شنبه 31 شهريور 1397 - 12 محرم 1440 - 22 سپتامبر 2018
اوقات شرعی 
 
زندگانی امام عسکری ع در یک نگاه
کد مطلب:6517
تاریخ مطلب:شنبه 13 آذر 1389
زندگانی امام عسکری ع در یک نگاه
زندگانی امام عسکری ع در یک نگاه
13) بحث کوتاهی در باره حضرت حَسَنِ بن عَلِیٍّ العَسکری ؛ اَبُو مُحَمَّد امام یازدهم ع
اسم آن بزرگوار حسن و کنیه مشهورش اَبا محمّد و اِبنُ الرّضا ، و مشهورترین القاب آن بزرگوار عسکری است . ولادت با سعادت آن بزرگوار ، هشتم ربیع الثّانی سال 232 از هجرت و شهادت آن بزرگوار هشتم ربیعُ الأَوَّل سال 260 از هجرت بدست معتمد عبّاسی اتفاق افتاده است . بنابراین عمر آن بزرگوار بیست و هشت سال ، و مدت امامت وی شش سال بود .
این نکته مایه تأَسف است که حضرت عسکری ع تقریباً تمام عمر را یا در زندان و یا در تبعید بسر برد . دو سه ساله بود که با حضرت هادی ع به تبعیدگاه آمد و مدت بیست سال همراه آن حضرت یا زندان و یا تبعید بود و بعد تا شهادت خود آن حضرت هم که تقریباً شش سال بود یا در زندان و یا در تبعید یا مراقبت شدید قرار داشت . از این جهت ، اصحاب نمی توانستند خدمت ایشان برسند و مجبور بودند که مسایل خود را در میانه راه از ایشان سئوال کنند .
راوی می گوید : می خواستم از حضرت عسکری ع بپرسم که حکم عَرقِ جُنب از حرام چیست ؟ مانع بودند که خدمت آقا برسم و بمن گفتند : امروز خلیفه حضرت را خواسته ، تو می توانی مسأله ات را میانه راه سئوال کنی . می گوید : میانه راه ایستادم و چون حضرت دیر کردند ، کنار کوچه خسته شدم و بخواب رفتم . متوجه شدم کسی چوبدستی به شانه من نهاده است . بیدار شدم ، دیدم حضرت عسکری سوار بر قاطری است . بمن فرمودند : « لا تُصَلِّ فِیهِ » یعنی ، نماز در عرق جنب از حرام نخوان .
چون حضرت تحت نظر بودند ، نتوانستم بیشتر از این با ایشان گفتگو کنم !
معجزات حضرت عسکری به این مسایل محدود نمی شود . مورخین برای آن حضرت معجزات بسیاری نقل کرده اند و از آن جمله قضیه اَبیِ الأَدیان است که صدوق ره نقل فرموده است . اَبیِ الأَدیان می گوید :
حضرت عسکری مرا خواست ، و جواب نامه هایی را بمن داد که به مداین ببرم و فرمود بعد از پانزده روز که بر می گردی ، من شهید شده ام . گفتم : یَابنَ رسولِ الله وصّی بعد از شما کیست ؟ فرمودند : کسی که بر جنازه من نمازر بخواند . گفتم : باز هم علامتی بیان فرمایید ! فرمودند : کسی که نامه ها را از تو بخواهد و کسی که بگوید در کیسه ها چه مقدار پول است . اُبهّت امام عسکری مانع شد که زیادتر از این سئوال کنم . به مداین رفتم و روز پانزدهم بر گشتم . امام عسکری شهید شده بود و کنار قبری مشغول غسل دادن آن حضرت بودند . طولی نکشید که به جعفر برادر امام عسکری گفتند ، جنازه مهیّا است بیایید نماز بخوانید ! .
اَبُو الأَدیان ادامه می دهد : من می دانستم که جعفر فاسق و جاهل است و لیاقت امامت ندارد . در این میان که بُهّت اَبیِ الأَدیان را گرفته بود ، جوانی پاره ماه پیدا شد و عمو را کنار زد و به جنازه نماز خواند و از این کار همه را بهت گرفته بود ؛ مخصوصاً جعفر را .
آن جوان بعد از نماز رو کرد به حسن و فرمود : جواب نامه ها را بده . طولی نکشید چند نفر از قم آمدند و وصّی حضرت حسن را خواستند . جعفر خود را معرفی کرد . آنها گفتند : ما پولها همراه داریم ، نامه ها داریم ، باید بگویی نامه ها از کیست و در کیسه ها چه مقدار پول است و صاحب آن کیست ؛ زیرا رسم حضرت عسکری ع چنین بود .
جعفر بهت زده گفت : یا لَلعَجَب مردم از من غیب می خواهند !
در این هنگام زنی از خانه امام عسکری بیرون آمد و صاحب نامه ها و صاحب کیسه ها و مقدار پولها را از طرف حضرت بَقیَّةُ اللهِ عَجَّلَ اللهُ تعالی فَرَجَهُ الشَّریف گفت و پولها و نامه ها را گرفت و داخل خانه شد، و از همین زمان ، برای خلیفه و اطرافیان او حسّاسیّت پیدا شد .
آنان حضرت عسکری را کنترل کردند که آن فرزندی که وعده خدا است بدنیا نیاید ؛ ولی غافل از اینکه خداوند متعال حضرت موسی را برای نابودی فرعون زیر تخت فرعون قرار می دهد و در خانه فرعون بدست فرعون تربیت می شود .
مطلبی که مایه تأسف است ، این است که حضرت عسکری با چندین خلیفه زندگی کرد و از همه آنها مصیبت دید : معتصم ، واثق ، متوکل ، منتصر ، مستعین ، مُعتَز ، مُهتَدی و معتمد . مدت شش سال امامت را با سه خلیفه معتز ، مهتدی و معتمد بود . همه آنان از آن حضرت کرامتها دیدند ؛ ولی نه تنها به امامت او معتقد نبودند ، بلکه آن بزرگوار را مورد آزار قرار دادند . حضرت عسکری در آن مدت شش سال یا در زندان بود و یا در تحت مراقبت بود .
زندانبان معتمد می گوید : چون بمن امر شده بود که شدّت عمل به خرج بدهم ، از این جهت دو نفر را که مشهور به قساوت و رذالت بودند بر زندان امام عسکری گُماردم . طولی نکشید که آن دو نفر افرادی شایسته شدند ؛ اهل نماز و روزه مستحبی ، اهل تَهَجُّد ، اهل وقار و سَّکینت ، اهل خیر و وفا . چون از آنها پرسیدم که چرا به حسن بن علی سخت نمی گیرید ؟ گفتند : در حقِّ او چه بگوییم ، کسی که همیشه مشغول بعبادت خداوند است . روزها روزه می گیرد ، شبها تا صبح بعبادت است ؛ کم حرف و پر وقار است ؛ اُبهّت او چنان است که چون بما نگاه می کند ، لرزه به اندام ما می افتد ! .
ولی آیا معتمد ها ، معتزها ، متوکل ها پند می گرفتند ؟ نه تا آنکه آن بزرگوار را شهید کردند .
بشر اگر دارای اخلاق رذیله شد ، از هر حیوانی حیوان تر و از هر درنده ای درنده تر است . پروردگار عالم در سوره « والشمس » یازده قسم می خورد و بعداً می فرماید :
« قَد اَفلَحَ مَن زَکیَّهّا وَ قَد خَابَ مَن دَسیّهَا » ( سوره الشمس : 9 و 10 ) یعنی ، حتماً رستگاری برای کسانی است که مهذّب باشند ؛ و همانا بدبختی و شقاوت برای کسانی است که مهذّب نباشند و علّت این تأکید را در همین سوره بیان می کند . تاریخ قوم صالح پیامبر را بیان می کند که از حضرت صالح معجزه خواستند . ناقه ای با بچه اش از کوه بیرون آمد ؛ ولی آنان نه فقط ایمان نیاوردند ، بلکه ناقه را پِی کردند و استحقاق عذاب الهی پیدا کردند . قوم صالح ، بنی امیّه ، بنی عباس و ... فراوان اند و مُتَعَجِّب نباشی که در زیارت حضرت عسکری می خوانیم : « وَالأمِامُ الحَسَنُ عَلَیهِ السَّلامُ الَّذِی طُرِحَ لِلسَّبَاعِ فَخَلَّصتَهُ مِن مَرابِضِهَا وَ أمتُحِنَ بِالدَّوابِّ الصَّعَابِ فَدَلَّلتَ لَهُ مَرَاکِبَهَا » یعنی ، امام حسن بن علی ع کسی است که نزد شیران انداخته شد . پس تو او را از چنگال گرگها ، شیرها نجات دادی و تو حیوانهای چموش را برای او رام نمودی .
