شنبه 5 بهمن 1398 | Saturday, 25 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : سه شنبه 6 فروردين 1392     |     کد : 20978

60. سوره ممتحنة آيه 4

60. سوره ممتحنة آيه 4

سوره 60. ممتحنةآيه
- قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِى  إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُواْ لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَءآَؤُاْ مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَ بَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَآءُ أَبَداً حَتَّى‏ تُؤْمِنُواْ بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن شَىْ‏ءٍ رَّبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيكَ الْمَصِيرُ
- ترجمه
- همانا براى شما در (روش) ابراهيم و كسانى كه با او بودند، سرمشق و الگوى خوبى است، زيرا به قوم (مشرك) خود گفتند : همانا ما از شما و از آنچه جز خدا مى‏ پرستيد ، بيزاريم . ما به (آيين) شما كفر ورزيديم و ميان ما و شما كينه و دشمنى ابدى است، مگر آنكه به خداى يگانه ايمان بياوريد . جز سخن ابراهيم به پدرش كه قطعاً براى تو استغفار خواهم كرد و من براى تو (جز دعا و درخواست) مالك چيزى نيستم . پروردگارا بر تو توكّل كرديم و به سوى تو انابه نموديم و بازگشت ما به سوى تو است.

نکته ها
«اسوة» از «تأسّى» به معناى پيروى كردن الگو و سرمشق قرار دادن است.
با توجّه به آيات قبل كه بعضى از مسلمانان به خاطر دريافت حفظ بستگان خود، مخفيانه يا آشكارا با كفّار دوستى و مودّت داشتند، اين آيه مى ‏فرمايد : برائت از كفّار و مشركان را از حضرت ابراهيم و يارانش بياموزيد.
هنگامى كه حضرت ابراهيم، پايدارى پدر را به كفر و شرك ديد و از هدايت او مأيوس شد، از او برائت جست و استغفار براى او، وعده ‏اى بود كه به پدر داد تا زمينه بازگشت او را فراهم سازد. چنانكه در سوره توبه آيه 114 مى ‏فرمايد : «و ما كان استغفار ابراهيم لابيه الا عن موعدة وعدها ايّاه فلما تبيّن له انّه عدوّ للّه تبرّأ منه»
در قرآن دو مرد و دو زن، به عنوان الگوى مؤمنان معرّفى شده ‏اند:
از مردان، يكى حضرت ابراهيم‏ عليه السلام، «قد كانت لكم أسوة حسنة فى ابراهيم» و ديگرى پيامبر اسلام‏ صلى الله عليه وآله است. «لكم فى رسول اللّه أسوة حسنة»(22)
و از زنان، يكى همسر فرعون و ديگرى حضرت مريم است (گرچه پيروان حضرت ابراهيم نيز الگو معرفى شده ‏اند «قد كانت لكم اسوة فى ابراهيم و الذين معه» كه قرآن در آيات 11 و 12 سوره تحريم، آنان را در برابر همسران حضرت نوح و لوط، به عنوان زنانِ الگو معرّفى مى ‏كند و مى ‏فرمايد: «ضرب اللّه مثلاً للذين آمنوا امرئة فرعون ... و مريم ابنت عمران»
البتّه در روايات افراد ديگرى همچون امام حسين‏ عليه السلام «فلكم فىّ اسوة» (23) و حضرت زهرا عليها السلام نيز به عنوان الگو معرفى شده‏ اند. چنانكه حضرت مهدى ‏عليه السلام مى‏ فرمايد: «و فى ابنة رسول اللّه لى اسوة حسنة» (24) دختر رسول خدا، الگوى نيكوى من است.
ويژگى‏ هاى حضرت ابراهيم ‏عليه السلام در قرآن:
1. موفّقيّت كامل در امتحان‏هاى سخت الهى. «فاتمّهنّ»(25)
2. خدمت به مسجد. «طهرّا بيتى»(26)
3. تسليم خدا بودن. «حنيفاً مسلماً»(27)
4. انابه به درگاه خدا و صبور و حليم بودن. «انّ ابراهيم لاوّاه حليم»(28)
5. به منزله يك امت بود. «انّ ابراهيم كان امّة»(29)
6. وفادار بود. «ابراهيم الّذى وفّى‏»(30)
7. دلير و قهرمان بود. «تاللّه لاكيدنّ أصنامكم»(31) به خدا سوگند! براى بت‏هاى شما نقشه مى ‏كشم.
8. هجرت و مهاجرت. «انّى مهاجر الى ربّى»(32)
9. گذشت و ايثار داشتن. «فلمّا أسلما و تلّه للجبين»(33)
22) احزاب، 21.
23) مقتل ابى مخنف، ص 86.
24) بحار، ج 53، ص 180.
25) بقره، 124.
26) بقره، 125.
27) آل عمران، 67.
28) توبه، 114.
29) نحل، 120.
30) نجم، 37.
31) انبياء، 57.
32) عنكبوت، 26.
33) صافّات، 103.
1- در تربيت و تبليغ، ارائه نمونه‏ ى عينى و عملى و الگو لازم است. «قد كانت لكم أسوة حسنة»
2- هم انبيا الگو هستند و هم پيروان و تربيت شدگان آن بزرگواران. «أسوة حسنة فى ابراهيم و الّذين معه»
3- گذشت زمان، نقش الگوهاى دينى و معنوى را كم رنگ نمى‏ كند. حضرت ابراهيم مى ‏تواند براى امروز ما الگو باشد. «كانت لكم أسوة حسنة فى ابراهيم»
4- بستگانِ منحرفِ الگوها، دليلى بر ترك آنها نيست. (در قرآن، كلمه «اُسوة» براى پيامبر اسلام و حضرت ابراهيم به كار رفته است در حالى كه عموى هر دو نفر، ناخلف بوده ‏اند).
5 - بعضى الگوها نيكو و بعضى زشت هستند. «أسوة حسنة»
6- همگامى، همراهى و هماهنگى فكرى و عملى با رهبران الهى لازم است. «و الّذين معه»
7- صلابت و صراحت در اظهار برائت از مشركان، يك ارزش است. «اذ قالوا لقومهم انّا بُرءآؤا منكم»
8 - پرونده‏هاى قومى و روابط اجتماعى نبايد مانع اظهار حق شود. «قالوا لقومهم...»
9- محور برائت، شرك و اسباب شرك و دورى از خداست. «برءآؤا منكم و ممّا تعبدون من دون اللّه»
10- برائت بايد مكتبى و هدفدار باشد نه انتقامى. «بدا بيننا و بينكم العداوة والبغضاء ابداً حتّى تؤمنوا»
11- برائت تنها با لفظ نيست، «انّا بُرءآؤا» بلكه داراى مرحله لفظى، «كفرنا» مرحله قلبى و مرحله عملى است، «بدا بيننا و بينكم العداوة والبغضاء»
12- ايمان، بايد از هرگونه شرك، خالص باشد. «تؤمنوا باللّه وحده»
13- جبهه‏ گيرى و قاطعيّت در برابر كفر و شرك، به توكّل، نيايش و توجّه به معاد نياز دارد. «انّا برءآؤا... عليك توكّلنا»
14- معناى توكّل گوشه ‏گيرى و انفعال نيست، بلكه در كنار اعلام برائت صريح و موضع‏گيرى شديد نسبت به مشركان، توكّل معنا دارد. «انّا برءآؤا... كفرنا... توكّلنا»
15- توكّل داروى رفع نگرانى ‏هاست. چون اعلام برائت آن هم با قاطعيّت و صراحت ممكن است آثار سويى را در پى داشته باشد، توكّل لازم است. «انّا برءآؤا منكم... عليك توكّلنا»
16- هر كجا سخنى مى‏ گوييد و تصميمى از خود نشان مى ‏دهيد، نفس خود را با ياد خدا مهار كنيد. «انّا برءآؤا... كفرنا بكم، بدا بيننا و بينكم... ربّنا عليك توكّلنا، و اليك انبنا، و اليك المصير»
17- توكّل و انابه بايد تنها به درگاه خدا باشد. «عليك توكّلنا و اليك انبنا» (كلمه «عليك» و «اليك» مقدّم بر «توكّلنا» و «انبنا» نشانه انحصار است).
18- اولياى خدا، خود را مالك چيزى نمى ‏دانند و به خود اجازه نمى‏ دهند قانون الهى را عوض كنند. «لا ستغفرّن لك و ما أملك لك من اللّه من شى‏ء»
19- مسير تمام هستى و مسير ما به سوى اوست. «اليك انبنا و اليك المصير»


نوشته شده در   سه شنبه 6 فروردين 1392    
PDF چاپ چاپ