دوشنبه 5 اسفند 1398 | Monday, 24 February 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : يکشنبه 12 شهريور 1391     |     کد : 19411

3/ويژگي ها و خصوصيات پيشگامان مبارزه در جهان اسلام

3/ويژگي ها و خصوصيات پيشگامان مبارزه در جهان اسلام

3/ آشنايي با پيشگامان مبارزه در جهان اسلام
تنوع در مبارزه و مبارزانويژگي ها و خصوصيات پيشگامان مبارزه در جهان اسلام
داشتن تفكر سياسي، فعال ترين بخش زندگي روشنفكرانه در دو قرن اخير بوده است. اين فكر كه در درجه اول با تلاش مستمر مردمان مختلف مسلمان در اين دوره به خاطر تحصيل آزادي داخلي و استقلال از قدرت هاي غربي و شرقي دنبال مي شده است، تلاشي است كه هنوز به هدف هاي موردنظر خود نرسيده است، از اين رو تربيت سياسي اذهان مسلمانان در حال رقم خوردن مي باشد. از لحاظ اقتصادي هم منافع مهمي در جهان اسلام مي توان يافت كه در بطن جهان اسلام قرار دارد و آن موضوع انرژي مي باشد كه از آن به نام نفت و گاز ياد مي شود، اما فراتر از اينها يك موضوع مهم ديگري در اين بطن جريان هاي به پا خاسته مسلمانان نهفته است و آن، نظم بخشيدن به زندگي انسان و سياست به عنوان وسيله اي براي تأمين وفاق جهاني است كه فكر و انديشه اش همواره وجود داشته و دارد و در سال هاي اخير در جهان اسلام در حال اوج گيري مي باشد و در اين بين، بسياري از شخصيت هاي شناخته و ناشناخته فردي و اجتماعي يا سازمان يافته گروهي، وارد اين عرصه شده اند. البته يك مشكل در اين بين وجود داشته و آن اينكه، مسلمانان درك يكد ست و يكپارچه اي از دين اسلام ندارند، اما بسياري از شخصيت ها و چهره هاي مبارز و انقلابي در برابر سلطه گري شرق و غرب ايستادگي كردند كه اين نقطه مشتركي بين مسلمانان بوده و در خصوصيات و ويژگي هاي مسلمانان و مبارزان آنان همواره وجود داشته است. به اختصار محورهاي كلي خصوصيات پيشگامان مبارز جهان اسلام ذيلاً ارائه مي شود.
1- معمولاً عناصر پيشگام مبارزه در جهان اسلام شخصيت هاي علمي و فرهنگي و تربيت شده مكتب راستين اسلام و چهره هاي خودساخته اي بوده اند كه از صفات برجسته، ويژگي هاي انساني و مبارزه جويي عليه دشمنان برخوردار بوده اند، صفاتي مانند شجاعت كه بدون هيچ ترس و واهمه اي در برابر پادشاهان حرف حق خود را زده و هيچ نگراني از عواقب آن نداشته اند. همچنين صبور بوده اند و در سال هاي سختي و تنهايي دوران تبعيد، زندان، دوري و غربت را تحمل كرده اند و هيچگاه از اهداف و مسير خود دست برنداشتند. دشمنان بسيار تلاش كردند كه صبر و استقامت اين مبارزان را بشكنند ولي موفق نشدند. در عين حال، اين مبارزان ، آگاه و عالم به دين، مكتب، زمان خود بوده اند و از صفات و خصوصيات شخصي اين پيشگامان مبارز، داشتن روحيه ايثارگري و گذشت نسبت به مسلمانان و محرومان بوده و همواره از روحيه تعبد و يك زندگي بسيار ساده برخوردار بوده اند. بعضي از اين شخصيت هاي عالم، مجاهد و مبارز از امكانات شخصي هم برخوردار نبوده اند و در راه مبارزه و رسيدن به هدف از جان خود مي گذشتند و به درجه رفيع شهادت نائل شده اند يا معمولاً مورد هجمه دشمن قرار مي گرفتند، اما آثار آنها تا به امروز در جامعه باقي مانده است.
2- شخصيت هايي كه از آنان به عنوان پيشگامان مبارزه ياد مي كنيم از خصيصه هاي ديگري نيز برخوردار بوده اند كه ساير افراد جامعه از آن محروم بوده اند و آن وسعت ديد و بينش جهاني آنان است كه به جغرافيا و سرزمين خاصي محدود نمي شده و همواره انديشه هاي آنان از مرزهاي جغرافيايي و سرزمين شان عبور مي كرده و مرز تعيين شده آنها مرز اعتقاد و رعايت اصول اخلاقي و انسان دوستي بوده است و مولفه سياست بين المللي اسلامي را در مبارزات خود لحاظ مي كرده اند و درصدد گسترش نفوذ اسلام واقعي در جهان بوده اند و هميشه سعي داشته اند قدرت سلطه گري استعمارگران و جهانخواران را در جهان اسلام كاهش داده و محدود كنند و با ايثارگري ها، به ترويج ارزش هاي اسلامي بپردازند اين شخصيت هاي پيشگام مبارزه با استعمار خارجي و استبداد داخلي، بينش وسيع جهاني و حتي برنامه براي اداره جهان اسلام داشته اند كه تا حدودي با موفقيت همراه بوده است. بارزترين نمونه آن را در امام خميني(ره) مشاهده مي كنيم. ايشان به عنوان شخصيتي پيشگام در مبارزه مي فرمودند: «ما درصدد خشكانيدن ريشه هاي فاسد صهيونيزم، سرمايه داري و كمونيزيم در جهان هستيم، ما تصميم گرفته ايم به لطف و عنايت خداوند بزرگ، نظام هايي را كه بر اين سه پايه استوار شده اند نابود كنيم...»
اين عزم راسخ در بعضي از پيشگامان مبارزه با استعمار و استبداد داخلي كم و بيش جريان داشته است كه اين مسئله حاكي از وجود خصوصيات و وسعت ديد آنها در اداره جهان بوده است.
3- با وجود وسعت ديد جهاني و مبارزه با استعمار جهاني و استبداد هاي داخلي كه همواره سرلوحه امور پيشگامان مبارزه بوده است، آنها از يك هدف و برنامه براي اداره جهان اسلام نيز برخوردار بوده اند. آنها بر اساس روايتي از پيامبر گرامي اسلام كه فرمودند: «من اصبح لايهتم بامور مسلمين فليس به مسلم» هر كس كه صبح كند و به امور مسلمين توجهي نكند از چارچوب مسلماني خارج شده است، بر اين اساس توجه به امور مسلمين همواره از دغدغه هاي اصلي علما و مجاهدان و مبارزان در طول تاريخ مبارزات شان بوده است و در برابر دشمنان مشترك و رسيدن به اين هدف راه وحدت و همگرايي را در پيش گرفته اند و از راهبرد كاربردي وحدت مسلمين و اهتمام به امور ديگر مسلمانان بهره گرفتند، اما در هر دوره اي و در هر مقطع تاريخي، از هنر خاصي در ايجاد وحدت و همگرايي استفاده كرده اند. برخي در چارچوب مطالبات، عده اي در راستاي براندازي، بعضي در حد ياري رساندن و يا نجات مظلوم اهتمام كرده اند و اقدامات آنها اصلاً به محدوديت سرزميني محدود نشده و بر اساس آيه «ان اكرمكم عندالله اتقواكم» به نوع نژاد و رنگ سفيد، سياه و زرد توجهي نداشته اند. مبنا و تلاش پيشگامان مبارزه انعكاس صداي مظلومانه مسلمين در جهان بوده و سعي داشته اند با ابتكار عمل ابزارهاي قدرت سياسي، فرهنگي و اقتصادي را در اختيار بگيرند و در اين رابطه لحظه اي دريغ نورزيده اند. نمونه هاي آن در تاريخ فراوان يافت مي شود.
4- پيشگامان مبارزه در جهان اسلام معمولاً از خصوصيات رهبري كننده و هدايت جماعتي مسلمانان برخوردار بوده اند و هرگاه به نقطه اي از سرزميني كه مسلمانان حضور داشته اند سفر مي كردند از استقبال مردمي و حمايت مسلمانان برخوردار مي شدند و بالعكس اگر پيشگامان مبارزه در جهان اسلام از شعارها و مطالبات اساسي خود و اصول و مباني مبارزه كوتاه آمده و سكوت كرده اند محبوبيت شان كاهش يافته و پايگاه اجتماعي شان را از دست داده اند و يا كسان ديگري محكم تر از او وارد عرصه شده و نقش جايگزيني ايفا كرده اند، اما اصل آن خصلت و خصوصيات مديريت و رهبري در بين مسلمانان از بين نرفته است، بر اساس فرمايش حضرت علي(ع) «كونوا لظالم خصماً و لمظلوم عوناً» دشمن ظالمين باشيد و ياري دهنده مظلوم و ستمديده باشيد جاري بوده است و به عنوان يك پايه اصلي مبارزات در بين مسلمانان جريان داشته و با تكيه بر همين موضوع در تمامي قيام ها، نهضت ها بر اساس همين اصل مديريت و رهبري و هدايت مبارزه تداوم داشته است.
5- عدالت خواهي و ظلم ستيزي از خصوصيات بارز پيشگامان مبارزه جهان اسلام در برابر قدرت هاي استعمارگر و مستبدان بوده و هست. بر اساس آيات و روايات و سيره ائمه معصومين(عليهم السلام) مبارزه با ظلم و ستم از اصول خدشه ناپذير مبارزان بوده و هست. هر نظام سياسي كه معمولاً با مداخله سلاطين جور، ستم كرده دوام نياورده است، به ويژه در ايران و كشورهاي عربي كه يكي از عوامل سقوط حكومت حاكمان جور بي شك وجود ظلم هاي بي رويه اي بوده كه به ملت روا داشته اند و مردم ستمديده معمولاً به خانه علما و مبارزان كه در مسلك و مشرب آنان ظلم و ظلم پذيري نفي شده است پناه برده اند. مبارزان در اين رابطه مشكلات فراواني را متحمل شده اند، اما در برابر بي عدالتي ها و زورگويي هاي ظالمان كوتاه نيامده اند اين موضوع در واقع از ماهيت دفاعي برخوردار مي باشد و عموم شيعيان از قيام حضرت امام حسين(ع) تأسي كرده و مي كنند و با سعي و كوشش فراوان بحران پيش آمده مسلمانان را به نوعي مديريت كرده اند و بر اساس عدالت خواهي كه جزء اهداف همه انبيا و اولياي الهي بوده مبارزان تحقق عدالت را در ابعاد اجتماعي، اقتصادي، سياسي در جامعه خود خواستار شده اند و بسياري از قيام ها و نهضت ها بر اساس همين عدالت خواهي ايجاد شده و نتايج مناسبي را به دست آورده اند و چه بسا بسياري از حكومت هاي ظلم و جور و مستبد را به سقوط كشانده اند.
6- حريت و آزاديخواهي و آزادگي يكي ديگر از خصوصيات اساسي پيشگامان مبارزه بوده و هست. داشتن روحيه آزادگي و آزاديخواهي در طول تاريخ در مسلك علما و مجاهدان و پيشگامان مبارزه جريان داشته و از خصوصيات شخصي و اجتماعي شان بوده است. بر اساس رهنمودهاي قرآن و روايات و سيره ائمه معصومين(عليهم السلام) روحيه آزادگي در جامعه دميده شده، به خصوص آنجا كه حضرت علي(ع) به فرزندش امام حسن مجتبي(ع) مي فرمايد: لاتكن عبد غيرك و قد جعلك الله حرا» يعني بنده ديگري مباش كه خداوند آزادت آفريده است. با الهام از اين رهنمودها روحيه آزاديخواهي در تاريخ جريان يافته و بسياري از مبارزان با الهام از منابع قوي اين چنيني پايه و اساس آزادگي را دريافته اند. با توجه به اينكه برخي از متفكران، آزادي واقعي را ملهم از تقوا دانسته اند كه مرحوم شهيد مطهري در اين رابطه به طور مفصل بحث كرده و مي نويسد: «تقوا كليد درستي و اندوخته روز قيامت است. آزادي است از هر رقيت، نجات است از هر بدبختي، به وسيله تقوا انسان به هدف خويش مي رسد و از دشمن نجات پيدا مي كند. تقوا در درجه اول و به طور مستقيم از ناحيه اخلاق و معنوي به انسان آزادي مي دهد و او را از قيد رقيت و بندگي هوا و هوس آزاد مي كند و همه حرص و طمع و حسد و شهوت و خشم را از گردنش برمي دارد، ولي به طور مستقيم در زندگي اجتماعي هم آزادي بخش انسان است، رقيت ها و بندگي هاي اجتماعي نتيجه رقيت معنوي است. آن كس كه بنده مطيع پول و يا مقام است نمي تواند از جنبه اجتماعي آزاد زندگي كند، لهذا درست است كه بگوييم «عتق من كل ملكه...» يعني تقوا همه گونه آزادي به انسان مي دهد.... (كتاب ده گفتار، ص 16و 17)
7- كساني كه در حريت و آزادي به مفهوم فوق رسيده و در عرصه مبارزه پيشگام شده اند به خصوصيات بارز ديگري مانند عدم وابستگي به گروه و جريان سياسي خاص پايبند نشده اند و هر گاه از مسير تقوا بدين مفهوم خارج شده اند از مسير مبارزه هم منحرف شده اند، چون روحيه آزادي و آزادگي را از دست داده اند.
سيدمهدى حسينى


نوشته شده در   يکشنبه 12 شهريور 1391    
PDF چاپ چاپ