جمعه 30 شهريور 1397 - 11 محرم 1440 - 21 سپتامبر 2018
اوقات شرعی 
 
قرآن و طب نوین : فصل نهم : آفرینش انسان / قسمت اول
کد مطلب:31841
تاریخ مطلب:جمعه 9 مرداد 1394
... فتبارک الله احسن الخالقین - مؤمنون / 14-12 / 12- ما انسان را از عصاره‏ای از گل آفریدیم 13- سپس او را بصورت نطفه ‏ای در قرارگاه مطمئن (رحم) قرار دادیم 14- سپس نطفه را بصورت علقه (خون بسته) و علقه را بصورت مضغه (چیزی شبیه گوشت جویده) و باز آن گوشت را استخوان و سپس بر استخوان گوشت پوشاندیم (و پیکری کامل کردیم) پس از آن (با دمیدن روح پاک مجرد) خلقی دیگر انشاء نمودیم. آفرین بر قدرت کامل بهترین آفرینندگان . شکی نیست که اکثر موادی که نطفه را تشکیل می‏دهد و ...
نام کتاب : قرآن و طب نوین
نویسنده : محمود نوری شادکام
قرآن و طب نوین : فصل نهم : آفرینش انسان / قسمت اول
ولقد خلقنا الانسان من سلاله من طینثم جعلناه نطفه فی قرار مکینثم خلقنا النطفه علقه فخلقنا العلقه مضغه فخلقنا المضغه عظاما فکسونا العظام لحما ثم انشاناه خلقنا اخر فتبارک الله احسن الخالقین - مؤمنون / 14-12
12- ما انسان را از عصاره‏ای از گل آفریدیم
13- سپس او را بصورت نطفه ‏ای در قرارگاه مطمئن (رحم) قرار دادیم
14- سپس نطفه را بصورت علقه (خون بسته) و علقه را بصورت مضغه (چیزی شبیه گوشت جویده) و باز آن گوشت را استخوان و سپس بر استخوان گوشت پوشاندیم (و پیکری کامل کردیم) پس از آن (با دمیدن روح پاک مجرد) خلقی دیگر انشاء نمودیم. آفرین بر قدرت کامل بهترین آفرینندگان.
شکی نیست که اکثر موادی که نطفه را تشکیل می‏دهد و سپس مواد تغذیه کننده آن همه از خاک گرفته می‏شوند. البته قسمت قابل توجهی از بدن انسان را آب و کربن تشکیل می‏دهد که از خاک گرفته نشده، ولی از آنجا که اکثر مواد تشکیل دهنده بدن از خاک گرفته شده، این تعبیر کاملاً صحیح است که انسان از خاک می‏باشد. البته تکرار این بیان در آیات مختلف که منشأ خلقت تمامی انسانها را خاک بیان نموده، هشداری است به انسانها که مبادا در این جهان و در محضر پروردگار دچار کبر، غرور و سرپیچی گردند. بی تردید چنین نگرشی مایه تسکین و آرامش بوده و افراد عاقل را به احترام و تکریم در برابر خالق وامی دارد.
از طرفی در آیه 12 سوره مؤمنون که به آغاز و چگونگی خلقت انسان اشاره می‏کند، قدرت نهایی خداوند نیز مورد توجه قرار گرفته، چرا که تنها و تنها اوست که قادر است از چنین مواد ساده و ناچیزی، چنان موجود بدیعی را خلق نماید.
در آیه بعد ثم جعلناه فی قرار مکین تداوم نسل انسان از طریق ترکیب نطفه نر و ماده و قرار گرفتن در قرارگاه رحم مورد توجه قرار گرفته و با بیانی زیبا به این موضوع مهم اشاره می‏نماید. قبل از بحث بر روی این آیه مبارکه، لارم است به چگونگی تشکیل نطفه یا سلولهای جنسی بپردازیم.
