شنبه 26 مرداد 1398 | Saturday, 17 August 2019
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : دوشنبه 3 مهر 1396     |     کد : 37807

نگاهي آسيب شناسانه به موسيقي در عزاداري هاي عاشورائي

پالايش عزاداري ها از موسيقي مبتذل / محرم اگر چه ماه خون و عزاست، ليکن ماه پيروزي و برتري حق بر ظلم و نابرابري‌است و رمز ماندگار محرم در همين است که تا ظلم هست، مبارزه هم هست و تا زر و زور و تزوير و بت پرستي و بي خدايي هست، فداکاري و ايثار و قيام و جانبازي هم هست و تا يزيديان هستند، حسينيان هم در برابر او ايستاده اند و اين راز محرم است که تا هميشه ماندگار است.محرم با تمام سوگ و عزايش زيبايي‌هاي خاص خودش را دارد و به قول ام المصائب پيام آور حادثه کربلا بانوي صبر و ...

نگاهي آسيب شناسانه به موسيقي در عزاداري هاي عاشورائي
پالايش عزاداري ها از موسيقي مبتذل
محرم اگر چه ماه خون و عزاست، ليکن ماه پيروزي و برتري حق بر ظلم و نابرابري‌است و رمز ماندگار محرم در همين است که تا ظلم هست، مبارزه هم هست و تا زر و زور و تزوير و بت پرستي و بي خدايي هست، فداکاري و ايثار و قيام و جانبازي هم هست و تا يزيديان هستند، حسينيان هم در برابر او ايستاده اند و اين راز محرم است که تا هميشه ماندگار است.محرم با تمام سوگ و عزايش زيبايي‌هاي خاص خودش را دارد و به قول ام المصائب پيام آور حادثه کربلا بانوي صبر و استقامت حضرت زينب کبري( ع ) در کربلا جز زيبايي نديديم .
کشور ما ايران با تمام قوميت‌ها و اقوامي که دارد در پس فرهنگ‌هاي مختلف، هر شهر و نژادي بنا به نگرش و آداب خود عاشورا را در اصالت بي به‌دليلش به نوعي با رسم و رسومي خاص برگزار مي کند. هريک از اين آئين ها زيبايي و تنوع خود را دارد ولي درنهايت همگي به يک پيام مشترک مي رسند و آن آزادگي و عشق است؛ بالاترين مرحله عشق يعني فدا شدن در راه معشوق براي از بين بردن ظلم و ستم.مراسم عزاداري جلوه اي از فرهنگ عاشورا بوده و مجموعه عناصر سازنده اين فرهنگ را به صورت غالب در بردارد .
عزاداري عاشورا مهم‌ترين نماد فرهنگ عاشوراست.ارائه ويژگي هاي اعتقادي و راهبردي امام حسين(ع) در مجالس حسيني، گامي مؤثر در ترويج جنبه هاي اصولي و صحيح مكتب اسلام ناب محمدي است و نقش بسزايي در معرفي گسترده مذهب شيعه دارد. نگاهي جديد و همه جانبه به تحريف ها و بدعت ها و زدودن آنها گامي موثر در ايجاد و گسترش عز اداري خالصا نه و صحيح در جامعه است.با فرا رسيدن ماه محرم الحرام شيعيان نقاط مختلف جهان در صدد برپايي مراسم سوگواري امام حسين(ع) بر مي آيند و حضور در اين مراسم اولويت اصلي اقشار مختلف مردم قرار مي گيرد، اما در طول ساليان اخير به دلايل مختلف شاهد برخي از انحرافات و عدول از اهداف راستين نهضت حسيني(ع) بوده ايم. با توجه به اينکه کشور ايران به عنوان طلايه دار مذهب مقدس تشيع در همه نقاط جهان شناخته شده است و به نوعي در برپايي مراسم عزاداري امام حسين(ع) الگوي ديگر کشورها محسوب مي شود، مي طلبد با يک بازنگري تخصصي در برپايي اين مراسم، آسيب ها و خرافه هايي که وارد آن شده شناسايي و در رفع آنها تلاش شود.
يکي از آسيب هاي جدي در عزاداري هاي محرم رواج سبك ها و اشعاري است که سنخيتي با فرهنگ عشاورا ندارد.اشعار غنايي، مبتذل و تقليدي از آسيب هاي شكلي استفاده از موسيقي هاي لهوي و حرام در عزاداري هاست.
مقام معظم رهبري در اين باره مي فرمايند:
« من شنيده ‏ام در مواردي از آهنگ‏هاي نامناسب استفاده مي‏شود. مثلاً فلان خواننده‏ طاغوتي يا غيرطاغوتي شعر عشقيِ چرندي را با آهنگي خوانده؛ حالا ما بياييم در مجلس امام حسين و براي عشاق امام حسين، آيات والاي معرفت را در اين آهنگ بريزيم و بنا کنيم آن را خواندن؛ اين خيلي بد است.» (بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار مداحان و شاعران اهل بيت1384/05/05 )
ادبيات غنايي در تاريخ ادبيات و ادبيات ايران، تاريخي طولاني دارد، به ويژه آن كه اين نوع ادبيات در پيوند با ادبيات عرفاني، معنايي دگرگون با همان الفاظ يافته است. امروزه به نظر مي آيد كه رويكرد غالب جامعه و مداحان به اشعار حماسي، بيشتر به سوي اين نوع شعر است.در دوره جديد شعر محوريت و جايگاه حاكم پيشين خود را در مداحي هااز دست داده و به عنصري حاشيه اي تبديل گشته است.
عزاداران محترم در مراسم نوحه خواني و سينه زني از سبک هاي سنتي که حاوي اشعار پر محتوا مرثيه و حماسي است با پرهيز از اشعار سست و واژه هاي نامأنوس و آهنگ ها و ملودي هاي سبک و کم ارزش که پاره اي از آنها ترانه هاي مبتذل را يادآوري مي کند و با روي آوردن به آهنگ نوحه هاي دلنشين و سنتي و حزن انگيز عزاداري ها را قوام بخشد و اين سياق عزاداري يزد را که بحمدالله در کشور شاخص شده است رونق دهند. همانطور که اشعار نوحه ها بيانگر مظلوميت آل الله است و نشان از صلابت و غربت و شهادت دارد بايد بيانگر حماسه بي نظير عاشورا اعلام وفاداري به ولايت برائت از ظالمان و دين ستيزان و نيز اعلام انزجار از رياکاران و خناسان و مستکبران عالم باشد.
مقام معظم رهبري در اين خصوص مي فرمايند:«نسبت به همه مراسم عزاداري عرض مي کنم...
روضه خواني شرايط دارد. مداحي هم شرايط دارد. نوحه سينه زني خواندن هم شرايط دارد. بايد کساني که اينها را تهيه مي کنند، مي سرايند و مي خوانند، مواظب باشند که درست برطبق معارف اسلامي حرف بزنند، تا اين سينه زني، اين روضه خواني و اين نوحه خواني، قدمي در راه عروج مردم به اوج قلّه افکار اسلامي باشد. اين، امروز براي ما لازم است. بايد سعي کنند که از اباطيل و مطالب خلاف و کارهاي ناشايست و بعضي از کارها که وهن مذهب است و حقيقتاً شايسته دستگاه حسين بن علي عليه السّلام نيست، اجتناب شود. »( بيانات مقام معظم رهبري در جمع علما، طلّاب و روحانيان، در آستانه ماه « محرّم»
1372/03/26 ) استفاده از موسيقي هايي با آهنگ هاي لهوي و حرام يا حتي موسيقي هايي که بيشتر حالت طرب و شادماني دارند با روح مجالس عزاداري امام حسين(ع) منافات دارد. متأسفانه بعضاً مشاهده مي شود برخي مداحان ‏ترانه‏ هاي لس آنجلسي امروز را گوش مي ‏دهند و براي آن آهنگ محتوايي جهت عرضه در مجلس عزاي حسيني تهيه مي نمايند. که اين امر بدون شک ناپسند وهتک حرمت مجالس عزاداري است.
مقام معظم رهبري در اين مورد مي فرمايند:«چيزي که بنده در بعضي ازجلسات مداحي اطلاع پيدا کردم استفاده از مدح‌ها و تمجيدهاي بي معناست که گاهي هم مضر است. فرض کنيد راجع به حضرت اباالفضل صحبت مي‌شود بنا کنند از چشم و ابروي آن بزرگوار تعريف کردن مثلاً قربون چشمت بشم، مگر چشم قشنگ در دنيا کم است؟ مگر ارزش اباالفضل به چشم‌هاي قشنگش بوده... اينها سطح معارف ديني ما را پايين مي‌آورد. معارف شيعه در اوج اعتلاست... ارزش اباالفضل العباس به جهاد و فداکاري و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است، به صبر و استقامت اوست، به آب نخوردن اوست ..(بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار مداحان و شاعران اهل بيت،1384/05/05).ايشان در جايي با اشاره به تخليه کردن حادثه عاشورا از پيرايه هاي مضر فرموده اند:«بايد حادثه عاشورا را از پيرايه هاي مضر خالي کنيم..به طور کلي بايد بگويم که اين حادثه - به عنوان پشتوانه نهضت و انقلاب - بايد آبرومند و پرتپش و پرقدرت باقي بماند. اگر برخورد امروز ما با اين حادثه، مثل روضه خواني باشد که در پنجاه سال قبل برخورد مي کرد - يعني چيزي را در جايي مي ديد و مثلاً بر حسب احتمال ذهني، آن را ترجيح مي داد و نقل مي کرد و مؤمنين را مي گرياند و هم آنها و هم خود او به ثواب مي رسيدند ، ممکن است به حادثه ضرر بزنيم.( سخنراني در ديدار با اعضاي جامعه روحانيت مبارز و مجمع روحانيون مبارز تهران، علما و ائمه ي جماعت و..,1368/05/11)
حضرت امام خميني(ره) هم در اين خصوص رهنمود هايي داشته اند که به طور خلاصه و دسته بندي شده مي توان به موارد زير اشاره کرد:حضرت امام (ره) مي فرمودند:
1) در نوحه ها و اشعار به طور کوبنده فجايع و ستمگري هاي، ستمگران هر عصر ياد آوري شود.
2) دشمنان اسلام آمريکا و ... است، به طور کوبنده ياد آوري و لعن و نفرين شود.
3) مردم را سوق به اسلام و مسائل آن بدهند.
4) مردم را مهيا براي فداکاري بکنند.
5) زياد روضه بخوانند و دو کلمه نباشد.
6) به صورتي روضه بخوانند که مردم مانند اهل بيت (ع) با ستمگران سازش نکنند.
در اينجا لازم است که خطبا و مداحان عزيز توصيه هاي امام (ره) را گوش فرا دهند و اين موضوعات را سر لوحه خود قرار دهند و سخنراني و مداحي خود را حول اين محورها تنظيم کنند. چرا که عمل به توصيه امام را حل باعث زنده نگه داشتن هدف اصلي سيدالشهداء که همان مبارزه با طاغوت و ستمگري است موجب مي شود.
نوحه‌سرايي و مرثيه گويي براي سيد‌الشهدا به قدمت تاريخ ادبيات و فرهنگ ما مي باشد اما در اين ميان بعضي از نوحه‌ها مغاير با جايگاه و شأن و شكوه و عظمت امام حسين و ياران وفادار او مي باشد. بعضي از افراد تصور مي كنند هر چقدر تغيير و موضوع ظلم به امام حسين(ع) را پررنگ‌تر كنند سوز دل‌ها بيشتر مي‌شود در حالي كه اين‌گونه رفتارها ارتباطي با سوز دل عزاداران ندارد بنابراين تقليد از ريتم‌ها و آهنگ‌هاي نادرست و جلف و تنظيم نوحه‌ها بر اساس آهنگ‌هاي موجود اهانتي بزرگ به سوگ امام حسين(ع) و سوگواران دل سوخته اش مي باشد.استفاده از ابزار موسيقي در دسته هاي عزاداري هم مغاير با روحيه حاكم بر سوگواري و هم ممكن است مورد سووء استفاده قرار گيرد بنابراين استفاده از اينگونه افراد هرچه محدودتر باشد بهتر و موزون‌تر مي‌باشد.همگان بايد ضمن بازشناسي و تأمل در فلسفه و ابعاد گوناگون اين نهضت، در صيانت و حفاظت از اين فرهنگ فراگير در مقابل امواج جهالت ها، بدعت ها، آسيب ها، تحريف ها و انحرافات پديد آمده و رفتارهاي موهن و غيرمعقول و خلاف موازين شرعي در زمينه مراسم عزاداري و برنامه هاي سوگواري و نيز صيانت و نگهداري از روشهاي اصيل و سنتي عزاداري ضمن بررسي راهکارهاي تقويت و توسعه آن متناسب با روح حماسي عاشورا و ذوق، سليقه و گرايش هاي نسل امروز هوشيار، دقيق و کوشا باشيم تا از خدشه دار شدن شئون حماسه عظيم عاشورا جلوگيري گردد.
رسالت : نجمه الحسيني


نوشته شده در   دوشنبه 3 مهر 1396    
PDF چاپ چاپ