این جمله اشاره به دو قضیه ای است که برای حضرت عسکری پیش آمده بود :
1) زندانیان به امر خلیفه ، حضرت را نزد شیران انداخت و یقین داشتند که آن حضرت نابود خواهد شد ؛ ولی دیدند که حضرت مشغول به نماز است و شیران با کمال تواضع در اطراف او مشغول طواف می باشند .
2) خلیفه اَستری چموش داشت و کسی نمی توانست آن را رام کند . روزی خواست حضرت عسکری را بدست خود حضرت نابود کند ، گفت : اَسترِ چموشی دارم و می خواهم که شما آن را رام کنید !
حضرت بلند شد و دستِ ولایت بر سر استر نهاده و سوار شد . حیوان با کمال آرامش از حضرت عسکری تمکین کرد . آن استر را به حضرت هدیه داده اند .
استر چموش ، شیر درنده ، گرگ خونخوار و سگها در مقابل ولایت رام هستند ؛ ولی انسان سرکش ، متوکلها ، مستعین ها ، معتزّها ، معتمدها نه تنها رام نیستند ؛ بلکه قاتل ولایتند . همه آنان ، خلیفه ، پسر خلیفه ، وزیر و سر لشکر ، به عظمت و شوکت و ابهّت و شخصیّت حضرت عسکری ع اقرار دارند ؛ ولی همه آنان بر توهین ، زندان ، تبعید ، مراقبت ، گرفتن ، بستن و بالاخره شهادت آن حضرت اتفاق کردند .
احمد بن عبدالله خاقان که می گویند ناصبی بوده است ، در باره حضرت عسکری می گوید : حضرت عسکری مردی بود عالم ، زاهد ، با تقوا ، با وقار و سکینت ، با عفت و حیا و شرافت و با ابهت . ابهت او در دل همه حتی خلفا ، وزرا ، سردمداران ، جایگزین بود . از این جهت نزد آنان قدر و منزلت و عظمتی داشت . روزی پیش پدرم – وزیر خلفا و همه کاره آنان – نشسته بودم که به او خبر دادند اِبنُ الرِّضا آمد . پدرم او را استقبال کرد و دستش را بوسید . او را بجای خود نشانید و مانند یک بنده ذلیل در مقابل او نشست . چون آن بزرگوار رفت ، از پدرم سئوال نمودم که این آقا چه کسی بود ؟ پدرم گفت : کسی در این جهان استحقاق خلافت ندارد جز او ! مردی است عالم ، زاهد ، دارای صفات انسانی و بالاخره یک انسان کامل ، چنانچه پدر او نیز چنین بود .
نظیر این کلمات از گفتار دشمن فراوان است ، ولی فقط حرف است و در آن فایده ای نیست . از امتیازهایی که برای حضرت عسکری نقل شده و خودی و بیگانه به آن اقرار دارند ، ابهت حضرت عسکری است . گر چه در تاریخ ذکر شده است که همه اهل بیت ع دارای ابهت خاصی بوده اند ؛ چنانچه گذشت که فرزدق در باره امام سجاد ع در نزد هشام گفت : « یُغصِبی حَیَاءٌ وَ یُ؛ضَی مِن فَلاَیکَلَّمُ اِلاَّ حِینَ یَبتَسِمُ »
چشم فرو می بندد به جهت حیایی که دارد و چشم ، فرو بسته می شود در مقابل او بجهت مهابت و ابهتی که دارد ، و مخاطب نمی شود جز وقت تبسّم او .
و در باره امیرالمؤمنین ع نظیر آن گذشت ؛ ولی حضرت عسکری اُبهَّتی فوق العاده داشته اند . چنانچه گفته شد همه خلفای زمان ایشان ، همه سردمداران ، همه کارگردانهای خلافت در مقابل ایشان متواضع و از ایشان حساب می بردند . ابهت و شخصیت حضرت حسن ع ، همه آنان را به وحشت انداخته بود . حضرت عسکری مظهر ابهت پروردگار عالم بوده است . ابهت حضرت عسکری ، مظهر ابهت اهل بیت ع بوده است . ابهت حضرت عسکری ع مصداق ابهت اسلام و انسان کامل بوده است . ابهت حضرت عسکری سر مشق برای همه بوده است . همه باید بدانیم که اگر رابطه ما با خداوند متعال کامل شد ، ابهت خدایی برای شخصی پیدا می شود . در باره حضرت عسکری ع نوشته اند : « موقعی که پدرش از دنیا رفت ، همه درباریها ، خلیفه زاده ها ، ولیعهد ها ، سرکرده ها ، غالب بزرگان بنی هاشم و بنی عباس ، غالب بزرگان شیعه جمع بودند که ناگهان بَدرِ ولایت ، حضرت عسکری با حال پریشان آمد . همه از جا بر خاستند تا حضرت نشست و همه مقابل او نشستند . سکوتی سنگین مجلس را گرفت . قبل از آمدن حضرت ، آن مجلس پر ازدحام بود و به محض ورود حضرت ، صداها در گلو پیچیده و ابهت حَسَنی سر تا پای جلسه را گرفت ، تا اینکه جنازه آماده حرکت شد .
شهادت حضرت عسکری ع :
مورّخین نوشته اند موقعی که معتمد عبّاسی کار خود را انجام داد و حضرت را مسموم کرد ، چند نفر از علما و چند نفر از خواص و چند نفر طبیب را ملازم خانه حضرت عسکری کرد . اینکار برای این بود که کار ناشایسته او آشکار نشود . همین ترس ، دلیل بر شخصیت اجتماعی حضرت عسکری است .
چون حضرت شهید شد ، در سامره قیامتی بر پا گردید . از خلیفه تا بازاری ، همه و همه در تشییع جنازه حاضر شدند . موقع نماز ، ابو عیسی قُضات و اَشراف را جمع کرد و گفت : ببینید که حضرت عسکری به مرگ خدایی از دنیا رفته است ، و بدین وسیله قتل را مخفی و شهادت آن بزرگوار را مثل خلافتش سرپوش گذاردند . لَعَنَهُمُ اللهُ اَجمَعِینَ .
جمله ای که امام صادق فرمود : اینجا مصداق پیدا می کند . اگر تجمع مردم نبود ، بنی امیه و بنی عباس ظالم و استثمارگر نمی توانستند حق اهل بیت – حقّ مظلوم ، حق مستضعف – را پایمال کنند .
غلام حضرت می گوید : اول اذان صبح روز جمعه هشتم ربیع الثانی سال 260 هجری ، حضرت عسکری شهید شد . در آن وقت کسی جز من و مادر حضرت بَقِیَّةِ اللهِ عَجَّلَ اللهُ تعالی فَرَجَهُ الشَّریف و خود حضرت حجّت خدمت آن حضرت نبودند . حضرت عسکری آقا زاده خود را خواست و امر کرد که آن حضرت را وضوء داد و نماز صبح را بجا آورد و از این دنیا به عالم قدس سفر نمود :
« وَالسَّلامُ عَلَیهِ یَوُمَ وُلِدَ .پوَیَومَ استُشهِدَ وَ یَومَ یُبعَثُ حَیاً »
حضرت عسکری احاب خاصی دارد که غالب آنها از بزرگان علمای شیعه هستند . برخی از آنها از اصحاب سّرّ ائمه طاهرین هستند . وکلای حضرت بقیّة الله روحی فداه از اصحاب حضرت عسکری نیز می باشند .
از جمله اصحاب خاص امام عسکری ع ، احمد بن اسحاق اشعری قمی است که از وکلای حضرت نیز هست و مسجد امام حسن عسکری در قم ، به دست ایشان و به امر حضرت ساخته شد . این بزرگوار شیعه است ، می گوید : احمد بن اسحاق از حضرت عسکری کفنی خواستند . حضرت فرمودند : بتو خواهد رسید . چون از خدمت آقا مرخص شدیم ، نزدیک کرمانشاه او را تب گرفت . آخر شب دستور داد که او را تنها بگذاریم . نزدیک صبح غلام عسکری ع را دیدم که بما تعزیت می گوید ، و فرمود : از غسل و کفن احمد فارغ شدیم . بر خیزید و او را دفن کنید . او در نزد امام عسکری عزیزترین و مقرّبترین شیعیان است ؛ چون مقرّبترین افراد است نزد خدا ، و از میان غایب شد .
کلمات گهربار حضرت عسکری ع :
حضرت عسکری کلمات بسیاری دارند که ما به چند جمله از کلمات آن حضرت اکتفا می کنیم . امید است مایه سعادت و سرمشق همه ما باشد .
1) « ترجمه » یعنی ، تقوا را پیشه کنید و برای ما اهل بیت زینت باشید و ننگ برای ما نباشید . مودّت و محبت مردم را بسوی ما جلب کنید و قُبح و زشتی را از ما دفع نمایید .
نظیر این کلمات از سایر ائمه نیز ذکر شده است . چنانچه امام صادق ع می فرمود : « کُونُوا دُعَاهً اِلَی اللهِ بِغَیرِ اَلسِنَتِکُم » یعنی ، دعوت مردم بسوی خدا بواسطه اعمال شما باشد .
2) « خِصلَتَانِ لَیسَ فَوقَهُمَا شَیءً ، اَلاِیمَانُ بِاللهِ وَ نَفعُ الاِخوَانِ » یعنی ، دو صفت است که بالای آن صفتی و خوبی نیست : ایمان بخداوند متعال و نفع رسانیدن به برادران مؤمن .
راستی اگر انسان این دو صفت را دارا باشد ، همه چیز را دارا است . اگر رابطه اش با خدا محکم باشد و ایمان داشته باشد ، ایمانی که او را از گناه و تعدّی باز دارد ، ایمانی که او را بعبادت و خوبی وادارد و رابطه اش با مردم نیز محکم باشد و سر لوحه زندگی او خدمت بدیگران باشد ، و از خدمت بدیگران لذت ببرد ، سعادت دارین را قطعاً نصیب خود کرده است .
3) « مَا اَقبَحَ بِالمُؤمِنِ اَن تَکُونَ لَهُ رَغبَةٌ تُدِلَّهُ » یعنی ، چه ننگ است برای مرمن که تمایل مذّلت آمیز داشته باشد .
4) « ترجمه » یعنی ، هر که ورع و تقوا پیشه او باشد و دیگر گوایی و کرم وسخاوت زینت او باشد ، یاری می شود از دشمن به اینکه تعریف او کند و نگاه داشته می شود از اینکه او را بر بدی یاد کند .
گویا حضرت می فرمایند که تقوا و سخاوت ، اثر وضعی دارد و آن اثر وضعی این است که دشمن بطور ناخود آگاه از او تعریف می کند و از تنقیص او خودداری می کند .
5) « مَن رَکِبَ ظَهرَ الباطِلِ نَزَلِ بِهِ دَارَ النَّدَامَةِ » یعنی ، هر که باطل ، سیره و روش او باشد ، منتهای سیر او نیست جز پشیمانی .
التماس دعا
برای مشاهده سایر مطالب مرتبط ،مطلب مورد نظر خود را از لیست کشویی زیر انتخاب نموده و دکمه مشاهده را کلیک نمایید
نوشته شده در   شنبه 13 آذر 1389  ساعت  18   توسط   حسین شاهد خطیبی
PDF چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید