچنانکه علی ع در آغاز حکومت خود دلیل پذیرفتن آن را گرفتن حق ستمدیده از ستمگر یعنی تحقق عدالت اجتماعی می شمرد. ( نهج البلاغه فیض الاسلام خطبه ۳ص۵۲)
در زمان غیبت نیز گسترش عدالت و رفع ستم بر عهده علمای دینی و فقهای جامع الشرایط است.
امام خمینی ره در این زمینه می فرماید :
علمای اسلام موظفند با انحصار طلبی و استفاده های نا مشروع ستمگران مبارزه کنند و نگذارند عده کثیری گرسنه و محروم به سر برند. ( ولایت فقیه امام خمینی ره ص۴۲)
از طرفی اجرای عدالت همان طور که ذکر شد مستلزم تشکیل حکومت است بنابراین در عصر غیبت نیز برای اجرای عدالت تشکیل حکومت لازم است.
تحقيق و نويسنده : حسين شاهد خطيبي مدیر سایت لیلة القدر
التماس دعا
12


نوشته شده در   چهارشنبه 4 دي 1392    
PDF چاپ چاپ