دوشنبه 5 اسفند 1398 | Monday, 24 February 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : دوشنبه 16 مرداد 1391     |     کد : 17694

توانگرى

توانگرى

توانگرى و سركشى

توانگرى- قرآن
- ((نه چنين است , همانا انسان سركشى مى كند هرگاه كه خويشتن را توانگر بيند)).
- ((آيا مى پندارند كه آن مال و فرزندان كه ارزانيشان مى داريم براى اين است كه مى كوشيم خيرى به آنها برسد؟
نه ,آنها در نمى يابند)).
- ((تفاخر در زيادى مال و فرزند, شما را به خود سرگرم كرد)).
ـ پـيـامـبـر خدا(ص ) : پس از خود براى امتم از سه چيز مى ترسم : تاويل نابجاى قرآن , يا پى جويى لغزش عالم , يا زياد شدن مال و ثروت در ميان آنها به طورى كه سركش و سرمست شوند.
ـ توانگرى , كيفر است .
ـ امام على (ع ) : توانگرى , سركشى مى آورد.
ـ در وصـف شـگـفـت ترين پديده وجود انسان , يعنى دل : اگر به ثروتى برسد, توانگرى او راياغى مى كند و اگر مصيبتى بدو رسد, بيتابى رسوايش مى گرداند.
ـ از مستى توانگرى به خدا پناه بريد, زيرا توانگرى را مستيى است كه دير از سر مى پرد.
ـ امام صادق (ع ) : در توانگرى سرمست مشو و در تهيدستى بيتابى مكن .
ـ امـام عـلـى (ع ) : چـونان كسى مباش كه بدون عمل به آخرت اميد بسته است چون توانگرشود, سرمست و مفتون گردد و چون نيازمند شود به نوميدى و سستى گرايد.
ـ پـيامبر خدا(ص ) : شيطان گفت : آدم توانگر از چنگ من خلاصى ندارد و او را به يكى از اين سه چـيـز گـرفتار مى كنم : يا مال و ثروت را در نظر او مى آرايم كه در نتيجه , از پرداخت حقوق مالى خـويـش , خـوددارى مى ورزد يا راههاى مصرف آن را برايش آسان مى كنم كه در نتيجه ,آنها را به ناحق خرج مى كند و يا مال و ثروت را محبوب او مى گردانم كه در نتيجه , آن را ازراههاى ناروا به دست مى آورد.
ـ امـام صـادق (ع ) : مـرد ثـروتمندى با لباسهايى نو و پاكيزه خدمت پيامبر خدا(ص ) آمد و كنارآن حـضـرت نـشست پس از او مردى درويش با جامه هاى ژوليده و چركين وارد شد و پهلوى آن مرد نـشـسـت مـرد تـوانـگر جامه خود را از زير ران او كشيد و جمع كرد پيامبر خدا(ص ) به اوفرمود : تـرسـيدى كه چيزى از فقر او به تو رسد؟
عرض كرد : نه فرمود : ترسيدى از دارايى تو چيزى به او رسـد؟
عـرض كرد : نه فرمود : ترسيدى لباست را كثيف كند؟
عرض كرد :نه فرمود : پس چرا اين كار را كردى ؟
عرض كرد : اى پيامبر خدا! من همدمى (شيطانى ) دارم كه هر كار زشتى را در نظرم زيبا جلوه مى دهد و هر كار خوبى را برايم زشت نمايش مى دهداكنون نصف مال خود را به اين مرد بخشيدم پيامبر خدا(ص ) به آن مرد تهيدست فرمود : تومى پذيرى ؟
عرض كرد : نه مرد ثروتمند به او گفت : چرا؟
گفت : مى ترسم حالتى كه به تو راه يافت , به من هم راه يابد!.
توانگرى و پرهيزگارى
قرآن

((آيا تو را درويش نيافت و توانگرت گردانيد)).
ـ پيامبر خدا(ص ) : توانگرى نيكو ياورى است براى پرهيزگارى از خدا.
ـ امام صادق (ع ) : خوب ياورى است , دنيا براى آخرت .
ـ از خداوند براى دنيا, توانگرى و تندرستى مسالت كنيد و براى آخرت آمرزش و بهشت .
ـ پـنـج چـيـز اسـت كـه هـر كـس آنـهـا را نـداشـتـه باشد زندگيش گوارا نيست : تندرستى , امنيت ,توانگرى , قناعت و همدم سازگار.
آزمودن به تهيدستى و توانگرى
ـ امام على (ع ) : توانگرى و تهيدستى , گوهر مردان و خصلتهاى آنان را آشكار مى سازد.
ـ ثروت , گوهر مردان و خويهاى آنان را نمودار مى سازد.
ـ در وصف دنيا : هر كه در دنيا توانگر گرديد, به فتنه در افتاد و هر كس نيازمند گشت , به اندوه گرفتار آمد.
ـ پـس , مـال و فـرزنـد را مـلاك خـشـم و خشنودى خداوند, مپنداريد كه اين ناشى از جهل شما به امتحان و آزمايش الهى در هنگام توانگرى و قدرتمندى است .
ـ روزيها را مقدر ساخت و آن گاه آنها را زياد و كم گردانيد و به تنگى و گشايش تقسيم كرد ودر ايـن تـقسيم به عدالت رفتار نمود, تا هر كه را بخواهد در فراخى و تنگدستى بيازمايد و بدين سان شكرگزارى و شكيبايى توانگر و درويش را امتحان كند.
ـ بـه توانگرى و رفاه شاد مباش و از تهيدستى و گرفتارى غمگين مشو, زيرا طلا با آتش آزموده و ناب مى شود و مؤمن با بلا و گرفتارى .
معناى توانگرى
ـ امام هادى (ع ) : توانگرى , آن است كه آرزو كم داشته باشى و به آنچه تو را بسنده مى كندخرسند باشى و فقر, عبارت است از سيرى ناپذيرى نفس و نوميدى شديد.
ـ امـام حـسن (ع ), در پاسخ به پرسش اميرالمؤمنين از او كه توانگرى چيست ؟
, فرمود : اندك بودن آرزوها و خرسندى به آنچه بسنده مى كند.
ـ امام على (ع ) : هر كه از مردم بى نيازى جويد, خداوند سبحان او را بى نياز گرداند.
ـ امام سجاد(ع ) : چشم اميد از مردم بركن , زيرا كه اين عين توانگرى است .
ـ خداى تعالى به داود(ع ) وحى فرمود من توانگرى را در قناعت قرار دادم و مردم آن را درفراوانى ثروت مى جويند و از اين رو نمى يابندش
ـ امام على (ع ) : هيچ گنجى سرشارتر از قناعت , نيست .
ـ توانگر كسى است , كه با قناعت توانگر شود.
ـ توانگر كسى است , كه قناعت را برگزيند.
ـ در وصف پيامبران : ليكن خداوند سبحان فرستادگان خودرا صاحبان اراده هايى نيرومندقرار داد و از نظر ظاهر ضعيف و فقير گردانيد, همراه با قناعتى كه دلها و چشمها را پر ازبى نيازى مى كند.
ـ امام كاظم (ع ) : مردى خدمت سرورمان امام صادق (ع ) آمد و از نادارى شكوه كرد حضرت فرمود : چـنـان نيست كه تو مى گويى و به نظر من تو فقير نيستى مرد عرض كرد : سرورم ! به خداقسم خـوراك شـب خود را هم ندارم او نمونه هايى از نادارى خود را بر شمرد, اما حضرت صادق پيوسته گـفـته او را تكذيب مى كرد, تا آن جا كه به او فرمود : به من بگو اگر صد دينار به تو بدهندتا از ما بيزارى جويى آن را مى ستانى ؟
عرض كرد : نه حضرت مبلغ را به هزار دينار رسانيد وآن مرد هر بار سوگند مى خورد كه اين كار را نخواهد كرد حضرت به او فرمود : آيا كسى كه چنين كالايى دارد و آن را با اين قيمت نمى فروشد نادار است ؟
ـ امام على (ع ) : هيچ ثروتى چون خرد, نيست .
ـ هيچ ثروتى چون خرد, نيست و هيچ ناداريى بدتر از نادانى , نيست .
ـ بدانيد كه هيچ چيز نيست مگر اين كه دارنده اش از آن سير و دلزده مى شود, بجز زندگى ,زيرا او (شـخـص دنياپرست ) در مرگ آسايشى براى خود نمى يابد و آن به منزله حكمت است ,حكمتى كه مـوجـب حيات دل مرده و بينايى چشم كور و شنوايى گوش كر و سيرابى شخص تشنه مى باشد و بى نيازى كامل و سلامت در آن است .
ـ يونس بن يعقوب از يكى از دوستانش نقل مى كند : مردى از اصحاب امام صادق (ع ) مرتب خدمت ايـشـان مـى رسيد مدتى گذشت و حج نگزارد (و لذا خدمت امام نرفت ) يكى از آشنايان آن مرد به حـضـور امام رسيد, امام از او پرسيد : فلانى چه مى كند؟
دوست يونس مى گويد : آن مرد به خيال ايـن كـه مقصود حضرت دارايى و مال دنياست (و به دليل تنگدستى نمى تواند حج گزارد), سعى كـرد مـطـلـب را در لفافه بيان كند, امام صادق (ع ) به او فرمود : دينش چگونه است ؟
عرض كرد : چنان كه شما دوست دارى حضرت فرمود : به خدا قسم ثروت واقعى اين است .
ـ از دعـاهاى امام سجاد(ع ) در خرسندى به قضاى الهى : مرا مصون بدار, از اين كه نادارى راپست انگارم يا ثروتمندى را (به دليل ثروتش ) برتر و شريف شمارم , زيرا شريف كسى است كه طاعت تو او را شرافت بخشيده باشد و عزيز كسى است كه بندگى تو او را عزيز كرده باشد.
بزرگترين توانگرى
ـ پيامبر خدا(ص ) : هر كه مى خواهد توانگرترين مردم باشد, بايد به آنچه در دست خداست اطمينان بيشترى داشته باشد تا به آنچه در دست جز اوست .
ـ بـه ابـوذر : اگـر خـوش دارى كه بى نيازترين مردم باشى , به آنچه در دست خداى عزوجل است اطمينان بيشترى داشته باش تا به آنچه در دست خود توست .
ـ امام على (ع ) : توانگرى مؤمن , به (سبب توكل بر) خداى سبحان است .
ـ تـوانـگـر بـودن بـه خدا, بزرگترين توانگرى است , توانگر بودن به غير خدا, بزرگترين نادارى و بدبختى است .
ـ هر كه به خدا توانگر شود, مردم به او نيازمند گردند.
ـ امام سجاد(ع ) : هيچ كس به خدا توانگر نشد, مگر اين كه مردم به او نيازمند شدند.
ـ پيامبر خدا(ص ) : به توانگرى خدا, توانگر شويد.
ـ امام على (ع ), در وصف خداى سبحان , مى فرمايد : بى نياز كننده هر نيازمندى است و عزت بخش هر ذليلى و توان دهنده هر ناتوانى .
توانگرترين مردم
ـ پـيـامبر خدا(ص ), در پاسخ به مردى كه عرض كرد : دوست دارم توانگرترين مردم باشم ,فرمود : قانع باش , تا توانگرترين مردم باشى .
ـ امام باقر يا امام صادق (ع ) : هر كه به آنچه خداوند روزيش كرده است قانع باشد,توانگرترين مردم است .
ـ امام صادق (ع ) : هر كه سه چيز روزيش شود, به سه چيز دست يابد و اين بزرگترين توانگرى است : قـانـع بودن به آنچه عطايش شده است , چشم اميد بركندن از آنچه مردم دارند وترك زياديها (و فزونخواهى ).
ـ پيامبر خدا(ص ) : دست نياز به سوى مردم دراز نكنيد, حتى براى آب مسواك .
ـ امام على (ع ) : بزرگترين توانگرى , چشم نداشتن به دست مردم است .
ـ بهترين توانگرى , ترك خواهش (از مردم ) است .
ـ بهترين توانگرى , ترك آرزوهاست .
ـ سرشارترين توانگرى , خردمندى است و بزرگترين تهيدستى , نابخردى است .
ـ امام صادق (ع ) : بزرگترين توانگرى را كسى دارد, كه اسير آزمندى نباشد.
ـ امـام عـلى (ع ), در وصف دنيا, مى فرمايد : فزونخواه دنيا, محكوم به نيازمندى و درويشى است و كسى كه از آن بى نيازى جويد, آسايش يارش باشد.
ـ عـيسى (ع ) : خدمتگزار من , دو دست من است و مركب من , دو پاى من و بسترم , زمين وبالشم , سنگ شب را با دست خالى به سر مى برم و روز را با تهيدستى سپرى مى كنم و با اين حال در روى زمين توانگرتر از من وجود ندارد.
ـ امام على (ع ), به ابوذر در هنگام تبعيدش به ربذه , فرمود : چه نيازمندند آنان به چيزى كه تواز آن منعشان كردى و چه بى نيازى تو از آنچه كه آنان تو را از آن منع كردند! و بزودى خواهى دانست كه فردا برنده كيست .
توانگرى نفس
ـ پيامبر خدا(ص ) : بهترين توانگرى , توانگرى نفس است .
ـ امام على (ع ) : بهترين توانگرى , بى نيازى نفس است .
ـ پـيامبر خدا(ص ) : توانگرى به فراوانى مال و ثروت نيست , بلكه توانگرى (حقيقى )توانگرى نفس است .
ـ امام صادق (ع ), به نقل از حكيمى , مى فرمايد : توانگرى نفس , توانگرتر از درياست .
ـ پيامبر خدا(ص ) : توانگرى در دل است و نيازمندى نيز در دل است .
ـ امـام عـلـى (ع ) : دسـت نـيـاز سـوى هـر كـه دراز كـنى , بنده او مى شوى و از هر كه بى نيازى جويى ,همتاى او خواهى بود.
ـ پـيـامبر خدا(ص ) به ابوذر فرمود : اى اباذر! آيا فكر مى كنى كه داشتن ثروت زياد توانگرى است ؟
عـرض كـردم : آرى , اى پـيامبر خدا فرمود : پس به نظر تو تنگدستى همان فقر ونيازمندى است ؟
عـرض كـردم : آرى , اى پيامبر خدا فرمود : جز اين نيست كه توانگرى (واقعى ) توانگرى دل است و نيازمندى (واقعى ) نيازمندى دل .
حضرت سپس درباره مردى از قريش از من پرسيد و فرمود : آيا فلانى را مى شناسى ؟
عرض كردم : آرى , اى پـيـامـبر خدا فرمود : او را چگونه مى بينى يا درباره اش چه گمان مى برى ؟
عرض كردم : هرگاه چيزى بخواهد, به او مى دهند و هرگاه وارد جايى شود, او را با عزت واحترام جا مى دهند.
ابـوذر مـى گـويـد : پـيـامـبـر خـدا سـپـس از مـن دربـاره مردى از اهل صفه پرسيد و فرمود : فـلانـى رامـى شـنـاسـى ؟
عـرض كردم : نه , به خدا, او را نمى شناسم , اى پيامبر خدا حضرت مرتب نشانيهايش را به من مى داد تا اين كه او را شناختم و عرض كردم : شناختمش اى پيامبر خدا فرمود : او راچـگـونـه مـى بـينى يا درباره اش چه گمان مى برى ؟
عرض كردم : مرد بينوايى است از اهل صفه فرمود : او يك دنيا, از آن ديگرى بهتر است .
ـ ابـوذر(ره ) : پـيـامـبـر خـدا(ص ) بـه من فرمود : ببين بلند پايه ترين فرد اين مسجد كيست من نـگـاه كـردم و مـردى را ديـدم كـه جـامـه اى نـو بـر تـن دارد عرض كردم : اين حضرت فرمود : بـبـيـن پـسـت تـريـن فرد اين مسجد كيست ؟
من نگاهى كردم و مردى را با جامه هايى فرسوده و كـهنه ديدم و گفتم : اين پيامبر خدا(ص ) فرمود : هر آينه اين مرد در روز قيامت , نزد خداوند يك دنيابهتر و ارزشمندتر از آن يكى است .
كليد توانگرى
ـ امام على (ع ) : كليد توانگرى , يقين است .
ـ پيامبر خدا(ص ) : براى توانگرى , يقين كافى است .
ـ امام على (ع ) : (آدمى ) توانگر نباشد, مگر آن گاه كه خويشتندار باشد.
ـ امـام بـاقر(ع ) : براستى كه پرهيزگاران , همان توانگرانند, اندكى از دنيا آنان را بى نياز كرده واز اين رو مخارجشان سبك و اندك است .
ـ امـام على (ع ) : هر كه روز خود را بياغازد و آخرت هم و غم او باشد, با وجود نادارى , توانگرباشد و با وجود بى كسى , تنها نباشد وبدون داشتن ايل و تبار, نيرومند باشد.
به پروردگار كعبه كه زيانكاران همانان هستند
قرآن

((مـرا واگـذار با آن كس كه خودم بتنهايى [او را] آفريدم و دارايى بسيار به او بخشيدم و پسرانى آماده [به خدمت ,]دادم و برايش [عيش خوش ] آماده كردم باز [هم ] طمع دارد كه بيفزايم ولى نه , زيرا او با آيات ما عناد مى ورزيد بزودى او را به بالا رفتن از گردنه [عذاب ] وادار مى كنم )).
ـ عـيـسى (ع ) : به حق برايتان بگويم كرانه هاى آسمان از توانگران تهى است وداخل شدن اشترى (يا طنابى )به سوراخ ‌سوزن آسانتر است از داخل شدن توانگر به بهشت .
ـ ابن ابى الحديد : در اخبار صحيح آمده است كه ابوذر گفت : به پيامبر خدا(ص ) كه در سايه كعبه نـشـسته بود, برخوردم چون مرا ديد, فرمود : به خداوند كعبه كه همانان هستند زيانكاران !عرض كردم : چه كسانى ؟
فرمود : آنان كه مال و ثروت بيشترى دارند مگر كسى كه از پيش رو وپشت سر و از چپ و از راست چنين و چنان (انفاق و بخشش ) كند و اين افراد اندكند هيچ شتردار و گاودار و گـوسـفـنـددارى نـيـسـت كـه از پـرداختن زكات آنها خوددارى ورزد,مگر اين كه روز قيامت بزرگترين و فربه ترين آن دامها بيايند و او را شاخ و لگد زنند و آخرين راس آنهاكه تمام شد, اولين آنها اين كار را از سر گيرد, تا آن گاه كه خداوند ميان مردم داورى كند.
توانگرانى كه مزد دو چندان دارند
قرآن

((و اموال و فرزندانتان چيزى نيست كه شما را به پيشگاه ما نزديك گرداند, مگر كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده باشند پس , آنان را براى آنچه كرده اند, دو برابر پاداش است و آنان در غرفه ها (ى بهشتى ) آسوده خاطرخواهند بود)).
ـ در حضور امام باقر(ع ) از شيعيان ثروتمند سخن به ميان آمد به نظر رسيد كه حضرت ازسخنانى كه درباره آنها گفته شد, خوشش نيامدوفرمود:چنانچه مؤمن ثروتمند و غمخوار وبخشنده باشد و به يارانش نيكى و احسان كند,خداوند مزدآنچه را در كارهاى نيك انفاق مى كنددو برابر به او دهد, زيـرا خـداى تـعـالـى در كتاب خود مى فرمايد : ((و اموال و فرزندانتان چيزى نيست كه شما را به پـيشگاه ما نزديك گرداند, مگر كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده باشند پس , آنان را براى آنچه كرده اند دو برابر پاداش است و آنان در غرفه ها (ى بهشتى ) آسوده خاطر خواهند بود)).