پیدایش سلولهای جنسی یا گامتوژنز)Gametognesis(:
رشد هر موجود جدید یا انجام عمل لقاح شروع می‏شود. در طی این عمل، دو سلول کاملاً اختصاص یافته )gamet( یکی از جنس نر، بنام اسپرماتوزئید (شکل 1-9) و دیگری از جنس ماده بنام اووم (شکل 2-9) به یکدیگر ملحق شده و تخم یا زایگوت )zygote( را بوجود می‏آورند که این اولین سلول یک موجود جدید است. لازم به ذکر است که سلولهای جنسی نر در بیضه و سلولهای جنسی ماده در تخمدان حاصل و بالغ می‏شوند. برای این که عمل لقاح انجام شود باید در هسته و سیتوپلاسم (47) سلولهای نطفه مذکر و مؤنث تغییراتی صورت گیرد که این تغییرات به شرح ذیل است:
1- همانطوریکه می‏دانید، تعداد کروموزومهای (48) یک سلول انسانی 46 عدد یا 23 جفت است که 22 جفت از اینها در بین دو جنس مشابه بوده و اتوزوم (49) نامیده می‏شوند. زوج باقیمانده شامل کروموزمهای جنسی است که ترکیب آنها در جنس ماده XX و در جنس نر XY است. این 23 جفت کروموزم در سلولهای انسانی ثابت و وجه تمایز انسان با سایر موجودات است. یکی از اعضای هر جفت کروموزم از پدر و عضو دیگر از مادر به ارث می‏رسد، لذا برای بقاء گونه ضروری است که تعداد کروموزمهای هر کدام از سلولهای جنسی به نصف سلولهای سوماتیک (50) یعنی از 46 عدد کروموزم (یا 23 جفت) به 23 عدد کروموزم تقلیل یابد؛ چرا که در غیر این صورت از ترکیب سلولهای جنسی نر و ماده فردی بوجود می‏آید که تعداد کروموزمهای سلولهای او در برابر کروموزمهای سلولهای والدین خواهد بود. این کاهش با تقسیم کاملاً اختصاصی بنام تقسیمات میوزی صورت می‏گیرد که بحث آن در این مختصر نمی‏گنجد.
2- برای لقاح، شکل سلولهای جنسی نر و ماده نیز تغییر می‏یابد. سلول جنسی ماده که در ابتدا تقریبا 30 میکرون قطره دارد، بعلت افزایش سیتو پلاسمش، خیلی بزرگ می‏شود و قطر آن به 200 میکرون می‏رسد، بر عکس سلول جنسی نر تمام سیتو پلاسمش را از دست می‏دهد و دارای یک دم شده و فوق العاده متحرک می‏گردد. این عمل باعث می‏شود که سرعت حرکت اسپرم به 4-1 میلیمتر در دقیقه رسیده و در جستجوی سلول جنسی ماده (تخمک) در سراسر مجرای تناسلی زنانه سیر می‏کند.
لقاح (گشن‏گیری):
لقاح عبارت است از آمیزش سلولهای جنسی نر و ماده که احتمالاً در ناحیه حباب یا حداقل در یک سوم انتهای خارجی لوله تخمدان صورت می‏گیرد (شکل 3-9) وقتی سلول جنسی نر با سلول جنسی ماده تماس پیدا می‏کند، محکم به آن چسبیده و شروع به نفوذ به داخل آن می‏کند. چون فقط یکی از 200 تا 300 میلیون سلول جنسی نر ریخته شده در مجرای تناسلی زن برای انجام لقاح کافی است، بنظر می‏رسد که بقیه سلولها با عمل آنزیمی خود به اولین سلول جنسی نر که به تخمک چسبیده است کمک می‏کنند تا راحت‏تر بتواند به داخل آن نفوذ کند. در انسان بر خلاف سایر حیوانات هم سر و هم دم سلول جنسی نر وارد تخمک یا سلول جنسی ماده می‏شود. وقتی این عمل اتفاق افتاد، اطراف تخمک لایه‏ای تشکیل می‏شود که از نفوذ سلولهای جنسی نر دیگر به داخل آن جلوگیری می‏نماید؛ لذا همیشه فقط یک سلول جنسی نر (اسپرم) وارد تخمک می‏شود.
نتایج اصلی لقاح عبارتند از:
ما لکم لا ترجون لله و قارا وقد خلقکم اطوار(51) نوح / 14-13
1- ثابت ماندن کروموزمهای انسانی (462323)
2- تعیین جنس جنین (دختر) XX44(X22)(X22)
3- آغاز یک سری تقسیمات سلولی پی در پی که به نام قطعه قطعه شدن یا Cleavage مشهور است.
رحم قرارگاه مطمئن
ثم جعلناه نطفه فی قرار مکین - مؤمنون/13
در حوالی زمان تخمک گذاری ، آندومتر (52) حدود 3تا4 میلیمتر ضخامت دارد (شکل 4-9) در این زمان غدد آندومتر و به ویژه غدد ناحیه گردن رحم یک موکوس رقیق رشته‏ای ترشح می‏کنند. این رشته‏های موکوسی در کنار یکدیگر در طول مسیر کانال گردنی رحم قرار گرفته و کانالهایی تشکیل می‏دهند که به هدایت سلول‏های جنسی مرد در جهت صحیح کمک می‏کند . این تغییرات به علت ترشح هورمون جنسی استروژن (53) می‏باشد که در حدود روز 14 سیکل ماهانه خانمها به حداکثر خود می‏رسد. بعد از تخمک گذاری، به صورت ناگهانی هورمون دیگر جنسی زنانه یعنی پروژسترون افزایش یافته و محیط رحم را برای لقاح تخمک و اسپرم آماده می‏نماید. این هورمون باعث پیشبرد تغییرات ترشحی در آندومتر رحم شده و در نتیجه باعث آماده شدن رحم برای لانه گزینی تخمک بارور می‏شود. همچنین این هورمون فرکانس انقباضات رحمی را کاهش داده و بدین وسیله از دفع تخمکی که در رحم لانه گرینی کرده است جلوگیری می‏کند، از طرفی باعث پیشبرد تغییرات ترشحی در پوشش مخاطی لوله‏های رحمی می‏شود که این ترشحات برای تغذیه تخمک بارور شده و در حال تقسیم در هنگام عبور آن از لوله رحمی و لانه گزینی در رحم اهمیت دارد.
دوران حاملگی
در علم جنین شناسی دوران حاملگی را به سه مرحله تقسیم می‏کنند:
الف) مرحله اول یا مرحله زایگوتیک که از موقع لقاح شروع و تا آخر هفته سوم ادامه می‏یابد. به جنین در این مرحله، زایگوت (شامل مورولا و بلاستوسیست) گفته می‏شود.
ب) مرحله دوم یا مرحله آمبریونیک که از هفته چهارم تا آخر هفته هشتم طول می‏کشد، به جنین در این مرحله آمبریو گفته می‏شود.
ج) مرحله سوم یا دوره فیتال که از اول ماه سوم تا موقع تولد طول می‏کشد. به جنین در این مرحله فیتوس می‏گویند.
در این قسمت ضمن بررسی این سه مرحله، ارتباط آن با آیه 14 سوره مؤمنون و آیه 5 سوره حج بیان می‏شود. قبل از ورود به بحث یاد آور می‏شود که آنچه در پی خواهد آمد برداشت نویسنده بوده و شاید مکشوفات علمی در آینده حقایق دیگری را برای ما روشن نماید.
هفته اول تا سوم
تقسیمات پی در پی
ثم خلقنا النطفه علقه...(54) - مؤمنون/14
یا ایها الناس ان کنتم فی ریب من البعث فانا خلقناکم من تراب ثم من نطفه ثم من علقه...(55) - حج / 5
وقتی که تخمک لقاح یافت، یکسری تقسیمات سلولی انجام می‏دهد که در نتیجه تعداد زیادی سلول که با هر تقسیم کوچکتر می‏شوند و هر یک به نام بلاستومر خوانده می‏شود، ایجاد می‏گردد. زیگوت 30 ساعت بعد از لقاح به مرحله دو سلولی می‏رسد و 40 تا 50 ساعت بعد از لقاح تقریبا چهار سلولی می‏شود. زیگوت در ضمن تقسیم از داخل لوله رحمی می‏گذرد و وقتی که به مرحله 12 تا 16 سلولی رسید (روز سوم یا چهارم) به شکل دانه توت بوده و به نام مورولا )morula( خوانده می‏شود (شکل 5-9)
مورولا شامل یک گروه سلولی در مرکز به نام توده سلولی داخلی، و یک گروه در اطراف به نام توده سلولی خارجی می‏باشد. گرچه در این مرحله تمام سلول‏های مورولا یکسان به نظر می‏رسند، ولی با مطالعه تغییرات بعدی معلوم شده است که توده سلولی داخلی، بافتهای جنین حقیقی را به وجود آورده، و توده سلول خارجی قسمت تغذیه‏ای جنین را ایجاد می‏کند که بعداً جفت را تشکیل می‏دهد. در حالیکه مورولا به تقسیم ادامه می‏دهد، مایعی از حفره رحمی بداخل فضاهای بین سلولی آن نفوذ می‏کند. در اثر افزایش مداوم این مایع فضاهای بین سلولی بزرگ شده و بهم مربوط می‏گردند و سرانجام تشکیل یک حفره واحدی به نام بلاستوسل )belastocele( را می‏دهند.
در این موقع پوشش روی زایگوت که زوناپلوسیدا نام دارد کاملاً از بین رفته و زیگوت به نام بلاستوسیست خوانده می‏شود.
سلولهای توده سلولی داخلی، که از این به بعد به نام آمبریوبلاست خوانده می‏شود به یکدیگر چسبیده و در یک قطب مستقر می‏شوند، در حالی که سلول‏های خارجی یا تروفوبلاست‏ها پهن شده و دیوار بلاستوسیست را تشکیل می‏دهند.
از آنچه گفته شد، چنین نتیجه می‏شود که تا آخر هفته اول تکامل، زیگوت انسانی دوران مورولا و تشکیل بلاستوسیست را گذرانیده و در عین حال طول رحم را نیز پیموده و لانه گزینی خود را در مخاط رحم شروع می‏کند (شکل 3-9)
همانطور که در آیات فوق الذکر اشاره شد به نظر می‏رسد که در قرآن کریم به حاملگی در این مرحله غلقه اطلاق شده است، چرا که سلولهایی یکنواخت و بدون تمایز (به صورت یک قطعه خون بسته) در کنار یکدیگر قرار گرفته‏اند.
دومین و سومین هفته تکامل
فخلقنا العلقه مضعه...(56) - مومنون / 14
در طول هفته دوم و سوم تکامل، بلاستوسیست در مخاط رحم فرو می‏رود، و دو قسمت آن که عبارت بودند از تروفوبلاست و آمبر یوبلاست، هر یک در جهت مخصوص خود تمایز می‏یابد. سلول‏های تروقوبلاست عمیقا در آندومتر فرو رفته و تشکیل جفت اینده را می‏دهد و سلول‏های آمبر یوبلاست سه لایه بنیادی جنین را که لایه‏های زاینده نام دارند ایجاد می‏نماید.
این لایه‏ ها عبارتند از:
1- اکتو درم (خارجی)
2- مزودرم (میانی)
3- آندودرم (داخلی)
هر چند در این مرحله، این سه لایه زاینده در جنین ایجاد شده ولی هیچ تمایزی در بافت‏ها مشاهده نمی‏شود.
استنباط ما این است که در آیه 14 سوره مؤمنون از این مرحله به عنوان مضعه (57) نام برده شده است.
چرا که جنین در این مرحله به مانند پاره گوشتی می‏ماند که هیچ تمایزی در اعضای بدن او وجود ندارد هر چند که سه لایه زاینده جنین که بعداً کلیه دستگاه‏ها و بافتهای بدن از آنها منشأ می‏گیرد، ایجاد شده است.
هفته چهارم تا هشتم (دوره جنینی Period)Embryonic.
فخلقنا المضغه عظاما فکسونا العظام لحما... - مؤمنون / 14
در این مرحله هر یک از لایه‏های زاینده در جهت مخصوص به خود شروع به تغییر نموده و اختصاصی می‏شود، یعنی بافت و ارگانهای بخصوصی را به وجود می‏آورد، به طوری که تا پایان این دوره تمام دستگاه‏های عالی بدن ساخته می‏شوند. لایه خارجی (اکتودرم) باعث به وجود آمدن مغز، نخاع، اعصاب، بشره پوست با تمام اجزاء تشکیل دهنده آن و همچنین غشاءهای مخاطی دهان و بینی می‏گردد.
قلب، رگهای خونی، خون، استخوان، عضلات، کلیه‏ها، قسمت‏های میانی پوست و قسمتی از غدد داخلی از لایه میانی (مزودرم) بوجود می‏آید؛ همچنین پوشش دستگاه‏های گوارشی و تنفس، غده تیروئید، کبد و لوزالمعده را لایه داخلی (آندودرم) ایجاد می‏نماید.
این که چگونه این امر تحقق می‏یابد و این دستگاه‏های پیچیده و حیرت‏انگیز، بافت‏های متفاوت و مراکز تفکر و شعور توسط سلول‏های یکنواخت بلاستوسیست ایجاد می‏گردد، حیرت و تعجب هر متفکر و اندیشمندی را بر می‏انگیزد؛ رازی که دانشمندان بزرگ جهان را متحیر ساخته و به ما درس می‏دهد که یگانه آفریدگار و خالق این هستی کسی جز خداوند یکتا نیست. همانطور که ملاحظه نمودید در این مرحله کلیه بافتها و دستگاه‏های بدن ایجاد می‏گردد. قرآن کریم به این موضوع در آیه 14 سوره مؤمنون به صورت حیرت انگیزی اشاره کرده تا هر اندیشمندی را به تفکر وا دارد آنجا که می‏فرماید:
باز آن گوشت را استخوان و سپس به استخوان‏ها گوشت پوشاندیم...
به نظر می‏رسد در آیه 5 سوره حج از این مرحله تحت عنوان 2 مضغه مخلقه (58) یاد شده است، چرا که در این مرحله دستگاه‏ها و بافت‏های بدن ایجاد شده و جنین شکل می‏یابد.
از اول ماه سوم تا آخر ماه دهم (دوره فیتال)Fetal Period
... ثم انشاناه خلقا آخر فتبارک الله احسن الخالقین - مؤمنون / 14
از شروع ماه سوم به بعد رشد بدن سریع است، در حالیکه اختصاص شدن و تمایز یافتن بافتها و اندامهای داخلی اهمیت کمتری دارند. از مهمترین اتفاقاتی که پس از ماه سوم و ابتدای ماه چهارم به دلیل عصب دار شدن اندام‏ها، حرکت جنین آغاز می‏شود. زن باردار در ماه‏های چهارم حرکت جنین را کاملاً احساس می‏کند.
این مرحله یکی از مراحل مهم حیات انسانی، چرا که در این مرحله، جنین حس و حرکت پیدا می‏کند و به جنبش در می‏آید، مرحله‏ای که در روایات اسلامی از آن تعبیر به مرحله نفخ روح شده است. و شاید به خاطر همین اهمیت است که قرآن بین این مرحله با مراحل دیگر تفاوت گذاشته و به جای تعبیر انشاء را به کار برده است چرا که انشاء همان گونه که ارباب لغت گفته‏اند به معنی ایجاد کردن چیزی توأم با تربیت آن است و با این تربیت است که انسان شایسته خلافت خداوند بر روی زمین می‏شود. انشاء بزرگی که باریتعالی بعد از آن می‏فرماید: فتبارک الله احسن الخالقین.
ادامه دارد
برای مشاهده سایر مطالب مرتبط ،مطلب مورد نظر خود را از لیست کشویی زیر انتخاب نموده و دکمه مشاهده را کلیک نمایید
نوشته شده در   جمعه 9 مرداد 1394  ساعت  00   توسط   حسین شاهد خطیبی
PDF چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید