دوشنبه 25 آذر 1398 | Monday, 16 December 2019
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : سه شنبه 5 دي 1396     |     کد : 38127

سبک زندگي ايراني اسلامي ، مقدمه جامعه نمونه اسلامي

سبک زندگي اسلامي که بارها مورد تاکيد مقام معظم رهبري قرار گرفته است به اين معناست که احکام اسلامي و مفاد برنامه اي که خالق جهان براي مخلوقاتش در نظر گرفته است در ابعاد مختلف زندگي افراد پياده شود. در واقع عمل به سبک زندگي اسلامي را بايد مقدمه سعادت دنيوي و اخروي فرد و جامعه و يکي از مقدمات ضروريِ تشکيل تمدن نوين اسلامي دانست. هجمه فرهنگي که با کمک ابزارهاي نوين ارتباطي وارد فضاي جامعه شده، مروج سبک زندگي غربي است و هيچ سنخيتي با شيوه زندگي اسلامي ندارد. ...

نگاهي به نقش سبک زندگي ايراني اسلامي در ساخت جامعه نمونه اسلامي
سبک زندگي ايراني اسلامي ، مقدمه جامعه نمونه اسلامي

سبک زندگي اسلامي که بارها مورد تاکيد مقام معظم رهبري قرار گرفته است به اين معناست که احکام اسلامي و مفاد برنامه اي که خالق جهان براي مخلوقاتش در نظر گرفته است در ابعاد مختلف زندگي افراد پياده شود. در واقع عمل به سبک زندگي اسلامي را بايد مقدمه سعادت دنيوي و اخروي فرد و جامعه و يکي از مقدمات ضروريِ تشکيل تمدن نوين اسلامي دانست. هجمه فرهنگي که با کمک ابزارهاي نوين ارتباطي وارد فضاي جامعه شده، مروج سبک زندگي غربي است و هيچ سنخيتي با شيوه زندگي اسلامي ندارد.
اين نوع تبليغات زندگي، متاسفانه دامنگير بسياري از برنامه ها و فيلم ها و سريال هاي ساخته شده در داخل کشور هم شده است.آنچه اين‌گونه فيلم ها و سريال ها به مخاطبان عرضه مي کنند؛ شيوه ارائه شده در اسلام براي سبک زندگي نيست و بنيان خانواده در آنها وجود ندارد و براي اينکه جامعه مصون از هجمه هاي فرهنگي غرب باشد، ضروري‌است به سمت تدوين الگوي زندگي اسلامي رفته و به آن بپردازيم.در دوره اي از تاريخ که با حکومت صفويان همراه بود، شاهد الگوهايي از سبک زندگي اسلامي که نمونه مشهود آن در معماري هاي آن دوره است، هستيم و اين موضوع، به طور قطع متاثر از آموزه هاي ديني بوده است.براي نهادينه شدن سبک زندگي اسلامي، بايد نخبگان علمي و ديني، نسبت به تبيين ويژگي ها و اهميت اين نوع سبک زندگي اقدام و بسترسازي کنند.مقايسه سبک زندگي امروزين ما با گذشته با تاکيد بر دو محور امکانات زندگي و روش هاي آموزشي،تفاوت بسيار کرده و آسايش و آرامش و نياز مبتني بر اين نوع سبک زندگي ما بيشتر غربي و برگرفته از فرهنگ غربي است که در رسانه ها تبليغ مي شود.سبک زندگي، زاويه نگاه ما را تغيير داده است در اين نوع سبک زندگي نيازهاي ما پابرجاست منتها به ولع تبديل شده است.در اين سبک نياز به خوردن و آشاميدن هست منتها غذا ها زود پخته مي شود، زود خورده مي شوند و پشت ميز و فرمان اتومبيل مصرف مي شود و نهايت اينکه چاق مي شويم. همچون يک سيب زميني تماشاگر فيلم هاي تلويزيوني هستيم که انواع مانکن ها را در قالب هنرپيشه نشان‌مان مي دهند و دستور مي دهند که لاغر شويم و بازهم خرج کنيم تا چربي هاي انباشته را با آن همه هزينه که پرداخته ايم، آب کنيم.
سيد رضا موسوي روزان استاد دانشگاه معتقد است:"برداشت من از الگوي سبک زندگي اسلامي مطرح شده از سوي مقام معظم رهبري؛ اين است که بايد به سنت زندگي گذشته خود با توجه به انطباق آن با شرايط روز برگرديم.يعني بايد به سمت الگوهايي از زندگي برويم که با ماهيت فکري و ارزش هاي زندگي جامعه ديني ما سازگار باشد.اهل انديشه بايد بيانات مقام معظم رهبري را به درستي تبيين و در عين حال، الگوي عملي ارائه کنند.مخاطبان ايده سبک زندگي اسلامي در ابتدا نخبگان جامعه هستند تا با تبيين آن و پس از بسترسازي هاي فرهنگي، به قشرهاي ديگر جامعه منتقل کنند زيرا تا اين‌گونه نظرها فرهنگ سازي نشود و بسترهاي لازم آن فراهم نگردد، عامه مردم قادر به درک درست آن نيستند و برداشت هاي متفاوتي خواهند داشت.متوليان دولتي و فرهنگي جامعه بايد با تشکيل کارگروه هاي مختلف و کميته هاي تخصصي، بررسي ابعاد اين ايده را مورد توجه قرار دهند و متناسب با شرايط زندگي امروز جامعه، ضرورت ها و برنامه هاي رسيدن به سبک زندگي اسلامي را ارائه کنند.تغيير ناگهاني سبک زندگي که مردم هم اکنون با آن روبه رو هستند، بايد با ظرافت و در يک بستر مناسب انديشه‌گي، انجام شود.زندگي امروز جامعه ايراني بيش از آنکه نشان دهنده هويت آن باشد، متاثر از فضاسازي هاي رسانه هاي غربي است که الگوي زندگي دنياي غرب را تبليغ مي کنند و اين الگو، با توجه به سنخيت نداشتن با ساختار فرهنگ اسلامي ما، چالش هايي را به همراه دارد.»
وجه تمايز تعريف فرهنگ از ديدگاه اسلام با ديدگاه غيراسلامي در اين است که شيوه و سبک زندگي در فرهنگ اسلامي برگرفته از انديشه توحيدي يعني قرآن و نظام عملي اسلام مبتني بر شريعت، سيره و سنت ائمه اطهار(ع)، مي باشد اما در نگاه غيراسلامي؛ فرهنگ و سبک زندگي برگرفته از نظريه هاي اجتماعي و نظام عملي فرد در جامعه يعني قانون است.با توجه به الگوهاي ارائه شده در دين اسلام هرچه فرد از نظر سبک زندگي به سبک زندگي اسلامي و ائمه اطهار(ع) و قرآن نزديک تر باشد، فرد موفق تري در جامعه محسوب مي شود و در رعايت تقوي، عدالت، حقوق ديگران، کار و تلاش پيشگام خواهد بود.هرکدام از بخش هايي که از سوي مقام معظم رهبري در خصوص پرداختن به سبک زندگي اسلامي مطرح شده؛ راهکارهاي عملي دارد که بايد مراکز علمي، آموزشي و پژوهشي براي آنها سياستگذاري کنند.اگر آموزش و پرورش، نهاد خانواده و رسانه ها در همگاني کردن اصلاح سبک زندگي تلاش کنند و مردم در اين خصوص آگاهي و اطلاعات داشته باشند؛ سبک زندگي موفق ايراني و اسلامي نهادينه مي شود و در چنين صورتي؛ برکات اجراي آن را مي توان در زندگي فردي و اجتماعي مردم ايران شاهد بود.حسين آسا پژوهشگر و استاد دانشگاه درباره سبک زندگي ايراني و اسلامي،مي گويد:«بحث درباره سبک زندگي ايراني اسلامي با توجه به نهاد خانواده است. به عقيده من، بايد در نظر گرفت که چه مسائلي در هر نظام فلسفي و فکري وجود دارد. همچنين درباره زندگي انسان‌ها هم، بايد هدف از آفرينش در نظر داشت و هم جايگاه انسان بررسي شود و در مرحله بعد کار ما پاسخ دهي به پرسش‌هاي بنيادي است و بايد ابعاد سبک زندگي ايراني و اسلامي را در دستور کار قرار بدهيم.ما بايد از ابتدا به نظام زندگي ايراني و اسلامي توجه ويژه داشته باشيم.نظام زندگي ايراني، اسلامي در سايه انگيزه و هدف آفرينش است که حيات انسان تبيين خاصي به خود مي‌گيرد. هدف و سبک زندگي انسان در هر مکتبي به گونه‌اي خاص تعريف مي‌شود. اما در باب سبک زندگي ايراني و اسلامي بايد گفت در بسياري مسير‌ها اين دو تفکر با هم تطابق دارند؛ اين دو تفکر در بسياري از مباني هستي مشترکات زيادي دارند که خود اين اشتراک‌ها در نظام فکري نتيجه و هدف روشني را ايجاد مي‌کند.»
با توجه به روند پيشرفت جوامع و تکنولوژي، سبک زندگي انسان‌ها به مرور زمان دگرگون شده است. دگرگوني که با ظهور تکنولوژي و تزريق آن به فرهنگ جوامع، سبک زندگي و رفتار خانواده‌ها را هم تحت تأثير قرار داده است.با ورود تجددگرايي و تقليد از فرهنگ اروپايي در عصر قاجار و تحول شگرف پوشش و آداب رفتاري در دو دوره پهلوي، مي‌توان گفت سبک زندگي خانواده‌هاي ايراني دچار تغييراتي شد که گاهي به ضرر و گاهي به نفع جامعه بود، اما ديري نپاييد که با در نظر گرفتن جنبه‌هاي مثبت تجددگرايي و بومي کردن آن با فرهنگ ايراني اسلامي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، همه خانواده‌ها در يک سطح و با يک فرهنگ آن هم فرهنگ ايراني و اسلامي شکل گرفتند. تا اينکه نسل‌ها تغيير کرد و دوباره تقليد از جوامع غربي شکاف گسترده را بين خانواده‌ها ايجاد کرد.سبک زندگي ايراني اسلامي در هيچ جاي کشور نه نوشته شده و نه هيچ دانشگاهي به تدريس آن مي پردازد. در جامعه امروز ما سبک زندگي ايراني اسلامي که برگرفته از حيات طيبه اسلامي و مبتني بر توجه به توليد و آسايش همراه با احسان به ديگران - از همسايه گرفته تا همنوع - ترويج هم نمي شود. همچنين مي-توان گفت که منبع معتبري از سبک زندگي ايراني اسلامي که هم بر الگوهاي عملي توجه داشته باشد و هم مباني نظري را موشکافانه طرح کرده باشد موجود نيست.
کرم سياوشي، استاديار گروه الهيات دانشگاه بوعلي‌سينا همدان، پيرامون سبک زندگي اسلامي مي گويد:
«با سرسپردن به سبک صحيح و ناب زندگي اسلامي که در پرتو فهم درست و دقيق از آموزه‌هاي دين جامع و جهاني و جاوداني اسلام صورت مي‌گيرد همزمان هم معيشت، حياتي عزتمندانه و شرافتمندانه براي خود و جامعه بشري رقم خواهيم زد و هم مماتي نيک و سعادتمند و خدا خواهانه. امروزه مي‌طلبد تا همان‌گونه که فحول علماء و متفکران و انديشمندان دلسوز و زمان‌شناس از جمله رهبر فرزانه انقلاب مطرح و تأکيد نموده‌اند بار ديگر به بازکاوري، بازسازي راه و رسم شيوه و سبک پر ارج اسلامي و مسلماني بپردازيم و حيات و ممات خود را در قاب و قالب اين سبک گرانبار رقم بزنيم.به يقين انس روز‌افزون همراه با تدبر درخور و بايسته براي آشنايي با چگونگي‌هاي کنش و واکنش رسولان و بندگان خاص الهي که در قرآن و در ضمن مجموعه‌هاي معتبر روايي در اختيار ماست از بهترين روش‌ها و ضرورت‌ها براي اين بازگشت نوين و مبارک است.»سبك زندگي ايراني ـ اسلامي آغاز و مقدمه‌اي براي تمدن سازي نوين اسلامي و در نهايت تحقق پيشرفت و توسعه ايراني اسلامي است. يكي از مهم‌ترين دلايل نياز به تمدن ‌سازي نوين اسلامي، تهاجم فرهنگي غرب و تحميل سبك زندگي غربي در جوامع اسلامي است. سبك زندگي با وجود آنكه يك بحث فرهنگي محسوب مي شود، نقش و جايگاه مهمي در تمدن‌ سازي دارد و بايد براي طراحي بناي چنين تمدني برنامه ‌ريزي نمود، بسياري از مشكلات و مسائل فرهنگي جامعه ناشي از نبود مباني نظري و فلسفي و تئوريك در زمينه سبك و سلوك زندگي و تمدن سازي ديني در جامعه است.
رسالت / نجمه الحسيني


نوشته شده در   سه شنبه 5 دي 1396    
PDF چاپ چاپ