دوشنبه 19 آذر 1397 - 03 ربيع الثاني 1440 - 10 دسامبر 2018
اوقات شرعی 
 
پرسمان حجاب : فصل دوم : نظریه تشابه و همانندی جلباب قرآنی و چادر مشکی (فسمت اول)
کد مطلب:37956
تاریخ مطلب:جمعه 28 مهر 1396
پرسش : تاکنون ثابت شد از نظر اسلام رعایت حجاب حداکثری مطلوبیت دارد حال این سوال قابل طرح است که آیا ؛ قرآن کتاب آسمانی دین اسلام نوع و شکل خاصی از پوشش که تأمین کننده حجاب حداکثری باشد، بیان شده است؟ پاسخ : از نظر قرآن شکل خاصی از پوشش که تأمین کننده حجاب حداکثری است جلباب نام دارد که در آیه ذیل بیان شده است: یا ایها النبی قل لازواجک و بناتک و نساء المومنین یدینن علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین و کان الله غفورا رحیما (135). ...
پرسمان حجاب : فصل دوم : نظریه تشابه و همانندی جلباب قرآنی و چادر مشکی (فسمت اول)
پرسش : تاکنون ثابت شد از نظر اسلام رعایت حجاب حداکثری مطلوبیت دارد حال این سوال قابل طرح است که آیا؛ قرآن کتاب آسمانی دین اسلام نوع و شکل خاصی از پوشش که تأمین کننده حجاب حداکثری باشد، بیان شده است؟
پاسخ :

از نظر قرآن شکل خاصی از پوشش که تأمین کننده حجاب حداکثری است جلباب نام دارد که در آیه ذیل بیان شده است:
یا ایها النبی قل لازواجک و بناتک و نساء المومنین یدینن علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین و کان الله غفورا رحیما (135).
الف.سبب نزول آیه جلباب :
پرسش : سبب نزول آیه جلباب چیست؟
پاسخ :

کتاب های تفسیر سبب نزول آیه جلباب را این گونه بیان کرده اند:
1.فانه کان سبب نزولها ان النساء کن یخرجن الی المسجد و یصلین خلف رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و اذا کان باللیل خرجن الی الصلاة المغرب و العشاء الآخرین و الغداة الشباب لهن فی طریقهن فیوذونهن و یتعرضون لهن فانزل الله (136)؛ سبب نزول آیه این بود که زنان برای نماز، پشت سر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از منزل خارج می شدند و شب هنگام که برای نماز مغرب و عشا و صبح به سوی مسجد روان می شدند، جوانان بر سر راه آنان می نشستند و به آزار و اذیت زنان می پرداختند در این هنگام خداوند این آیه شریفه (آیه جلباب، 59/احزاب)را نازل فرمود.
2. روی عن غیر واحد انه کانت الحرة و الامة تخرجان لیلا لقضا الحاجه فی الغیطان و بین النخیل من غیر امتیاز بین الحرائر و الاماء و کان فی المدینة فساق یتعرضون للاماء و ربما تعرضوا الحرائر فاذا قیل لهم یقولون: حسبناهن امناء فامرت الحرائر یخالفن الاماء بالزی و التستر لیحتشمن و یهبن فلایطمع فیهن (137)؛ از افراد متعددی نقل شده است که زنان آزاد و کنیز هنگام شب برای دستشویی به گودالها و بین درختان خرما می رفتند و فرقی بین زنان آزاد و کنیز نبود.در مدینه فاسقانی بودنند که به آزار و اذیت کنیزان می پرداختند و چه بسا زنان آزاد را نیز آزار می دادند.هنگامی که به آنان گفته می شد (این زن آزاد بوده و چرا با او به ناشایست برخورد کردید) می گفتند: گمان کردیم که کنیز است از این رو، به زنان آزاد شد دستور داده شد پوشش و شکل لباس خود را تغییر دهند تا از کنیزان باز شناخته شوند و با حشمت و ابهت جلوه کنند و کسی بر آنان طمع نورزد.
مشابه این شان نزول را سیوطی نیز با اختصار اینگونه بیان کرده است : زنان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شب هنگام برای بیرون آوردن نیازهای خود از منزل خارج می شدند، گروهی از منافقان به آزار و اذیت آنان می پرداختند، به منافقان اعتراض شد آنان جواب دادند: ما تنها معترض کنیزان می شویم آنگاه این آیه (احزاب/ 59) نازل شد (138).
ب. جلباب از نظر مفهوم، اندازه، کارکرد و رنگ:

1. جلباب از نظر مفهوم :
پرسش: جلباب قرآنی چه معنا و مفهومی دارد؟
پاسخ :

اصل ریشه لغوی جلباب، جیم، لام و باء است که طبق نقل برخی از کتابهای لغت، مثل معجم مقاییس اللغه دارای دو معناست: معنای اول: آوردن شی از جایی به جایی است و معنای دوم، چیزی که شی دیگر را می پوشاند و جلباب از معنای دوم مشتق شده است (139).واژه جلباب (با کسر جیم) در اصل مصدر رباعی جاب است که از مصدر اسم ذات اراده شده است و نام پوشش ویژه ای قرار گرفته است.و همین تعبیر از اسم ذات به وسیله مصدر، باعث شده است که مبالغه در معنای غطاء و پوشاندن را برساند(140). به گونه ای که دلالت بر معنای پوشش بزرگ و تام کامل کند(141).
گفته شد نام پوشش ویژه ای است، حال پرسش این است که این پوشش ویژه چیست و خصوصیات آن چه می باشد؟ پاسخ این است که یکی از واژه های قرآنی که در تفسیر معنای آن اختلاف وجود دارد، واژه جلباب است و چه بسا منشأ این اختلاف، اختلاف مردم از نظر آداب و رسوم و نوع پوششها بر اساس زمانها و مکانهای مختلف باشد.مهم این است که بررسی شود جلباب هنگام نزول آیه به چه معنا و مفهومی بوده است(142).
گرچه در مباحث آینده ما به تفضیل در مورد ویژگیهای جلباب قرآنی بحث خواهیم کرد و بیان ویژگیهای آن سبب روشن شدن معنا و مفهوم دقیق آن می گردد، اما آنچه که از مراجع به منابع لغوی و تفسیری اجمالا به دست می آید آن این است که جلباب به معنای پوشش گسترده و فراگیر بانوان بوده است که هنگام خروج از خانه استفاده می کرده اند به طوری که ظاهر و روی همه بدن را می پوشانده است، کتابهای تفسیر و لغت برای بیان این پوشش گسترده از الفاظ و و تعابیر متشابه و نزدیک به هم مثل ملحفه، ملائه، عبائه تراد، ازار، کساء استفاده کرده اند (143)، ولی همه این الفاظ مختلف بیان کننده معنای واحد پوشش سرتاسری و کامل بانوان است که همه قسمت های بیرونی و ظاهری بدن آنان را می پوشاند و روی لباسهای دیگر پوشیده می شود (144).
پرسش: رابطه معنایی جلباب قرآنی و چادر چیست؟
پاسخ :

در ایران و زبان فارسی و فرهنگهای لغت عربی به فارسی، پوشش گسترده قرآنی جلباب که برای حجاب و پوشش بانوان مسلمان در مواجهه با نامحرم و در بیرون از منزل به کار می رود، با لفظ و اسم چادر شناخته می شود (145) در دوره اسلامی چادر (CADOR)یا چادر (CADAR) به شکل تن پوشی رویی، بی آستین، گشاد و محیط بر بدن، توسط زنان در ایران با توجه به ظوابط پوشاک اسلامی انتخاب گردید.این پوشش در عربی ملحف (MELHAF) یا ملحفه (MELHAFA) نیز نامیده می شود.خداوند در قرآن دستور داده است که زنان هنگام خروج از خانه تن پوشهای رویی (جلابیت، مفرد: جلباب) خود را به دور خود بپیچند(146)؛ و جلباب،تن پوشی رویی بزرگ بوده که سر و همه بدن را می پوشانده است و به نظر می رسد که به معنای چادر امروزی باشد.
چادر به عنوان یکی از کامل ترین انواع تن پوششهای مورد قبول بر اساس معیارهای اسلامی، همواره شکل یکسانی نداشته است (147).آثار ادبی این را می رساند که چادر در اصل روبند یا تن پوششی بوده که کل بدن و صورت را در برمی گرفته است(148). و به تدریج از پوشش مخصوص نماز که تن پوششی یکپارچه و کاملا پوشاننده است به جامه هم شکل زنان ایرانی در خارج از خانه نیز تبدیل شده است.در قدیم زنان طبقات متوسط سنتی تمایل به استفاده از دو چادر مجزا داشتند یکی برای بیرون از منزل که معمولا تیره رنگ و اغلب از جنس کرپ چینی بود و دیگری که روشن تر بود و داخل جانماز به صورت تا کرده قرار می گرفته است (149).که البته اکنون نیز چنین است.
علاوه بر این، در فرهنگ نامه های ویژه لغات قرآن و در بسیاری از تفسیرهای قرآن و رساله های علمی که درباره حجاب به زبان فارسی نوشته شده است نیز جلباب به چادر معنا شده است.
1. لسان التنزیل(150)
2. فرهنگ نامه قرآنی (151)
3. الدرع فی الترجمان (152)
4. تفسیر مفردات قرآن نسخه کهن (153)
5. نثر طوبی (154)
6. قاموس قرآن (155)
7. واژه های دخیل در قرآن مجید (156)
ب. برخی تفسیرهای قرآن که جلباب را چادر معنا کرده اند عبارتند از :
1. تفسیر نسفی (157)
2. تفسیر شریف لاهیجی (158)
3. تفسیر ابوالفتح رازی (159)
4. تفسیر مخزن العرفان (160)
5. مواهب علیه تفسیر حسینی (161)
6. تفسیر سور آبادی (162)
7. تفسیر شریف البلایل القلاقل (163)
8. تفسیر اثنی عشری (164)
9. تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین (165)
10. تفسیر اطیب البیان فی تفسیر القرآن (166) ج . برخی رساله های علمی درباره حجاب که جلباب را چادر معنا کرده اند عبارتند از:
1. سدول الجلباب فی وجوب الحجاب (تألیف 1291ش)، مولف : آیت الله سید عبدالله بلادی بوشهری؛
2. رساله شریفه لزوم الحجاب (تالیف 1293ش)، مؤلف: چند نفر از مسلمین مشروطه خواه؛
3. رساله رد کشف الحجاب (تألیف 1296ش)، مؤلف: سید اسد الله خرقانی؛
4. صواب الخطا فی اتقان الحجاب (تالیف 1304)، مؤلف: میر محمد هاشم مرندی خویی؛
6. وسیله العفاف یا طومار عفت (تألیف 1306ش)ت مؤلف: شیخ یوسف نجفی گیلانی؛
7. سرداق دوشیزگان و سعادت ایرانیان در وجوب حجاب و لزوم نقاب (تألیف 1307ش)، مؤلف: سید محمد علی مبارکه ای؛
8. رساله حجابیه (تألیف 1317ش)، مؤلف: شیخ فیاض الدین زنجانی؛
9. رساله در اثبات وجوب حجاب (تألیف 1324ش)ت مباحثه مکتوب ابوالفضل حاذقی و علی اصغر لاری؛
10. حجاب و پرده داری (تألیف 1324ش)، مباحثه مکتوب ابوالفضل حاذقی و علی اصغر لاری؛
نویسندگان همه رساله های ذکر شده در ذیل بحث از آیه 59 سوره احزاب تصریح کرده اند که حجاب به معنای چادر است.که ما به عنوان نمونه عین عبارت آخر رساله یعنی رساله حجاب و پرده داری که مضمون آن مباحثه مکتوب ابوالفضل حاذقی علی اصغر لاری است را ذکر می کنیم.در این رساله آمده است:
جلباب یعنی لباس سرتاسری، لباسی که تمام بدن را می پوشاند و به عبارت فارسی یعنی چادر(167).
برای مشاهده سایر مطالب مرتبط ،مطلب مورد نظر خود را از لیست کشویی زیر انتخاب نموده و دکمه مشاهده را کلیک نمایید
نوشته شده در   جمعه 28 مهر 1396  ساعت  10   توسط   حسین شاهد خطیبی
PDF چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید