دوشنبه 7 بهمن 1398 | Monday, 27 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : دوشنبه 13 مرداد 1393     |     کد : 20984

60. سوره ممتحنة آيه 10

پيام ها / 1- زنان در انتخاب دين و انجام وظايف دينى تابع شوهر نيستند و حتّى مى ‏توانند براى حفظ دين خود هجرت نمايند. «جاءكم المؤمنات مهاجرات» 2- مدّعيان بازگشت از كفر به ايمان، بايد مورد آزمايش و امتحان قرار بگيرند. «جاءكم المؤمنات ... فامتحنوهُنّ» 3- هر كجا كه خطر جاسوسى و امثال آن هست، گزينش و آزمايش لازم است. «فامتحنوهُنّ» 4- با ديد مثبت به مردم نگاه كنيد . «جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهنّ» (با اين كه هنوز امتحان نشده ‏اند، امّا آيه لقب مؤمن به آنان داده است).

آيه
يَآ أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا جَآءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَ آتُوهُم مَّآ أَنفَقُواْ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَن تَنكِحُوهُنَّ إِذَآ آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَلَا تُمْسِكُواْ بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَسْئَلُواْ مَآ أَنفَقْتُمْ وَلْيَسْئَلُواْ مَآ أَنفَقُواْ ذَ لِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ‏
ترجمه
اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد ! هرگاه زنان مؤمن (از شوهرِ كافر جدا شده) هجرت كنان نزد شما آمدند ، آنان را (از نظر ايمان) آزمايش كنيد و خداوند به ايمان آنان آگاه‏تر است . پس اگر آنان را مؤمن تشخيص داديد ، به سوى كفّار باز نگردانيد ، نه اينان براى آنان حلالند و نه آنان براى اينان حلال و آنچه را كه شوهران كافر (براى اين زنان) پرداخت كرده ‏اند (از قبيل مهريّه) به آنان بپردازيد و بر شما گناهى نيست كه با اينان ازدواج كنيد ، به شرط آن كه مهريّه آنان را بپردازيد و همسران كافره را به همسرى نگاه نداريد و آنچه از براى آنان پرداخت كرده ‏ايد از كفّار بگيريد همان‏گونه (اگر زن ، مسلمان شده و به شما ملحق مى‏ شد ،) هزينه‏ هايى را كه شوهران كافر پرداخت كرده بودند بايد از شما درخواست نمايند. اين حكم الهى است كه خداوند ميان شما مقرّر داشته و خداوند آگاه حكيم است.
نکته ها
يكى از بندهاى قرارداد صلح حُديبيه اين بود كه اگر مشركى از مكه به مسلمانان مدينه پيوست ، مسلمانان او را به مشركان باز گردانند. اين آيه مى ‏فرمايد : مسئله باز گرداندن شامل زنان مهاجرى كه به مسلمانان پناهنده شده ‏اند نمى‏ شود.
اين آيه از آيات حقوقى و اجتماعى قرآن است.
مهريّه زن كافرى كه مسلمان شده، به جامعه اسلامى بپيوندد ، به شوهر كافرش داده مى‏ شود، «آتوهم ما انفقوا» و اين مهريّه را بايد از بيت المال پرداخت. (37)
كلمه «عصم» جمع «عصمت» به معناى وسيله نگاهدارى است.
در اين آيه، سيماى عدالت ‏پرور مكتب اسلام جلوه مى ‏كند:
اوّلاً زن هجرت كرده را تنها به حال خود رها نمى ‏كند،
ثانياً حق شوهر كافرى كه زن خود را از دست داده است ، ناديده نمى‏ گيرد و مهريّه‏ اى را كه پرداخت كرده به او باز مى‏ گرداند،
ثالثاً نياز غريزى و عاطفى زن را با فرمان «تنحكوهنّ» و نياز مالى او را با فرمان «اجورهنّ» تأمين مى ‏كند.
هجرت ممكن است به خاطر فرار از شوهر يا علاقه به زندگى جديد يا جاسوسى يا رسيدن به مال و فاميل باشد، لذا بايد با آزمايش انگيزه‏ها روشن شود.
كفّار چند دسته هستند : (38)
يا همگى بر كفر اصرار دارند كه آيه اول مبنى بر برائت و متاركه مسلمانان ، به آنان نظر داشت . «لاتتخذوا عدوّى و عدوكم أولياء ... قد كفروا بما جاءكم من الحق»
يا به طور دسته جمعى دشمنى با شما را ترك مى ‏كنند . «عسى اللّه ان يجعل بينكم و بين الّذين عاديتم منهم مودّة» (آيه 7 همين سوره)
يا تفكيك صورت مى ‏گيرد ، مثلاً زن مسلمان مى‏ شود ، ولى مرد ، كافر باقى مى‏ ماند و يا بالعكس كه در اين صورت ، مسلمان به شما ملحق مى‏شود . «جاءكم المؤمنات مهاجرات»
در بيان مهريّه اول كلمه «نفقه» به كار رفته، «انفقوا ... انفقتم» ولى در مورد مهريّه ازدواج دوم ، كلمه «أجورهنّ» به كار رفته است . با توجّه به پنج موردى كه كلمه «اجورهنّ» در قرآن آمده است ، به نظر مى ‏رسد كلمه «اجر» براى زنان بيوه و ازدواج دوم آنها است.
وقتى ايمان آوردنِ يكى از دو همسر ، عقد قبلى را بهم مى ‏زند ، پس به طريق اولى ‏، اگر قبل از عقد ، زن كافر باشد عقدى محقق نمى ‏شود.
امام باقرعليه السلام فرمود : «لاينبغى نكاح اهل الكتاب» ازدواج با زنان اهل‏ كتاب (يهود و نصارا) سزاوار نيست . آنگاه امام ‏عليه السلام اين قسمت از آيه را تلاوت فرمود : (39) «و لاتمسكوا بعصم الكوافر»
37) تفاسير الميزان ، نمونه، فرقان.
38) تفاسير كبير فخررازى و مراغى.
39) تفسير نورالثقلين.
پيام ها
1- زنان در انتخاب دين و انجام وظايف دينى تابع شوهر نيستند و حتّى مى ‏توانند براى حفظ دين خود هجرت نمايند. «جاءكم المؤمنات مهاجرات»
2- مدّعيان بازگشت از كفر به ايمان، بايد مورد آزمايش و امتحان قرار بگيرند. «جاءكم المؤمنات ... فامتحنوهُنّ»
3- هر كجا كه خطر جاسوسى و امثال آن هست، گزينش و آزمايش لازم است. «فامتحنوهُنّ»
4- با ديد مثبت به مردم نگاه كنيد. «جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهنّ» (با اين كه هنوز امتحان نشده ‏اند، امّا آيه لقب مؤمن به آنان داده است).
5 - علم خداوند به امور، از ما سلب مسئوليّت نمى ‏كند. «فامتحنوهُنّ اللّه اعلم بايمانهنّ»
6- در برخورد با افراد، ما مأمور به ملاك‏هاى ظاهرى هستيم، نه وسواس و سوءظن. «فامتحنوهنّ اللّه اعلم بايمانهنّ»
7- نقش ايمان در مسايل خانوادگى و زناشويى بسيار مهم است. اگر زنِ كافرى مؤمن شد، او را به شوهر كافرش برنگردانيد زيرا همسر كافر محيط خانواده را ناسالم مى ‏كند. «فان علمتموهنّ مؤمنات فلاترجعوهنّ»
8 - سلطه و حكومت كافر بر مسلمان از هر جهت ممنوع است ، خواه سياسى و اجتماعى باشد كه قرآن مى‏ فرمايد : «لن يجعل اللّه للكافرين على المؤمنين سبيلاً» (40) و خواه خانوادگى باشد كه اين آيه مى‏فرمايد: زن مسلمان نبايد تحت امر شوهر كافر باشد. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
9- جامعه و محيط در فرد مؤثر است. ممكن است محيط كفر ، زن مسلمان را در خود هضم كند، پس او را به كفّار برنگردانيد. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
10- كفرِ يكى از طرفين ازدواج، منجر به طلاق قهرى مى‏ شود. «فلاترجعوهنّ الى الكفّار»
11- به علاقه شخصى مرد به همسر قانع نشويد، ممكن است شوهر، زن را دوست داشته باشد ولى جامعه فاسد بر روح زن فشار وارد كند. «فلاترجعوهن الى الكفّار» (و نفرمود : «الى زوجه»)
12- ايمان ، زير بناى ازدواج است و كافر ، كفو و همتاىِ مؤمن نيست . «لا هنّ حلُّ لهم ولا هم يحلّون لهنّ»
13- جدايى زناشويى دليل ناديده گرفتن حقوق مالى نيست، حتّى اگر كافر هزينه‏ اى را پرداخته بايد از طرف مسلمانان به او پرداخت شود. «لا هم يحلّون لهنّ و آتوهم ما انفقوا»
14- هر ازدواجى ، مهريّه جداگانه دارد . (مهريّه قبلى كه شوهر كافر داده است بپردازيد و براى ازدواج دوّم كه خودتان اقدام مى‏ كنيد بايد مهريّه جداگانه بدهيد.) «آتوهم ما انفقوا ... اتيتموهنّ اجورهنّ»
15- حق مالكيّت و حقوق مالى كفّار غير حربى محفوظ است. «آتوهم ما انفقوا»
16- اولين نياز زن همسر شايسته است. «لاجناح عليكم ان تنكحوهنّ»
17- سابقه كفر، مانع ازدواج با تازه مسلمان نيست. «لاجناح عليكم أن تنكحوهنّ»
18- مهريّه ، حق زن است. «اُجورهنّ»
19- هم نياز غريزى بايد تأمين شود ، «تنكحوهنّ» و هم نياز مالى. «اُجورهنّ»
20- از زن بودن و تنهايى و غربت و تازه مسلمان بودن ديگران سوء استفاده نكنيد. «آتيتموهنّ اُجورهنّ»
21- كفر ، كليد جدايى است و مسائلى از قبيل ازدواج و عشق به همسر و فرزند و سابقه زندگى مانع جدايى نيست . «ولاتمسكوا بعصم الكوافر»
22- حفظ حقوق، طرفينى است، حق شما و حق كفّار نبايد نايده گرفته شود. (اگر زن مسلمانى كافر شد و به كفّار پيوست، مهريّه ‏اى كه هزينه كرده ‏ايد از كفّار بگيريد و اگر زن كافرى به مسلمانان پيوست ، مهريّه ‏اى كه كافر پرداخت كرده به او بدهيد) . «واسئلوا ما أنفقتم وليسئلوا ما أنفقوا»
23- پذيرفتن پناهنده ، در اسلام پذيرفته شده است، به شرط آنكه اوّلاً افراد آزمايش شوند ، ثانياً مسئله مالى يا زيبايى و زشتى در پناه دادن مطرح نباشد ، ثالثاً هزينه ‏اى را كه كفّار پرداخت كرده‏ اند به آنان بپردازند و كفّار حق مطالبه دارند . «اذا جاءكم ... مهاجرات فامتحنوهنّ ... آتوهم ما أنفقوا ... وليسئلوا ما أنفقوا»
24- دستورات الهى ، عالمانه و حكيمانه است . «ذلكم حكم اللّه يحكم بينكم واللّه عليم حكيم»
40) نساء، 141.


نوشته شده در   دوشنبه 13 مرداد 1393    
PDF چاپ چاپ