چهارشنبه 20 آذر 1398 | Wednesday, 11 December 2019
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : دوشنبه 3 مهر 1396     |     کد : 37808

آسيب شناسي عزاداري

محرم و صفر هنگامه عزاداري و تفکر و تأمل درباره قيام امامي است که براي احياي دين جدش و ترويج امر به معروف و نهي از منکر همه داشته هايش را يک جا در راه خدا قرباني کرد تا اسلام را زنده نگاه دارد. سبط نبي مصداق ثقلين، قرآنِ ناطق و عترت پيامبر است که «خونش خون هاي همه ملت هاي اسلامي را به جوش مي آورد». انقلاب حسيني خواست خداست و در تحقق خواست خدا هيچ شک و شبهه اي وجود ندارد. بر همين اساس نه يزديان توانستند نام حسين و ارزش‌هاي حسيني را در کربلا محاصره و محدود نمايند و ...

آسيب شناسي عزاداري
محرم و صفر هنگامه عزاداري و تفکر و تأمل درباره قيام امامي است که براي احياي دين جدش و ترويج امر به معروف و نهي از منکر همه داشته هايش را يک جا در راه خدا قرباني کرد تا اسلام را زنده نگاه دارد. سبط نبي مصداق ثقلين، قرآنِ ناطق و عترت پيامبر است که «خونش خون هاي همه ملت هاي اسلامي را به جوش مي آورد». انقلاب حسيني خواست خداست و در تحقق خواست خدا هيچ شک و شبهه اي وجود ندارد. بر همين اساس نه يزديان توانستند نام حسين و ارزش‌هاي حسيني را در کربلا محاصره و محدود نمايند و نه ديگر طاغوتيان زمان مي توانند کاروان سيد الشهدا و عَلَم مبارزه با ظلم و ستم را در عاشوراي 61 هجري دفن نمايند. در کشور ما نيز با فرارسيدن محرم مردم براي برپايي مجالس عزاداري سر از پانمي شناسند.
اما اين مراسم همواره در معرض آسيب هايي از منظر ظاهري و محتوايي به شرح زير قرار دارد که مي بايست براي حفظ شأن آن در جهت شناسايي و کاهش اين آسيب ها اقدام نمود:
الف: آسيب هاي ظاهري: برخي از مهم‌ترين آسيب هايي که شکل و قالب عزاداري ها را تهديد مي نمايد عبارتند از:
1- عدم توجه به شعور و آگاهي و اکتفا به شور و هيجان:
ماندگاري شور مجالس عزاداري در صورتي تضمين مي گردد که مفهوم قيام عاشورا که با فطرت ظلم ستيز آدمي همخواني دارد در دايره شعور و آگاهي آحاد جامعه خصوصاً جوانان تبيين گردد. هرچند هيجان حاصل از سينه زني ها و زنجيرزني ها قابل توجه و در جاي خود ارزشمند است اما بايد به‌اين نکته توجه شود که رسيدن به معناي واقعي قيام حسيني و شعور حاصل از آن اهميت بيشتري دارد. لذا بايد با پرهيز از اکتفاي صرف به مداحي در مجالس عزاداري، خطباي آشنا به ابعاد مختلف اسلامي نسبت به تبيين قيام عاشورا به شيوه اي که براي مردم گيرا و قابل درک باشد اقدام نمايند.
2- استفاده از موسيقي هاي لهوي و اقدامات نامعقول:
استفاده از موسيقي هاي لهوي و حرام يا آهنگ هايي که بيشتر حالت طرب و شادماني دارند با روح مجالس عزاداري امام حسين(ع) منافات دارد. متأسفانه بعضاً مشاهده مي شود برخي مداحان ‏ترانه‏ هاي لس آنجلسي را گوش مي ‏دهند و براي آن آهنگ، محتوايي جهت عرضه در مجلس عزاي حسيني تهيه مي نمايند که اين امر بدون شک ناپسند وهتک حرمت مجالس عزاداري است. همچنين اقدامات نامعقول و حرام همچون قمه زني و آسيب رساندن به خويشتن جز تخريب وجهه عزاداران دستاورد ديگري ندارد.
3- برخورد کاسبکارانه با مجالس عزاداري:
يکي ديگر از آسيب‌هاي عزاداري ها برخورد کاسبکارانه با مجالس سوگواري امام معصوم مي باشد. متأسفانه عده اي با معارف، مدايح و مراثي اهل بيت(ع) همانند کالا برخورد کرده و بدان نگاه کاسبکارانه دارند. البته قاعدتاً حساب اين دسته از افراد با آناني که تنها براي خدا در اين راه تلاش مي کنند و مردم از سر ارادت به خاندان عصمت و طهارت به آنها هديه مي دهند جداست.
ب: آسيب هاي محتوايي: اين آسيب ها که محتواي مجالس عزاداري را تهديد مي نمايد عبارتند از:
1- دروغگويي و طرح مسائل غلوآميز:

عده اي براي مقدس جلوه دادن خود با طرح مسائل غلوآميز در عزاداري ها موجب وهن باورهاي مردم مي گردند. اين در حالي‌است که قيام سرخ حسيني حقيقتي ماندگار است که نياز به غلو ندارد. بي شک غلو کردن در عزاداري ها سبب تخريب چهره منطقي شيعه مي گردد. همچنين علاوه بر غلو کردن دروغگويي نيز از ديگر آفت ها در اين مجالس است. متأسفانه بعضاً مشاهده مي شود که برخي از افراد مطالبي در رابطه با سالار شهيدان مي گويند که با عقل منافات دارد و دروغ بودنش آشکار است.
2- بيان تعابير ذلت آميز:
ساحت مقدس اهل بيت(ع) از هرگونه ذلت به دور است. بدون شک يکي از دستاوردهاي مهم قيام حسيني براي آزادگان طول تاريخ تحقق شعار«هيهات منا الذلة»است. امام معصوم خود نماد عزت است تن به ذلت نمي دهد و به بازماندگان خويش هم بر حفظ عزت تأکيد مي نمايد. پس طرح عناوين ذلت ‏آميز و تعابيري همچون بيمار خواندن امام سجاد(ع) يا مضطر خواندن زينب کبري(س) از آسيب هاي جدي در اين راستا مي باشد.
3- پادشاه انگاري اهل بيت و بيان مطالب موهن:
يکي از آسيب‌هايي که مجالس عزاداري را تهديد مي کند بيان مطالبي است که در شأن دربار پادشاهان طاغوتي است نه امام معصوم(ع). مثلاً عده اي ‏به ظاهر براي عرض ارادت در عزاداري مي گويند؛ «من سگ کوي زينبم» يا مطالب تحقيرآميز و موهن ديگري از اين جنس. مسلماً تواضع و محبت به اهل بيت پيامبر بسيار پسنديده است اما به طور حتم اين امر با ذليل کردن خويش منافات دارد. چرا که اهل بيت از پيروان خود مي خواهند پيرو آن ها و مومن و صالح باشند نه ذليل و فرومايه.
4- اکتفا به طرح جنبه ملکوتي سيماي معصومين:
معصومين(ع) دو جنبه دارند؛ يکي جنبه ملکوتي که براين اساس معصوم اند، ولايت تکويني و علم غيب و ساير مواردي از اين دست دارند و ديگر جنبه زميني که الگوي زندگي و بشري هستند مثل ساير انسان ها:«قل انما انا بشر مثلکم». متأسفانه در حالي که بايد در مجالس عزاداري به هر دوبعد توجه شود بسياري تنها به جنبه ملکوتي پرداخته و از ذکر خصايص رفتاري آنها همچون مهرباني، زهد، سخاوت و ... سخني نمي گويند.
5- طرح معارف اهل بيت بر مبناي خواب و مکاشفه:
برخي افراد در مجالس عزاداري، معارف اهل بيت را تنها در قالب خواب و مکاشفه مطرح مي کنند. خواب و مکاشفه براي خود بيننده حجت نيست تا چه رسد به ديگران. به بيان ديگر هرچند ممکن است برخي روياها صادق باشند ولي قطعاً حجت شرعي نخواهند داشت. طرح مباني معرفتي اهل بيت بر مباني سست خواب و مکاشفه که راهي براي اثبات و نفي آن نيست بي شک حربه اي خواهد شد براي شيادان و افرادي که با سوءاستفاده و دروغ پردازي از اين راه به دنبال آسيب رساندن به چهره واقعي شيعيان هستند.
6- افراط و تفريط در مناسبات دين و سياست:
مجالس عزاداري در ارتباط با مسائل سياسي گاهي دچار افراط و تفريط مي شود. قاعدتاً نه آنهايي که مي گويند ما تنها مي خواهيم گريه کنيم و کاري به سياست نداريم در مسير اعتدال و معناي واقعي مجلس عزاي امام حسين(ع) هستند و نه آنهايي که مجلس عزاداري را جايي براي ميتينگ ها و تسويه حساب هاي سياسي و يا کانون هاي حزبي مي پندارند.
سخن پاياني اينکه :
در آسيب شناسي مراسم عزاداري سيدالشهدا(ع) معمولاً با دو نظريه افراطي و تفريطي مواجهيم:
اول نظريه افراطي؛ که بيان مي دارد به جهت آن که عزاداري امري مقدس است نبايد نقد شود بلکه مي بايست به مردم اجازه داد به هر صورتي که مي خواهند عزاداري نمايند. که قاعدتاً اين نظر صحيح نيست. زيرا اگر عزاداري آسيب شناسي و آسيب زدايي نشود در مرور زمان بدعت هاي غلطي در آن وارد مي شود که سبب تحريف مي گردد.
دوم؛ نظريه تفريطي که طي آن عده اي چنان بي محابا به نقد مجالس عزاداري، مداحان و خطبا مي پردازد که ممکن است مردم را از اصل برپايي مجالس دلسرد نمايد. بايد آسيب شناسي به گونه اي باشد که ضمن روشنگري با پرهيز از افراط و تفريط اصل عزاداري وحرمت برپاکنندگان مجالس ذکر مناقب و مصائب اهل بيت را حفظ نمايد.
رسالت : مهدي ياراحمدي خراساني


نوشته شده در   دوشنبه 3 مهر 1396    
PDF چاپ چاپ