شنبه 31 شهريور 1397 - 12 محرم 1440 - 22 سپتامبر 2018
اوقات شرعی 
 
زندگانی امام زمان عجّ در یک نگاه
کد مطلب:6518
تاریخ مطلب:شنبه 13 آذر 1389
14) بحث کوتاهی در باره حضرت قطب عالم امکان و محور عالم وجود و واسطه بین غیب و مشهود ؛ حضرت بَقِیَّةِ اللهِ عَجَّلَ اللهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریف امام دوازدهم ع / مقدمه - این بحث دارای یک مقدمه و پنج فصل است . مقدمه حاوی سه مطلب است : (1) فضایل آن بزرگوار . (2) قضیه امام زمان روحی فداه خَرقِ عادت است ؛ نه جریان طبیعی . (3) اثبات وجود مقدس امام زمان . و اما فصول : (1) از تولد تا غیبت کبری . (2) طول عمر . (3) کیفیت ظهور و چگونگی آن . (4) نحوه حکومت آن بزرگوار . (5) انتظار فرج و معنی انتظار فرج .
زندگانی امام زمان عجّ در یک نگاه
14) بحث کوتاهی در باره حضرت قطب عالم امکان و محور عالم وجود و واسطه بین غیب و مشهود ؛ حضرت بَقِیَّةِ اللهِ عَجَّلَ اللهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریف امام دوازدهم ع
مقدمه
این بحث دارای یک مقدمه و پنج فصل است .
مقدمه حاوی سه مطلب است : (1) فضایل آن بزرگوار . (2) قضیه امام زمان روحی فداه خَرقِ عادت است ؛ نه جریان طبیعی . (3) اثبات وجود مقدس امام زمان .
و اما فصول : (1) از تولد تا غیبت کبری .(2) طول عمر . (3) کیفیت ظهور و چگونگی آن . (4) نحوه حکومت آن بزرگوار . (5) انتظار فرج و معنی انتظار فرج .
مقدمه :
بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحیِمِ
« وَالعَصر ، اِنَّ الانِسَان لَفِی خَسرٍ ، اِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ، وَ تَواصَوا بِالَحقِّ وَ تَواصَوا بِالصَّبرِ »
1) این مسئله کحلّ اختلاف است که پروردگار عالم از جمله « وَالعَصرِ » چه اراده نموده است ؟ و این عصر که خداوند به او قسم خورده است ، کِی است و چیست ؟ بعضی از مفسّرین گفته اند که : مراد نماز عصر است ؛ زیرا نماز در اسلام از اهمیت خاصی برخوردار است ، خصوصاً نماز عصر که نماز وُسطی است و در قرآن به آن بیشتر اهمیّت داده شده . فخر رازی در تفسیرش روایتی نیز از رسول اکرم ص برای تأیید این قول آورده است .
بعضی دیگر گفته اند که مراد ، عصر رسول الله ص است . به این تقریب که اگر بعضی از بزرگان روز داشته اند ، رسول اکرم ص روزها ، عصرها داشته است . روزی که توانست دختر کُشی را از سرزمین حجاز بردارد ، روز پیامبر است . روزی که توانست رأفت ، رحمت و مهربانی را جایگزین قساوت ، ظلم و شقاوت کند ، روز پیامبر بود . روزی که توانست الله را بجای بت منتشر کند ، توحید را بجای شرک جایگزین کند و بتها را در خانه خدا بشکند ، روز رسول اکرم ص بود .
بعضی دیگر گفته اند مراد ، عصر حضرت بَقِیَّةُ اللهِ عَجَّلَ اللهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریف است ؛ زیرا او هم نظیر رسول اکرم روزها دارد ؛ روز انتشار عدل ؛ روز رفع ظلم از جهان ؛ روز بر افراشتن پرچم توحید روی زمین ؛ روز بزرگ کردن مستضعف و کوبیدن مشرک ؛ مُلحِد و استثمارگر ؛ روز انتشار قوانین اسلام در جهان و ...
قول چهارمی نیز هست و آن اینکه مراد ، فشار دادن باشد ؛ زیرا عصر به معنی فشار دادن است و همه سعادتها زیر سر فشار است ، و مرهون این ناموس است . اگر مخترع ، مخترع می شود ، مرهون صبر ، تحمل و قبول فشار کار است . اگر عالم ، عالم می شود ، زیر سر این ناموس طبیعت است . اگر پیامبر اکرم  توانست اسلام را منتشر کند ، مرهون تحمل زحمات طاقت فرسای او است . اگر انسان از خسران در می آید ، مرهون قبول ایمان و عمل صالح و توصیه به حق و توصیه به صبر است.
ولی آنچه از این معانی بهتر به نظر می رسد ، معنای دیگری است و آن اینکه بگوییم مراد : عُصاره عالم خلقت است و عصاره عالم خلقت ، وجود مقدس حضرت بقیة الله روحی فداه است . چنانچه او سِرّ مُستَودَع و سُلالَةُ النَّبِییّن است ، از نظر دعاها و زیارتها .
ما در تشریح فضایل مهدی روحی فداه ، بهمین مقدار اکتفا می کنیم ؛ زیرا از آنچه گفته شد ، معلوم می شود که آنچه خوبان دارند ، او تنها دارد .
شاید از این جهت است که پیامبر گرامی فرمود : شب معراج دوازده نور در ساق عرش دیدم و نور دوازدهمی مثل ماه در میان ستارگان بود .
2) قضیه مهدی عَجَّلَ اللهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریف ، یک قضیه خرقِ عادت است و ما در این جهان ، قضایای خَارِقِ عادت فراوان داریم . ما نباید قضیه مهدی روحی فداه را یک جریان طبیعی بدانیم ، تا در توجیه و تفسیر آن بکوشیم . قران شریف قضایای خارقِ عادت زیاد نقل می کند و اگر کسی بگوید : یکی از علل اینکه قران قضایای خارق عادت را نقل می کند ، این است که ما قضیه حضرت بقیة الله را بتوانیم بپذیریم و آن را شبیه همان قضایای قران قرار دهیم ، بعید به نظر نمی رسد .
قران ، قضیه حضرت عیسی را نقل می کند که او در گهواره برای مردم چنین گفت : « سوره مریم : 30 و 31 و 32 » یعنی ، همانا م بنده خدایم ، او به من کتاب داده و مرا پیامبر قرار داده و وجود مرا برای انسانها مبارک و میمون کرده است و نماز و زکات را بمن توصیه نموده است . همچنین نیکویی به مادر بمن توصیه شده و مرا ظالم و شقی خلق نکرده است . درود بر من ، روزی که زاییده شدم و روزی که می میرم و روزی که زنده می شوم !
اگر ما به قضیه مهدی رسیدیم و گفتند که : او حین تولّد ، قران خواند و خبر از حکومت داد و اینکه او در طفولیت امام بود ، اِستیحاش نکنیم و بدانیم که نظیر آن در عالم خلقت ، فراوان بوده است .
قران قضیه حضرت یونس را نقل می کند و بالاخره در باره او می فرماید :
« سوره صافات : 143 و 144 » یعنی ، اگر نبود از تنزیه کنندگان ، حتماً تا روز قیامت در شکم ماهی می ماند . تا ما از طول عمر – هزار سال ، دو هزار سال ، دو هزار سال و بیشتر – حضرت بقیة الله متعجب نباشیم . آن خدایی که می تواند حضرت یونس را تا روز قیامت در شکم ماهی زنده نگاه دارد ، می تواند ولیِّ خود را در قشر عصمت در این جهان باقی بدارد .
قران در سوره فیل آیه 5 قضیه اصحاب فیل را نقل می کند و بالاخره می گوید : « پرستوها اصحاب فیل را مثل کاه جویده نمودند » . تا ما بدانیم حضرت بَقِیَّةُ اللهِ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریف ، بواسطه امدادهای غیبی می تواند به آسانی بر این جهان مسلط شود .
3) شاید نتوان در اسلام قضیه ای پیدا کرد که مشهورتر از قضیه مهدی باشد . قضیه مهدی عَجَّلَ اللهُ تعالی فَرَجَهُ الشَّریف درصدر اسلام قضیه ای فوق العاده ضروری و واضح است . علامه مجلسی در جلد سیزده بحار ، بیش از پنجاه آیه ( و می گویند 130 آیه ) در شأن مهدی عجّ آورده است . رُواتِ اسلام از سنّی و شیعه قریب به ده هزار روای برای مهدی عجّ نقل کرده اند . صفتی که پیامبر اسلام به مهدی عجّ داده است و سایر ائمه نیز فرموده اند ، چنین است :
« بِهِ یَملأُ اللهُ الأَرضَ قِسطاً وَعَدلاً بَعدَ مَا مُلِئَت ظُلماً وَجَوزاً » یعنی ، پروردگار عالم ، بدست او زمین را پر از عدالت می کند ، بعد از آنکه پر از ظلم شده باشد . این روایت قطعاً از متواترات است ؛ زیرا بیش از سیصد روایت دارای این جمله است .
افرادی که قبل از غیبت و بعد از غیبت بخدمت ایشان رسیده اند ، کم نیستند . افرادی عادی نیستند و اگر بشود آنان را انکار کرد ، قطعاً می شود انکار اصل وجود اسلام را نمود که اصلاً پیامبری نبوده و اسلام را نیاورده است . هیچ کسی از سنّی و شیعه ، منکر این نیست که قضیه مهدی عجّ قضیه ای است که پیامبر از او خبر داده و او است که پرچم اسلام را روی کره زمین افراشته می کند و عدالت ، سرتاسر جهان را فرا می گیرد . فقط و فقط اِبنِ خلدون در مقدمه تاریخ خود منکر این مطلب شده ؛ اما او هم در اصل تاریخ را قبول داشته و اثبات می کند ، و تحلیل سیاسی از مقدمه او گویای این است که انکار او جنبه سیاسی دارد ؛ زیرا در برابر فاطمییّن که ادعای مهدویّت کرده بودند ، انکار مهدویّت نموده است .


فصل 1 ) تولّد تا غیبت کبری :
تولد آن بزرگوار ، شب جمعه نزدیک اذان صبح پانزده شعبان سال 255 هجری واقع شد . عدد 255 از نظر حروف ابجد مساوی با کلمه نور است .
مادر آن بزرگوار نرگس نام داشت که دختر پادشاه روم و دست تقدیر او را به امام عسکری رسانید .
حکیمه خاتون دختر حضرت جواد ع می گوید : روز چهاردهم شعبان خدمت حضرت عسکری بودم . حضرت فرمودند : امشب را پیش ما باش که خداوند فرزندی بما عنایت می کند . چون اثر حمل در نرگس ندیدم ، تعجب کردم و شب را خدمت آن بزرگوار بودم . آخر شب از خواب بلند شدم و با نرجس نماز شب خواندیم . نزدیک طلوع فجر در دل گفتم : چه شد آنچه حضرت فرمودند ؟! حضرت عسکری از اتاق دیگری فرمودند : عمه جان ! وعده خداوند نزدیک است .
طولی نکشید که لرزه ای به اندام نرگس افتاد و من او را در بغل گرفتم . آثار وضع حمل در او پیدا شد و پاره ماهی بدنیا آمد .
« که به سجده رفت و انگشت سبّابه خود را رو به آسمان بلند کرد و شهادتین گفت و اسماء ائمه را بزبان آورد تا به اسم خود رسید . سپس گفت : ای خدا ! وعده خود را برای من مُنَجَّز کن و کاری را که بعهده من است ، به اِتمام برسان و آنچه برای من فرموده ای ، به اثبات رسان و با دست من جهان را از عدل پر کن »
و دیدم که به دست راست او نوشته شده بود : « جَاءَ الحَقِّ وَ زَهَقَ البَاطِلُ اِنَّ البَاطِلَ کَانَ زَهُوقاً » یعنی ، حق آمد و باطل نابود شد ؛ همانا باطل از بین رفتنی است .
حضرت عسکری فرمودند : نور دیده ام را بیاور .
بچه را پیش حضرت بردم . سلام کرد و فرمود :
« وَ نُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّدِنَ استُضعِفُوا فِی الاَرِ وَتَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَنَجعَلَهُمُ الوارثِینَ وَ نُمکَّنَ لَهُم فِی الاَرضِ وَنُرِیَ فِرعَونَ وَ هَامَانَ وَجُنَودَ هُمَا مِنهُم مَاکَانُوا یَدَرُونَ » ( سوره قصص : 5 و 6 ) یعنی ، اراده می کنیم – امر قطعی و مسلّم است – اینکه منّت گذاریم بر مستضعفین در این زمین و آنان را پیشوای جهان قرار دهیم و آنان را وارث این زمین قرار دهیم و نشان دهیم و فرعون و فرعونیان را ، هامان و هامانیان را از آن مستضعفین از آنچه می ترسند .
گویا این آیه شریفه می فرماید : که سنت حق تعالی این است که فرعون و فرعون صفتها بدست مظلومها نابود شده و می شوند ، و سرانجام زیر دستان ظالمین ، ظالم را سر جای خود خواهند نشانید . ما نباید از این قضیه تاریخی اِستِبعاد کنیم ؛ زیرا خَرقِ عادت است ، ریشه قرانی دارد .
چنانچه در مقدمه متذکر شدیم ، حضرت بقیة الله پنج سال با پدر بود و در این پنج سال تا آن اندازه که ممکن بود ، حضرت را معرفی نموده است .
محمد بن معاویه و محمد بن ایّوب و محمد بن عثمان که همه از بزرگان شیعه هستند ، نقل می کنند که حضرت عسکری ع بما ، که چهل نفر بودیم ، حضرت بقیة الله را معرفی نمود و فرمود : « هذَا اِمَامُکُم مِن بَعدِی وَ خَلیفَتی عَلَیکُم اَطیعُوا وَلا تَنَفَرّ قُوامِن بَعدی فَتَهلِکُوا فی اَدیانِکُم » یعنی ، این امام شما است بعد از من . او را اطاعت کنید ، متفرق نشوید که هلاک می شوید .
سَعد بن عَبدالله از علمای بزرگ شیعه می گوید : چهل مسأله مشکل خدمت حضرت عسکری نوشتم و نزد احمد بن اسحاق ، که او هم از وکلای امام عسکری و از علمای بزرگ شیعه است ، بردم که خدمت امام برساند و جواب بیاورد . احمد بن اسحاق بمن گفت : خودت بیا با هم خدمت امام عسکری مشرف شویم .
سعد بن عبدالله می گوید : با احمد بن اسحاق خدمت حضرت عسکری رسیدیم و حضرت بقیة الله آنجا بود . صد و شصت کیسه وجوه بِرّیّه ای را که آورده بود ، خدمت امام عسکری نهاد . حضرت عسکری به نور دیده اش فرمود : بیا این وجوه بِرّیّه را بردار و حرام آن را از حلال و خوب آن را از مشتبه فرق بگذار ! حضرت بقیة الله صاحبان آن صد و شصت کیسه را نام برد . مقدار پول موجود در کیسه ها را فرمود و حلال را از حرام فرق نهاد . سپس مسایل مشکل مرا بدون تأمل جواب داد ؛ حتی برخی از آنها را قبل از اینکه بپرسم جواب داد .
پس از شهادت حضرت عسکری ع ، امامت به حضرت بقیة الله عجّ منتقل شد و آن حضرت از ترس دشمن مجبور به غیبت شد ؛ ولی در مدّت هفتاد و چهار سال ، خواصّ شیعه با حضرت تماس داشتند . تماس حضوری ، تماس کتوب ، تماس با واسطه وکلای آن حضرت . در آن هفتاد و چهار سال از طرف آن بزرگوار ، چهار نفر به منصب وکالتِ خاصّه منصوب بودند که حضرت ، غالب کارها را بواسطه آنان انجام می داد .
آن چهار نفر عبارتند از :
(1) عثمان بن سعید . (2) محمد بن عثمان . (3) حسین بن روح . (4) علی بن محمد سِیمُری هستند.
این چهار نفر مورد اعتماد ائمه طاهرین و همه بزرگان شیعه بوده اند .
بعد از هفتاد و چهار سال ، نامه ای از امام برای علی بن محمد سِیمُری آمد که فرموده بود : « همین چند روزه می میری ، نیابت خاصّه تمام شد و از این به بعد ، نوبت غیبت کبری است » 1 .
چون امر امّت اسلامی نباید تعطیل شود ، زمام امور را بدست مجتهد جامِعُ الشّرایط دادند ، و در توقیعی که برای ثِقَة الاسلام کُلینی صاحب کافی از طرف حضرت بقیة الله نوشته شده بود ، و آن توقیع را کلینی و صدوق و شیخ در کتب اربعه نقل فرموده اند ، چنین مرقوم شده است :
« وَ اَمَّا الحَوادِثُ الوَاقِعَةُ فَار جِعُوا رُوَاةِ اَحَادِیثِنَا فَاِنَّهُم حُجَّتِی عَلَیکُم وَ اَنَا حُجَّةُ اللهِ » یعنی ، و اما پیشامدهایی را که باید بمن مراجعه کنید ، به راویان احادیث ما مراجعه کنید ؛ زیرا آنان از طرف من حجّت بر شما هستند ؛ چنانچه من حجّت بر شما از طرف خداوند می باشم .
نظیر این روایت از امام صادق ع نیز صادر شده 2 و آن حضرت نیز امر امّت اسلامی را – موقعی که دسترسی به امام معصوم نباشد – بدست مجتهد جامع الشرایط داده اند .
بحث از ولایت فقیه ، بحثی است ارزنده و مفصّل و ما در کتاب مقایسه ای بین نظامهای اقتصادی از آن بحث نموده ایم ( ولایت فقیه در 13 قسمت در همین سایت قسمت معرفت دینی مورد بحث مفصل قرار گرفته است ) طالبین می توانند به آن قسمت مراجعه نمایند و یا به کتاب یاد شده مراجعه شود .
اصل غیبت ، سرّی از اسرار الهی است . از ائمه دین از سرّ غیبت سئوال شده است و فرموده اند که غیبت سرّی از اسرار خدا است .
امام صادق ع فرموده است : جریان غیبت ، نظیر قضیه حضرت موسی و خضر است و چنانچه بعد از اتمام درس مخصوص که برای موسی نهاده شده بود ، سرّ کارهای حضرت خضر معلوم می شود . بنابراین ما در سرّ غیبت بحث نمی کنیم ، ولی آنچه می دانیم بقیة الله علاوه بر اینکه رقَیب موکّل ؛ نگهبان بر عالم هستی است و قران می فرماید :
« سوره توبه : 105 » یعنی ، بگو هر چه می خواهید بجا آورید ؛ ولی بدانید که خدا و رسول او و ائمه طاهرین بر شما رقابت دارند . خود ایشان بنابر توقیعی که برای شیخ مفید ره فرستاده اند ، چنین فرموده اند :
« اِنّا غَیرُ مُهمِلینَ لِمُرَ اعَاتِکُم وَ غَیرُ نَاسِینَ لِذِکرِکُم وَ لَولاَ ذَلِکَ لَسَلَبتُکُمُ الاَعداءُ » یعنی ، همانا ما شما را مهمل و بی سرپرست نگذارده ایم و مراعات شما را می کنیم . مواظبت از شما داریم و بیاد شما هستیم و شما را فراموش نمی کنیم و اگر نبود مراعات ما و اینکه بیاد شما هستیم ، دشمن شما را نابود کرده بود .
آن حضرت واسطه فیض عالم هستی است و ائمه طاهرین به اینکه آنان واسطه فیض عالم هستی می باشند ، اشاره دارند .
روایاتی از رسول اکرم ص و امام صادق ع و حضرت بقیة الله عجّ موجود است که وقتی سئوال می کنند : فایده امام غایب برای عالم هستی چیست ؟ جواب می دهند : امام غایب ، نظیر خورشید زیر ابر است . چنانچه خورشید زیر ابر مفید برای عالم ماده است ، گر چه مردم از دیدن آن محروم هستند ؛ همچنین است وجود امام غایب .
برای توضیح اینگونه روایات ، باید گفت : برای هر چیزی در این جهان محور و مرکزی است . از اَتم تا کهکشان ، وجود محور و مرکز برای آنها امری ضروری و قطعی است . پروردگار عالم برای هر دانه اتم محور و مرکزی قرار داده است ، که بقا و هستی آن اتم وابسته به آن محور و مرکز است و بقا و هستی آن محور و مرکز خود اتم وابسته به ذات ربوبی است . همچنین است همه کهکشانها . وقتی چنین است ، قاعده استقراء می گوید :
اگر جزء این جهان محور و مرکز داشته باشد ، باید همه جهان روی هم ، محور و مرکز داشته باشد تا جهان وابسته به او و جهان وابسته به ذات ربوبی باشد . حضرت بقیة اللهِ عجّ محور و مرکز ، همه جهان وابسته به او و او و همه جهان وابسته به ذات خدا است .
این معنای روایاتی است که می گوید : امام زمان نظیر خورشید زیر ابر است . ما اگر چه از آفتاب علم و فضایل امام زمان عجّ محروم هستیم ؛ ولی وجود ما ، وجود آسمان و زمین ، وجود عالم هستی وابسته به او است . در زیارت خود حضرت می خوانیم : « بِیُمنِهِ رُزِقَ الوَرَی وَ بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الاَرضُ وَالسَّمَاءُ » یعنی ، بواسطه وجود مقدس او به عالم هستی فیض داده می شود و بواسطه او آسمان و زمین پا بر جاست .
در روایات فراوانی در وصف امام ع چنین آمده است :
« لَولاَ الحُجَّةُ لَساخَتِ الأَرضُ بِاَهلِها » یعنی ، اگر حجت خدا نباشد ، زمین پا بر جا نخواهد بود 3 .
در زیارت جامعه کبیره چنین آمده است :
« بِکُم فَتَحَ اللهُ وَ بِکُم یَختِمُ وَ بِکُم یُنَزِلُ الغَیثَ وَ بِکُم یُمسِکُ السَّمَاءَ اَن تَقَعَ عَلَی الاَرضِ وَبِکُم یُنفِّسُ الهَمَّ وَ یَکشِفُ الضُّرَّ » یعنی ، وجود عالم هستی از اول تا پایان ، بواسطه شما است . نزول باران ، فیض خدا برای عالم هستی بواسطه شما است . بقای عالم هستی بواسطه شما است ، بر طرف شدن غمها و بلاها بواسطه شما است .
از همه این فواید بگذریم ، زمینه رشد سیاسی و فکری که مقدمه ظهور است ، در زمان غیبت پیدا می شود و اگر غیبت نباشد ، ظهور ممکن نیست . توضیح این نکته در بحثهای بعدی انشاءالله می آید .


فصل 2) طول عمر :
علمای زیست شناس می گویند : مرگ و پیری دو امر عرضی است که می شود آنرا از جهان برداشت.
آنان با تجربه هایی که روی نباتات و برخی از حیوانها داشته اند ، گفته خود را به ثبوت رسانیده اند .
عمر چهارده روزه یک گیاه را با مراقبت ، به شش سال رسانیده اند .
عمر برخی از حیوانها را توانسته اند با مراقبت ، نهصدبرابر کنند . دانه گندمی را که در خوشه بوده ، در مصر یافه اند که از عمر آن چهارهزار سال می گذشته است . آن را کاشته اند و سبز شده و چون در خوشه بوده ، توانسته عمر خود را چندین هزار برابر کند .
قانون تناسب بما می گوید : اگر با مراقبت بشود عمر حیوانی را به نهصد برابر بالا ببریم ، با مراقبت ، عمر طبیعی انسان را که صد سال است ، می شود به چندین هزار سال بالا برد . این نکته را از قران شریف بیرون می آوریم . قران راجع به عُزَیر پیامبر چنین می گوید :
« سوره بقره : 261 » یعنی ، عبور نمود – عُزیر پیامبر – به دهی که بر مردمش خراب شده بود ، گفت : چگونه پروردگار این مرده ها را زنده می کند ؟! – چون چنین فکری کرد – صد سال خدا او را میراند ، سپس او را زنده کرد و گفت : چه مقدار اینجا مانده ای ؟ گفت : یک روز با نصف روز ، خطاب شد : بلکه صد سال ، ببین که غذا و آبی که همراه داشتی ، فاسد نشده است و نظر کن به اُلاغت – که پوسیده بود . تو را نشانه ای برای مردم – در رابطه با معاد – قرار دادیم ، که چگونه استخوانهای آن را جمع می کنیم و گوشت روی آن می رویانیم . چون دید صحنه را – کیفیت زنده نمودن مرده را – گفت : می دانم که خدا بر همه چیز قادر است .
مطلبی که از این آیات استفاده می کنیم ، این است که غذا و آب که عمر طبیعی آن در میان آفتاب یک روز است ، تحت مراقبت حق به صد سال مضاعف شده است . قانون تناسب بما می گوید : عمر طبیعی انسان که صد سال است ، با مراقبت چندین میلیون سال خواهد شد .
مطلبی که نباید فراموش شود ، این است که همه اینها برای تقریب ذهن است و ما روی آن تکیه نداریم ؛ آنچه بر آن تکیه می کنیم مطلبی است که در مقدمه متذکر شدیم . یونس پیامبر ، بدون اجازه از خدا از میان قومش خارج شد و این کار با شأن یک پیامبر سازگار نبود ؛ از این جهت در شکم ماهی زندانی شد و هفت شبانه روز آنجا بود . در شکم ماهی به خطای خود توجه نمود و توبه کرد و قران می فرماید که او می گفت : « لاَ اِلَهَ اِلاَّ اَنتَ سُبحَانَکَ اِنّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ » ( سوره انبیاء : 87 ) یعنی ، تا پس از هفت روز از زندان نجات پیدا کرد . قران می گوید : اگر در زندان توبه نکرده بود ، تا روز قیامت زندانی باقی می ماند .
« سوره صافات : 143 و 144 » یعنی ، آن خدایی که قدرت دارد پیامبر خود را در شکم ماهی هفت شبانه روز بلکه تا روز قیامت نگاه دارد ، قدرت دارد ولیِّ خود ؛ ذخیره خود ؛ سرِّ مُستَودع خود را تا وقتی که مقدّر باشد ، در این کره زمین نگاه دارد .
نکته دیگری که از قران استفاده می کنیم ، این است که عمر طبیعی انسان هزار سال به بالا است . قران راجع به نوح پیغمبر چنین می فرماید :
« سوره عنکبوت : 14 » یعنی ، نوح در میان قومش هزار سال مقداری کمتر – نهصد و پنجاه سال – زندگی نمود . در روایات آمده است که 2400 سال مدت عمر او بوده است و نهصد و پنجاه سال مدت رسالتش .
خلاصه سخن اینکه طول عمر مهدی روحی فداه یک امر طبیعی نیست ، بلکه خَرقِ عادت است ، و خَرقِ عادت در این جهان بسیار است . امام دوّم حضرت مجتبی ع بهمین جهت اشاره می کند و می فرماید : « خداوند عمر او را طولانی می کند . سپس او را بواسطه قدرتش ظاهر می کند .- بر جهان غلبه می دهد – بصورت جوانی کمتر از چهل سال ، این کار برای این است که دانسته شود خداوند تعالی بر هر چیزی قدرت دارد .


فصل 3) کیفیت ظهور و چگونگی آن
آنچه از آیات و روایات استفاده می شود این است که انقلاب حضرت بقیة اللهِ انقلاب دفعی است نه انقلاب تدریجی . در روایات می خوانیم که فرموده اند کار مهدی در یک شب تمام می شود 4. در بعضی از روایات فرموده اند در شش روز ، به این معنی که غلبه در یک شب و تسلّط در شش روز .
کلمه ارث که در آیات مربوط به مهدی عجّ بکار رفته ، قاعدتاً باید نکته ای را در بر داشته باشد :
« سوره قصص : 5 » و « سوره انبیاء : 105 » و « سوره اعراف : 128 » و « سوره اعراف : 137 » در این چهار آیه که مربوط به حضرت بقیة الله است ، کلمه ارث بکار رفته است و شاید نکته آن این باشد که چنانچه انتقال ارث دفعی و بدون تحمل مشقّت است ، تسلط شیعه بر جهان برهبری حضرت بقیة الله نیز چنین است . نکته دیگری که در این آیات است و باید فراموش نشود این است که تسلط مهدی روحی فداهُ بر این جهان بخواست خدا است ؛ چنانچه در آیات دیگری نیز به او تذکر داده شده اس و چیزی که بخواست خدا باشد ، واقع خواهد شد .
از این آیات نیز استفاده می کنیم ، که کیفیت تسلط او بر این جهان خرق عادت است و به مشیّت الهی ، به سنّت جاریه ای که پروردگار آن را قرار داده واقع می شود
مسلم است که این انقلاب دفعی ، زمینه لازم دارد و زمینه و اقتضای آن بدست مردم است ، مربوط به مردم است و این مردمند که باید لیاقت و استعداد این انقلاب را داشته باشند . از نظر روایات ، این استعداد بدلیل ظلم ظالمان در مردم پیدا خواهد شد . وقتی استثمارگرها بی حرمتی به انسان را به انتها برسانند و دنیا از ظلم آنان آکنده شود ، حال تنفّر از ظالم و استعداد پذیرفتن عدالت مطلقه در مردم پیدا خواهد شد . آن هنگام است که مادّه مُستَعدّه قابل انفجار است . همان وقت است که عدالت مطلقه ، سرتاسر جهان را فرا خواهد گرفت .
روایت فراوانی که بیشتر از سیصد روایت است ، به این نکته اشاره دارد . روایات می گویند : وقتی ظلم سرتاسر جهان را فرا گرفت ، حضرت بقیة الله عجّ خواهد آمد و سراسر جهان را انبوه از عدالت خواهد کرد : « بِهِ یَملَءَ اللهُ الاَرضَ قِسطاً وَعَد لأَبَعدَ مَا مُلِئَتُ ظُلماً وَجَوراً »
این روایات می گوید :
آب کم جو تشنگی آور بدست ... تا بجوشد آبت از بالا و پست
نکته ای که باید تذکر داد ، این است که این روایات در صددِ بیان این نیست که مردم ، ظالم و متجاوز خواهند شد و چون حضرت بقیة الله عجّ آمد ، مردم عادل و غیر متجاوز خواهند شد . بعبارت علمی این روایات ، قضیه حقیقیّه نیست ؛ بلکه به نحو قضیه طبیعیّه است . این روایات می گوید : وقتی مردم از ظلم دولتمردان سر خوردند ، وقتی دولتها و ابر قدرتها ، ظلم را به انتها رسانیدند ، حالت سرخوردگی از ظلم و استعداد قبول عدالت مطلقه در مردم پیدا می شود . آن وقت است که امام زمان می آید و دولت حق ، دولت عدالت ، دولت فضیلت بر مردم حکمفرما می شود و آنان با خواست خود ، با تمایل شدید آنرا می پذیرند .
این زمینه و اقتضاءِ است که شرط اساسی برای یک انقلاب جهانی است . همه انبیاء برای این انقلاب آمدند و آنچه در توان آنان بود ، برای این انقلاب جهانی انجام دادند . قران می فرماید : « سوره حدید : 25 » یعنی ، همه انبیاء را با معجزات فرستادیم و با آنان ، کتاب ، قانون ، و عدالت بود تا اینکه مردم ، عادل و غیر متجاوز شوند . با آنان شمشیر نیز بود – اسلحه برنده بود تا مُعانِد لجوج را که پذیرش حق در آنها نیست ، سر جای خود بنشانند ، که در آن سختی شدید  است ، منافع ففراوان برای مردم در بر خواهد داشت .
ولی چون در مردم زمینه کامل برای یک انقلاب جهانی نبود ، نتوانستند آن انقلاب را به ثمر برسانند ، این انقلاب جهانی سنّت پروردگار عالم است و باید واقع شود .
« سوره صف : 9 » یعنی ، همو است کسی که فرستاده است رسول خدا را با قران ، که موجب هدایت جامعه بشریّت است – با دینی حق که – پا بر جاست و زایل شدنی نیست – برای اینکه جهانی شود – بر همه دینها ، مرامها غلبه کند و این چنین خواهد شد ، ولو غیر موحدّین نخواهند – توطئه کنند ، بایستند ، مبارزه کنند . موقعی که این زمینه و اقتضاءِ پیدا شد ، مهدی روحی فداهُ می آید و به یک شب بر جهان غلبه می کند .
مطلبی که باید توجه کنیم ، کیفیت غلبه است . از روایات بهره می گیریم که این غلبه بواسطه دو چیز است :
این مَرکب چیست و چگونه می شود از کهکشانها گذشت ؟ این سرعت که از سرعت برق بالاتر است ، چگونه انجام می گیرد ؟! نمی دانیم . ولی آن مقدار که می دانیم ، این است که آصِفِ بنِ بَرخِیا مقدار کمی از علم قران را دارا بوده ، قطره ای در مقابل دریا ، و از نظر قران توانسته به یک چشم بر هم زدن که از سرعت برق ( نور ) بیشتر است ، تخت بُلقیس را از یمن به شام آورد ( سوره نمل : 40 )
آن کسی که همه علم قران را دارا است ، می تواند به یک چشم بهم زدن ، جهان را سِیر کند ؛ از جهان بگذرد ؛ به آسمانهای هفتگانه برسد ، و سرانجام در یک شب بر جهان مسلّط شود .


فصل 4 ) نحوه حکومت امام زمان عجّ :
از نظر روایات ما بلکه از نظر آیات شریفه ، حکومت مهدی روحی فداهُ ، حکومت مبارک ، پر برکت ، با رأفت ، با فضیلت و سرانجام یک حکومت صد در صد مطلوب برای انسانها است . انسان با فضیلت می تواند سه آرزو داشته باشد : تسلط او بر جهان ، انتشار حقیقت و فضیلت در جهان ، و رفع هرگونه نارسایی از جهان ، قران می فرماید حکومت مهدی عجّ چنین است :
« سوره نور : 55 » یعنی ، وعده داده است خدا افراد شایسته ای را که ایمان دارند و اعمال شایسته می کنند ، به اینکه جهانی می یابند ؛ چنانچه حکومت یافتند افرادی که قبل از آنان بوده اند ، و حتماً دین آنان که مَرضِیِّ آنان است ، جهانی شود و امنیت – فضیلت ، انسانیت – جای ناامنی ها ، نارساییها و رذالتها را بگیرد .
این وعده خداست و تخلف ندارد . این وعده خداست برای مهدی عجّ و یارانش . این وعده خداست برای شیعه ، برای افراد شایسته ، برای افراد منتظر فرج . سر انجام این است حکومت مهدی عجّ . آنچه از آیات و روایات در باره کیفیت حکومت مهدی عجّ بدست می آید ، فراوان است :
که ما برخی از آنها را می آوریم :
(1) غلبه حق بر باطل . (2) غلبه اسلام بر جهان . (3) روز عدالت ، فضیلت ، و امنیت . (4) روز ظهور برکات ، خیرات و نعمتها . (5) روز ظهور علم برای همه . (6) روز ظهور عقل ، فطانت و کیاست برای همه . (7) روز تهذیب نفس برای همه . (8) روز تمکین و بی نیازی و برطرف شدن فقر فردی و فقر اجتماعی . (9) روز زوال فواحش و گناه از جهان . (10) و سرانجام روز غلبه مستضعف بر مستکبر . این است حقوق واقعی بشر .
چیزی که تذکر آن ضروری است این است :
از روایات فراوانی که بیشتر از صد روایت است ، می توان بهره گرفت که این حکومت تا قیامت ادامه دارد و بعد از حضرت بقیة الله عجّ پدران آن بزرگوار بدنیا باز می گردند و حکومت جهانی را بدست می گیرند 5 . از برخی روایات استفاده می شود که حکومت امیرالمؤمنین و حسین ع بسیار طولانی است . این بحث در کتابهای کلامی شیعه ، « بحث رَجعَت » نامیده شده است . این بحث طولانی است و خلاصه کلام این است که حکومت اهل بیت ع بر این جهان ، بعد از حکومت مهدی عجّ از نظر شیعه قطعی و مسلّم است .


فصل 5) انتظار فرج :
یکی از موضوعاتی که در آیات و روایات بر آن تکیه شده و اهمیت بسزایی دارد ، موضوع انتشار فرج است . در روایات ما آیه : « فَانتَظِرُوا اِنّی مَعَکُم مِنَ المُنتَظِرِینَ » ( سوره یونس : 20 ) یعنی ، انتظار بکشید ؛ همانا من با شما از منتظرانم . که در قران تکرار شده است و آیه : « فَارتَقِبُوا اِنّی مَکُم رَقیِبٌ »(سوره هود : 93 ) 6 یعنی ، مراقب باشید همانا من هم از مراقبینم ! . به انتظار فرج مهدی عجّ تأویل شده است .
در روایات ما انتظار فرج از افضلِ اعمال بشمار آمده است . منتظر فرج و مجاهد فی سبیل الله ، مثل کسی است که در خون خود غوطه ور است . امام صادق ع از قول امیرالمؤمنین ع اینطور فرموده اند : « کسی که انتظار فرج دارد ، مثل کسی است که در راه خداوند بخون خود غوطه ور باشد » .
از نظر جامعه شناسی و روان شناسی نیز ، انتظار فرج از اهمیت خاصی برخوردار است . نقل می کنند که یکی از جامعه شناسان گفته است : اگر شیعه توانسته بماند و سر انجام می تواند جهان را مسّخَر کند ، برای انتظار فرج است . یک سِیر اجمالی در تاریخ شیعه ، این گفته را تأیید می کند .
بعد از سقیفه بنی ساعده ، شیعه با 114 نفر از بزرگان نظیر سلمان ، ابی ذر ، مالک بن نُویرِه ، امّ سلمه ، فضّه و ... تشکیل شد و از همان روز تا امروز مورد هجوم بوده است . قضیه مالک بن نویره که ننگ تاریخ است ، در همان اوایل تاریخ اسلام واقع شد . طولی نکشید که حماسه کربلا واقع شد . در مدت بیست سال بعد از حماسه کربلا ، بیش از بیست انقلاب واقع شد ، و شیعه از آن روز اول تا امروز ، کشته داده است . کشته های دسته جمعی ؛ کشته های فردی ؛ زندانهای دسته جمعی و فردی ، زندانهای تاریک با اعمال شاقّه و زندانهای وسط بیابان حجّاج بن یوسف ثَقَفی و امثالهم را دیده است . هر حزبی که چنین هدف امواج باشد ، سرانجام متفرق و مأیوس خواهد شد ؛ ولی شیعه اگر کشته های دسته جمعی یا فردی را می داد ، شعارش این بود :
منم که به دستم پرچم اسلام روی کره زمین افراشته می شود و عدالت سرتاسر جهان را خواهد گرفت . شیعه اگر زندانهای تاریک بنی عباسی و زندانهای مَخوف بنی امیّه را می دید ، در زندان می گفت : منم که ظالم را نابود خواهم کرد ؛ بنابراین تأکید در انتظار فرج جا دارد .
معنی انتظار فرج آن نیست که در ذهن ما جایگزین است . انتظار فرج از نظر لغت ، به معنای تَهیُّوءِ و آمادگی است . مثلاً اگر شما ساعت هشت صبح با کسی وعده داشته باشید و اگر آن کس دیر آمد و شما قبل از ساعت هشت آماده باشید ، می توانید بگویید منتظر بودم ، نیامد ؛ ولی شما اگر در خواب باشید ، نمی توانید بگویید منتظر بودم .
مطلبی که باید به آن اهمیت دهیم ، معنای انتظار فرج از نظر قران و روایات اهل بیت ع است .
قران انتظار فرج را چنین معنی می کند :
« سوره نور : 55 » یعنی ، وعده داده است خداوند که افراد شایسته را حاکم بر زمین کند .
« سوره اعراف : 128 » یعنی ، همانا زمین از آنِ خدا است . به ارث می دهد بهر که از بندگانش که بخواهد و عاقبت خوش ، فقط از آن پرهیزکاران است .
« سوره انبیاء : 105 » یعنی ، ما در زبور 7 داوود – علاوه بر قران – نوشته ایم که بندگان شایسته ، بالاخره حاکم بر این زمین خواهند شد .
بنابراین ، آیات بما می گوید : کسی می تواند وارث این زمین شود که عبدِ شایسته و متقّی باشد ؛ والا کسی که بنده شیطان ، بنده هوی و هوس ، غیر شایسته و مُتَّصِف به صفات رذیله ، غیر مُتقی و فاسق و فاجر و متجاوز باشد ، نه مصداق آیا است و نه در گفته خود صادق ، اگر بگوید انتظار فرج دارم .
در خاتمه باید تذکر داده شود که منتظر فرج در شیعه ، در زمان غیبت وظایفی دارد که باید به آن وظایف عمل کند . از جمله آن وظایف دعا برای انتظار فرج بیاد گم شده خود مهدی عزیز روحی فداهُ است . توسل به آن بزرگوار در گرفتاریها ، توجه به اینکه او مُغیث و فریاد رسِ شیعه است در زمان غیبت . سه مطلب را که خیلی سفارش شده است ، تذکر می دهیم :
1) خواندن این دعا :
« اَللَّهُمَّ عَرِّفنی نَفسَکَ فَاِنَکَ اِن لَم تُعَرِّفنی نَفسَکَ لَم اَعرِف رَسُولکَ اَللَّهُمَّ عَرِّفنی رِسُولِکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنی رَسُولَکَ لَم اَعرِف حُجَّتَکَ اَللُّهُمَّ عَرِّفنی حُجَّتَکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرَّفنی حُجَّتَّکَ ضَلَلتُ عَن دینی »
و خواندن این دعا :
« یَا اَللهُ یَا رَحمَنُ یَا رَحیمُ یَا مُقَلَّبَ القُلُوبِ ثَبِّت عَلَی دینِکَ »
2) ادامه دادن به این دعا که مربوط به امام زمان است و سفارش شده که شیعه بخواند :
« اَللَّهُمَّ کُن لِوَلیَکَ الحُجَّةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ عَلَی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیاً وَ حَافِظَاً وَ قَائِدَاً وَ نَاصِراَ وَ دَلِیلاً وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتِّعَهِ فِیها طَوِیلاً » 8 .
3) زیارت آن بزرگوار بطور مداوم ، از جمله زیاراتی که زیارتی پر محتوی و با مضمون عالی است ، زیارت جامعه کبیره است که مورد عنایت خود آقا نیز می باشد ( در قسمت مفاتیح این سایت آمده است ) . و شیعه باید هر روز صبح بصورت مداحی با این زیارت ، عرض ادب به ساحت مقدس آن بزرگوار بنماید .
علامه مجلسی اول ، در شرح مَن لا یَحضُرُ در ذیل این زیارت می گوید : « چون به نجف مشرّف شدم ، برای اینکه لیاقت تشرف حرم عَلوی را یدا کنم ، تصمیم گرفتم که چند روزی عبادت کنم . روزها در مقام مقائم  و شبها در رواق مطهر مشغول بودم . شبی در عالم مکاشفه حضرت بقیة الله عجّ را در حرم پدر بزرگوارش دیدم . فردا به سُرَّ مَن رَأیَ مشرف شدم ، و چون وارد حرم شدم ، مهدی روحی فداهُ آن پاره ماه آنجا بود . ایستادم و از دور بطور مداحی و در حالی که با انگشت اشاره به او می کردم ، زیارت جامع را خواندم . فرمودند : بیا جلو ! اُبهت و عظمت او مانع می شد تا بالاخره جلو رفتم . بمن تَلَطُّف کرد و فرمود : « نِعمَ الزِّیارَةُ هذِهِ » یعنی ، خوب زیارتی است این زیارت .
گفتم : از جدتان می باشد ؟ و اشاره به قبر مطهر امام هادی ع کردم . فرمودند : بلی از جدم صادر شده است . از این جهت ، علامه مجلسی دوم در باره این زیارت می فرماید : صحیحترین زیارات از نظر متن و سند ، زیارت جامعه کبیره است .
از خداوند متعال در ظل توجّهات اهل بیت ع خصوصاً حضرت بقیة الله عجّ ، موفقیت همه را برای خدمت به اهل بیت ع خواهانم .


منابع :
(1) شیخ مفید در ارشاد تصریح می کند که : « غیبت صغری » از روز تولدِ حضرت مهدی عجّ حساب می شود تا روز رحلت آخرین نایب خاص آن حضرت ( 329 – 255 ) ه. ق .
(2) ( احتجاج طبرسی ) ترجمه : یعنی ، و هر یک از فقیهان که نگهدار نفسش و نگهبان دینش و مخالف تمایلات نفسانیش و فرمانبر مولایش باشد ، بر عوام واجب است از او تقلید کنند .
(3) به این مضمون در اصول کافی کتاب الحجه ص 177 – 179 هفده روایت نقل شده است از جمله این روایت : « لَولاَ ما عَلَی الأَرضِ مِنّا لَساخَتِ بِاَهلِها » اگر از ما فردی در روی زمین نباشد ، هر آینه زمین اهلش را فرو می برد .
(4) امیرالمؤمنین ع از رسول خدا ص : « اَلمَهِدیَّ مِنّا اَهلَ البَیتِ یَصلِحُ اللهُ اَمرَهُ فی لَیلَةٍ » بحار ج 52 ص 281 .
(5) ابن عباس در تفسیر آیه « وَالَّنهار اِذَا جََلّبها » از پیامبر ص روایت می کند که فرمود : ... مقصود از روز روشن در آیه ، پیشوایان از ماخاندان نبوت می باشد ، که در آخرالزمان مالک ( صاحب اختیار و فرمانروای ) زمین می گردند و آن را پر از عدل و داد می نمایند . ( بحار ج 53 ص 118 ، تفسیر علی بن ابراهیم ره ) .
(6) تفسیر المیزان در ذیلاین آیه شریفه از تفسیر عیاشی نقل می کند که محمد بن فُضیل از حضرت رضا ع در باره انتظار فرج پرسش نمود ، امام در جواب فرمودند : نمی دانی که انتظار فرج ، خود فرج است ؟ آنگاه فرمود : خدا می فرماید : « فَارتَقِبُوا اِنّی مَکُم رَقیِبٌ » .
(7) مزامیر داوود ع ( زبور ) مزبور 37 ، بند 37 – 10 کتاب مقدس چاپ 1901 ( پیشوای دوازدهم از انتشارات در راه حق قم ) در المنجد در لغت زبور اشاره شده که زبور همان مزامیر ( دعاها و سرودها ) داوود ع می باشد .
(8) روایت کرده محمد بن عیسی به سند خود از صالحین ع که فرمودند : مکرّر می کنی در شب بیست و سوم از ماه رمضان این دعا را در حال سجود و قیام و قعود و بر هر حالی که هستی در تمام ماه ، و هر چه ممکنت شود و هر زمانی که حاضر شود تو را ، یعنی یادت بیاید این دعا روزگار حیاتت می گویی بعد از سایش کردن به بزرگواری و فرستادن صلوات بر پیغمبر ص ( مفاتیح الجنان ) .
التماس دعا
برای مشاهده سایر مطالب مرتبط ،مطلب مورد نظر خود را از لیست کشویی زیر انتخاب نموده و دکمه مشاهده را کلیک نمایید
نوشته شده در   شنبه 13 آذر 1389  ساعت  18   توسط   حسین شاهد خطیبی
PDF چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید