جمعه 28 تير 1398 | Friday, 19 July 2019
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : جمعه 11 فروردين 1396     |     کد : 36715

2. سوره بقره آيه 177

پيام ها ...1- به جاى محتواى دین ، به سراغ ظاهر نرویم و از اهداف اصلى باز نمانیم . «لیس البرّ ... ولكن البرّ» ... 13- ایمان و نماز و زكات ، بدون شركت در جهاد كامل نمى ‏شود . «وحین البأس ... اولئك الّذین صدقوا» 14- مدّعیان ایمان بسیارند ، ولى مؤمنان واقعى كه به تمام محتواى دین عمل كنند ، گروهى اندك هستند . «اولئك الّذین صدقوا» 15- نشانه‏ ى صداقت، عمل به وظایف دینى و تعهّدات اجتماعى است . «اولئك الّذین صدقوا» 16- متّقى كسى است كه عملش ، عقایدش را تأیید كند . ...

آيه
لَيْسَ الْبِرُّ أَنْ تُوَّلُّواْ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ ءَامَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْأَخِرِ وَالْمَلَئِكَةِ وَالْكِتَبِ وَالْنَّبِيِّينَ وَ ءَاتَى الْمَالَ عَلَى‏ حُبِّهِ ذَوِى الْقُرْبَى‏ وَالْيَتَمى‏ وَالْمَسَكِينَ وَ ابْنَ الْسَّبِيلِ وَالْسَّآئِلِينَ وَفِى الْرِّقَابِ وَأَقَامَ الْصَّلَو ةَ وَ ءَاتَى الْزَّكَو ةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَهَدُواْ وَالْصَّبِرِينَ فِى الْبَأْسَآءِ وَالضَّرَّآءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ‏
ترجمه
نیكى (تنها) این نیست كه (به هنگام نماز) روى خود را به سوى مشرق یا مغرب بگردانید، بلكه نیكوكار كسى است كه به خدا و روز قیامت و فرشتگان و كتاب آسمانى و پیامبران ایمان آورده و مال (خود) را با علاقه ‏اى كه به آن دارد به خویشاوندان و یتیمان و بیچارگان و در راه‏ ماندگان و سائلان و در (راه آزادى) بردگان بدهد، و نماز را برپاى دارد و زكات را بپردازد، و آنان كه چون پیمان بندند، به عهد خود وفا كنند و آنان كه در (برابر) سختى‏ ها، محرومیّت‏ ها، بیمارى ‏ها و در میدان جنگ، استقامت به خرج مى ‏دهند، اینها كسانى هستند كه راست گفتند (و گفتار و رفتار و اعتقادشان هماهنگ است) و اینان همان پرهیزكارانند.
نکته ها
كلمه «برّ» به معناى نیكى است، ولى به هركس كه خیلى نیكوكار باشد، مى‏ گویند او «برّ» است. یعنى وجودش یكپارچه نیكى است.
«بأساء» از «بؤس» به معناى فقر و سختى است كه از خارج به انسان تحمیل مى ‏شود. «ضرّاء»، درد و بیمارى است كه از درون به انسان فشار مى ‏آورد. و «حین البأس» زمان جنگ و جهاد است.
بعد از ماجراى تغییر قبله كه در آیه ‏ى 144 خواندیم، سخنِ روز، پیرامون قبله و تغییر آن بود كه این آیه مى ‏فرماید: چرا به جاى محتواى دین كه ایمان به خدا و قیامت و انجام كارهاى نیك است، به سراغ بحث ‏هاى جدلى رفته ‏اید.
این آیه جامع ‏ترین آیه قرآن است. زیرا اصول مهم اعتقادى، عملى و اخلاقى در آن مطرح گردیده است. در تفسیر المیزان از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل شده است كه فرمودند: هر كس به این آیه عمل كند، ایمانش كامل است.
این آیه پانزده صفت نیك را در سه بخشِ ایمان، عمل و اخلاق بیان نموده است. در بخش ایمان، به مسئله ایمان به خدا، فرشتگان، انبیا، قیامت و كتب آسمانى اشاره شده و در بخش عمل، به مسائل عبادى مانند نماز و اقتصادى مانند زكات و اجتماعى مانند آزاد نمودن بردگان و نظامى مانند صبر در جبهه و جنگ، و روحى وروانى مثل صبر در برابر مشكلات، اشاره گردیده است. و در بخش اخلاقى به وفاى به عهد و دل كندن از مادّیات و ترحّم به فقرا اشاره شده است.
ایمان به خدا، سبب خضوع در برابر حقّ و عدم تسلیم در برابر طاغوت ‏هاست. ایمان به قیامت، موجب وسعت دید و بلندى همّت مى ‏گردد. ایمان به وجود ملائكه، نشانه‏ى ایمان به تشكیلات ماوراى طبیعت است. ایمان به انبیا، ایمان به وحى و جریان هدایت در طول تاریخ است و دلیل بر اینكه انسان در این جهان رها و بى‏برنامه نبوده است. انفاق، بیانگر تعاون و نوع دوستى، و نماز، پیوند مستقیم با خدا، و زكات برنامه ‏ریزى براى حل مشكل محرومان، و وفاى به عهد موجب تحكیم ارتباطات، و صبر عامل آبدیده شدن انسان‏ هاست. [515]
جمله «آتى المال على حبّه» را سه نوع معنا نموده ‏اند:
الف: پرداخت مال به دیگران با وجود علاقه ‏اى كه به آن هست.
ب: پرداخت مال بر اساس حبّ خداوند.
ج: پرداخت مال بر اساس علاقه ‏اى كه به فقیر است.
صبر، مادر همه كمالات است و قرآن راه رسیدن به بهشت را صبر مى‏ داند ؛ «اولئك یجزون الغُرفة بما صبروا» [516] به آنان جایگاه بلند داده مى ‏شود، به پاس بردبارى كه كردند. چنانكه فرشتگان به بهشتیان مى ‏گویند: «سلامٌ علیكم بما صبرتم» [517] درود بر شما كه پایدارى كردید. همچنین درباره رهبران الهى مى ‏فرماید: «جعلنامنهم ‏ائمّة یهدون‏ بامرنا لمّا صبروا» [518] آنان را بخاطر صبرشان، پیشوایانى قرار دادیم كه به امر ما هدایت مى ‏نمودند.
مشابه این آیه، در روایات نیز براى معرفى معارف دینى چنین آمده است:
* «لیس العاقل من یعرف الخیر من الشرّ و لكن العاقل من یعرف خیر الشّرین» [519] عاقل آن نیست كه خیر را از شرّ بشناسد، عاقل آن است كه میان دو شرّ، خیرش را برگزیند.
* «لیس العلم بكثرة التعلّم انّما هو نور یقذفه اللّه فى قلب من یرید» [520] دانش، به آموختن بسیار حاصل نمى‏ شود. دانش واقعى، نورى الهى است كه به دلها مى ‏تابد.
* «لیس البرّ فى حُسن الزّى و لكن فى السكینة و الوقار» [521] بزرگى، در ظاهرِ آراسته نیست، بلكه در آرامش و وقار است.
* «لیس السخى ... الذى ینفق ماله فى غیر حقّه و لكنه الّذى یؤدّى الى اللّه ما فرض علیه» [522] سخاوتمند كسى نیست كه در هرجا و لو بى ‏جا انفاق كند، بلكه كسى است كه در هرجا خشنودى خداست انفاق كند.
* «لیس العبادة كثرة الصیام و الصلاة و انّما العبادة كثرة التفكّر فى امر اللّه» [523] عبادت به نماز و روزه بسیار نیست، به تفكّر درباره خدا و آثار اوست.
* «اشدّ من یَتم الیتیم یتیمٌ انقطع عن امامه» [524] آنكه از سرپرستى پیشواى حقّ محروم گشته، یتیم‏ تر از كسى است كه پدر و مادرش را از دست داده است.
براى رسیدن به كمالِ تقوا، انفاقِ واجب و غیر واجب، هر دو لازم است. بعضى از مردم به مستمندان كمك مى ‏كنند، ولى حقوق واجب خود را نمى‏ پردازند و برخى دیگر با پرداخت خمس و زكات، نسبت به فقرا و محرومان بى‏ تفاوت مى ‏شوند. این آیه، مؤمن واقعى را كسى مى ‏داند كه هم حقوق واجب را بپردازد و هم انفاق مستحبّ را انجام دهد.
به همین دلیل در روایات مى ‏خوانیم: در اموال ثروتمندان، غیر از زكات نیز حقّى براى محرومان است. [525] و كسى كه سیر بخوابد در حالى كه همسایه او گرسنه باشد ایمان به خدا و قیامت ندارد. [526]
515) تفسیر مراغى، ذیل آیه.
516) فرقان، 75.
517) رعد، 24.
518) سجده، 24.
519) بحار، ج‏78، ص‏6.
520) بحار، ج‏1، ص‏225.
521) بحار، ج‏1، ص‏106.
522) بحار، ج‏71، ص‏352.
523) بحار، ج‏71، ص 325.
524) بحار، ج 108، ص‏171.
525) تفسیر قرطبى.
526) كافى، ج‏2، ص 665.
پيام ها
1- به جاى محتواى دین ، به سراغ ظاهر نرویم و از اهداف اصلى باز نمانیم . «لیس البرّ ... ولكن البرّ»
2- یكى از وظایف انبیا وكتب آسمانى، تغییر فرهنگ مردم است. «لیس البرّ ... و لكن البر»
3- شناخت مفاهیم ، مهم نیست عمل به آن مهم است. كلمه «برّ» به مفهوم نیكى است، ولى دانستن آن مهمّ نیست، كسى كه این مفهوم را محقّق مى ‏سازد ارزش دارد. «لكن البرّ من آمن»
4- ایمان ، مقدّم بر عمل است. «من آمن باللَّه... آتى المال»
5 - ایمان به همه انبیا و ملائكه لازم است. «آمن باللَّه ... والملائكة والكتاب والنبیّین»
6- ارتباط با خدا در كنار ارتباط با مردم و تعاون اجتماعى در حوادث و گرفتارى ‏ها مطرح است. «آمن باللَّه و الیوم الاخر ... وآتى المال على حبه»
7- تمام كارهاى نیك در سایه ایمان به خدا شكل مى‏ گیرد. «آمن باللّه... آتى المال»
8 - هدف اسلام از انفاق، تنها سیر كردن گرسنگان نیست، بلكه دل كندن صاحب مال از مال نیز هست. «على حبّه»
9- نیكوكاران، مال و دارایى خود را با رغبت و علاقه در راه خدا انفاق مى ‏كنند. «آتى المال على حبّه»
10- با دست خود به فقرا و یتیمان و بستگان انفاق كنید. «آتى المال على حبّه»
11- در انفاق، بستگان نیازمند بر سایر گروه‏ هاى مستمند، اولویّت دارند. «ذوى القربى و الیتامى...»
12- سائل را ردّ نكنید، گرچه فقیر، مسكین، در راه مانده و فامیل نباشد. كلمه‏ى «السائلین» به صورت مستقل مطرح شده است. «والمساكین و... السائلین»
13- ایمان و نماز و زكات، بدون شركت در جهاد كامل نمى ‏شود. «وحین البأس... اولئك الّذین صدقوا»
14- مدّعیان ایمان بسیارند، ولى مؤمنان واقعى كه به تمام محتواى دین عمل كنند، گروهى اندك هستند. «اولئك الّذین صدقوا»
15- نشانه‏ ى صداقت، عمل به وظایف دینى و تعهّدات اجتماعى است. «اولئك الّذین صدقوا»
16- متّقى كسى است كه عملش، عقایدش را تأیید كند. «آتى المال... اولئك الّذین صدقوا اولئك هم المتقون»


نوشته شده در   جمعه 11 فروردين 1396    
PDF چاپ چاپ