جمعه 4 بهمن 1398 | Friday, 24 January 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : پنجشنبه 29 تير 1391     |     کد : 18529

سوره 111. مسد (تبّت) آيه 1-5

سوره 111. مسد (تبّت) آيه 1-5

آيه
- تَبَّتْ يَدَآ أَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ (1) مَآ أَغْنَى‏ عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ (2) سَيَصْلَى‏ نَاراً ذَاتَ لَهَبٍ (3) وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (4) فِى جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ (5)
- ترجمه
- بريده باد دو دست ابولهب و نابود باد (1) نه دارائيش و نه آنچه بدست آورد ، به حالش سودى نكرد (2) به زودى به آتشى شعله‏ ور درآيد (3) (همراه) زنش، آن هيزم ‏كش (آتش افروز) (4) (در حالى كه) در گردنش ريسمانى از ليف خرما است (5)

نکته ها
اين سوره به نام هاى تبّت و مسد معروف است. امام صادق عليه السلام فرمودند: هرگاه اين سوره را خوانديد بر ابولهب نفرين كنيد.(236)
هنگامى كه آيه «و انذر عشيرتك الاقربين» (237) نازل شد، پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله نزديكان و خويشاوندان را دعوت كرد و پيام وحى را به آنان رساند. ابولهب كه عموى حضرت بود گفت: «تبّاً لك» هلاكت بر تو باد. اين سوره نازل شد و گفتار او را به خودش ردّ كرد.
از آنجا كه اين نفرين عملى شد و ابولهب و همسرش با كفر از دنيا رفتند، معلوم مى‏ شود كه در اين سوره نسبت به ابولهب يك پيشگويى نيز شده است.
«تبّت» از ريشه «تبّ» به معناى خسران و هلاكت است و مراد از «يد» در آيه، دستِ ظاهرى نيست، بلكه كنايه از وسيله قدرت و تلاش انسان است. بنابراين معناى آيه چنين است كه تلاشهاى ابولهب به هدر رفت و او گرفتار زيان و خسارت شد.(238)
در تاريخ آورده ‏اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مردم را به كلمه «لااله الاّ اللّه» دعوت مى‏ كرد و ابولهب از پشت سر او را تكذيب و به سوى او سنگ پرتاب مى‏ كرد.
گاهى زائران مكه به سراغ ابولهب مى ‏آمدند و از او درباره حضرت محمد صلى الله عليه وآله سؤال مى‏ كردند. او مى ‏گفت: محمد مجنون است و ما مشغول مداواى او هستيم.(239)
ابولهب هيچ گاه از مخالفت با پيامبر و از همكارى با مخالفان او دست نكشيد. او و همسرش كلمات ركيك به حضرت مى‏ گفتند و شايد به همين خاطر نام اين دو در قرآن برده شده است.
آهنگ اين سوره چنان كوبنده بود كه همه آن را حفظ كردند و ابولهب ضربه سنگينى خورد و خانه ‏نشين شد تا آنكه مرد و باقى كفار حساب كار خودشان را كردند كه مبادا سوره ‏اى نيز عليه آنان نازل شود.
علاقه ‏ها و روابط خانوادگى نبايد خللى در ايمان و مكتب ايجاد كند. «تبّت يدا ابى لهب»
با آنكه ابولهب و همسرش مرده اند و استخوانهايشان پوسيده است اما اين آيات همچنان بايد تلاوت شود تا مايه عبرت ديگران و زياد شدن قهر و عذاب الهى بر آنان گردد.
ابولهب برادران خوبى مثل حضرت حمزه و ابوطالب و پدر خوبى چون عبدالمطلب داشت اما هر كس براى خود حسابى دارد.
در قديم بته‏ هاى هيزم را كه جمع مى ‏كردند، آن را با طناب مى ‏بستند و آن را به دوش مى ‏انداختند. چون همسر ابولهب، هيزم در مسير راه پيامبر مى‏ ريخت تا آن حضرت را آزار دهد، لذا قرآن مى ‏فرمايد : در قيامت نيز هيزم آتش دوزخ است و آن طناب‏هايى كه براى جمع آورى هيزم استفاده مى ‏كرد، به گردنش آويخته است.(240)
ابولهب فرزندى به نام لهب نداشت ولى شايد به خاطر سرخى صورتش او را ابولهب مى ‏گفتند.
زن ابولهب، فردى شاعر بود. نامش امّ جهل، خواهر ابوسفيان و عمه معاويه بود. كينه ديرينه با پيامبر داشت و خار بر سر راه پيامبر مى ‏ريخت و اشعارى در تحقير و هجو آن حضرت مى ‏سرود.
روز قيامت، مال و ثروت به درد انسان نمى ‏خورد : «ما أغنى ماله و ماكسب»
«ما اغنى عنّى ماليه» مال و ثروتم چاره كارم نكرد.
«هلك عنّى سلطانيه» (241) سلطنت و حكومتم از بين رفت و برايم سودى نداشت.
«ما اغنى عنكم جمعكم» (242) جمعيّت و ثروت شما را بى ‏نياز نكرد.
«لن تغنى عنهم اموالهم و لا اولادهم» (243) نه ثروت و نه فرزند به حال آنان سودى نداشت.
در قرآن چهار نوع زن و شوهر ذكر شده است:
زن و شوهرى كه در كار نيك همفكر و همراهند. (حضرت على و حضرت زهراء عليهما السلام كه به يتيم و اسير و مسكين طعام دادند.) «و يطعمون الطعام» (244)
زن و شوهرى كه در كار بد همراهند. «ابى لهب... و امراته»
زن و شوهرى كه مرد در راه حق و زن در راه باطل است نظير حضرت نوح و حضرت لوط كه همسرانشان به آنها ايمان نياوردند و با مخالفان همدست شدند. «كانتا تحت عبدين» (245)
زن و شوهرى كه زن در راه حق و مرد در راه باطل است. نظير فرعون و همسرش. «ضرب اللّه مثلاً للذين آمنوا امرأت فرعون»(246)
زن ابولهب گردنبندى قيمتى داشت كه سوگند ياد كرد آن را در راه مخالفت پيامبر مصرف كند. «فى جيدها حبل من مسد»
حضرت على ‏عليه السلام در نامه‏اى به معاويه نوشت: «منّا خير نساء العالمين و منكم حمّالة الحطب» (247) بهترين زنان از ماست و هيزم ‏آور آتش از شماست.
سلمان فارسى از اهل بيت پيامبر مى ‏شود و ابولهب عموى پيامبر، مورد لعن و نفرين خداوند.
چون همسر ابولهب در سر راه پيامبر هيزم مى ‏ريخت، ممكن است «حمّالة الحطب» اشاره به اين باشد كه ورود او به دوزخ در حالى است كه هيزم بدوش دارد.
دست و بازو براى تلاش است و تلاش براى رسيدن به هدف مطلوب. هدف ابولهب جلوگيرى از رشد اسلام بود و در اين راه تلاش بسيار كرد ولى به هدفش نرسيد، پس تلاش بازوى او هدر رفت. «تبّت يدا ابى لهب»
236) تفسير كنزالدقائق.
237) شعراء، 214.
238) تفسير الميزان.
239) تفسير نمونه.
240) تفسير الميزان.
241) حاقّه، 29.
242) اعراف، 48.
243) آل عمران، 10.
244) انسان، 8.
245) تحريم، 10.
246) تحريم، 11.
247) نهج ‏البلاغه، نامه 28.
1- اعلام برائت از نااهلان جزء دين است. «تبّت يدا ابى لهب»
2- كيفر توهين به مقدسات، لعن و نفرين ابدى است. «تبّت يدا ابى لهب»
3- بايد براى نابودى كامل كفر دعا كنيم. «يدا» (قطع شدن دو دست نشانه بى ‏نتيجه ماندن تلاشهاست.)
4- پاسخ مخالفان را مثل خودشان بدهيد. در پاسخ آنان كه به پيامبر گفتند: «تبّاً لك» خداوند فرمود: «تبّت يدا ابى لهب»
5 - در نظام مكتبى، ضابطه بر رابطه مقدم است. «تبّت يدا ابى لهب»
6- مال و ثروت، يكى از ابزارهاى مخالفان انبياست. «ما اغنى عنه ماله و ما كسب» (ابولهب سرمايه دارى بود كه ثروتش را براى محو اسلام هزينه كرد.)
7- بدتر از فساد تكرار آن است. «حمّالة»
8 - در برابر قهر الهى نه ثروت كارائى دارد و نه هر چيز كه در اثر تلاش به دست آيد، خواه ثروت باشد يا مقام و عنوان و حكومت و شهرت. «ما اغنى عنه ماله و ما كسب»
9- قهر الهى نسبت به ستمگران دور نيست. «سيصلى»
10- اشرافيّت دنيا، همراه با تحقير آخرت است. «فى جيدها حبل من مسد»


نوشته شده در   پنجشنبه 29 تير 1391    
PDF چاپ چاپ