ـ مـردى در حـضـور امام صادق (ع ) از توانگران سخن به ميان آورد و از آنان بدگويى كردحضرت فـرمـود : خاموش ! ثروتمند, چنانچه به خويشان خود رسيدگى كند و به برادرانش احسان نمايد, خداوند دو برابر به او مزد مى دهد, زيرا خدا مى فرمايد : ((و اموال و فرزندانتان چيزى نيست )).
مسؤوليت توانگران درگرسنگى تهيدستان
ـ امـام عـلى (ع ) : خداوند سبحان خوراك تهيدستان را در اموال توانگران قرار داده است پس ,هيچ تهيدستى گرسنه نماند, مگر به سبب اين كه ثروتمند از حق او بهره مند شده است و خداى بزرگ در اين باره از آنان بازخواست مى كند.
ـ هـمانا خداوند در اموال ثروتمندان به اندازه اى كه (نياز) تهيدستانشان را كفايت كند, حق واجب فرموده است و اگر تهيدستان گرسنه و برهنه و رنجور شوند, به سبب آن است كه ثروتمندان حق آنـان را نـداده انـد و خدا حق دارد كه روز قيامت ثروتمندان را بازخواست و براى اين كار عذابشان كند.
ـ گناهى , بزرگتر از گناه ثروتمندى نيست كه نيازمند را از حقش محروم كرده باشد.
توانگرى (متفرقه )
ـ پيامبر خدا(ص ) : كمتر نزد توانگران رويد, زيرا سزاوار است كه نعمتهاى خداى عزوجل راخوار و حقير نشماريد.
ـ امام على (ع ) : كسى كه تو را به سبب دارايى ات احترام كند, در هنگام ناداريت تو را خوارشمارد.
ـ كم اند توانگرانى , كه همدردى و كمك مى كنند.
ـ بسا توانگرى , كه از او اظهار بى نيازى مى شود.
ـ ثروتمند آزمند, نيازمند است .
ـ هر كه توانگر باشد, نزد كسان خود گرامى است و هر كه تهيدست باشد, نزد آنان خواراست .
ـ كسى را كه از مال و ثروتش روزى داده نشده است , هرگز توانگر مشمار.
ـ توانگرى , در غربت وطن است و فقر, در وطن غربت .
ـ توانگرى غير آقا را آقايى مى بخشد مال , ناتوان را نيرومند مى سازد.
ـ بـنده را نشايد كه به دو خصلت اعتماد كند : تندرستى و توانگرى , زيرا در حالى كه او راتندرست مى بينى , ناگهان بيمار مى شود و در حالى كه توانگرش مى بينى , ناگهان تهيدست مى گردد.
ـ چـونان كسى مباش كه بدون عمل به آخرت اميد بسته است پرداختن به لهو و لعب باتوانگران را از پرداختن به ذكر خدا با درويشان دوست تر مى دارد.
ـ اظهار توانگرى از جمله شكر است وانمود كردن به فقر, فقر مى آورد.
ـ بسا توانگرى كه از كتك ((26)) ذليل تر است بسا تهيدستى كه از شير مقتدرتر است .
ـ آن گـاه كـه كـارهـا به پيشگاه خداوند (در قيامت ) عرضه گردد, معلوم شود كه توانگر كيست وتهيدست چه كسى .
26- گـونه اى گوسفند زشت منظر كه دست و پاهايى كوچك دارد و در گذشته آن را از بحرين مى آوردند اين نوع گوسفند در ميان عربها به خوارى و بى مقدارى مشهور است ـ م .

12


نوشته شده در   دوشنبه 16 مرداد 1391    
PDF چاپ چاپ