شنبه 10 اسفند 1398 | Saturday, 29 February 2020
 منوی اصلی
 
اوقات شرعی 
 
تاریخ : جمعه 14 آبان 1389     |     کد : 5098

انسان شناسی ›› انسان و دشمنان

انسان شناسی ›› انسان و دشمنان

« آیه های زندگی 1 » انسان شناسی ›› انسان و دشمنان
عنوان /  منافقان اين گونه اند
آیه ی شریفه

الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاء مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ العِزَّةَ لِلّهِ جَمِيعًا / 139 : نساء
ترجمه
كساني كه كافران را به جاي مؤمنان سرپرست و ياور و دوست خود مي گيرند آيا در نزد آنان عزت و عظمت مي طلبند؟ پس[بدانند كه] بي ترديد همه عزت از آنِ خداست.     
شرح و تفسیر
وصف منافقان در قرآن:

# دروغگويند: به زبان چيزي ميگويند كه در دل به آن اعتقادي ندارند;
# از دين استفاده ابزاري مي كنند و سوگندهاي دروغ مي خورند;
# به ظاهر متحدند، اما دلهايشان از هم جدا و پراكنده است;
# دلهايشان به بيماري گمراهي مبتلاست و خداوند بر مرض آنان مي افزايد;
# خود را مصلح مي دانند و شعار اصلاح سر مي دهند، در حالي كه فاسد و مفسدند;
# بي احساس و بي روح اند و در مقابل حق و حقيقت همچون چوبِ خشك هيچ انعطافي نشان نمي دهند;
# بدگماني به مؤمنان وجودشان را فرا گرفته و هر سخني را بر ضد خود مي دانند ،زيرا خود مي دانند كه خائن اند;
# انفاق نمي كنند و خود را مالك همه چيز مي دانند و ديگران را محتاج به خود;
# ظاهري آراسته و زباني چرب دارند، در حالي كه درونشان تهي است و جاهل و زيان كارند;
# با خدا و مؤمنان نيرنگ بازند، با دشمنان رابطه پنهاني دارند، از ياد خدا و آياتش بري اند، شيطان صفت اند، مؤمنان را مسخره مي كنند، بر ضد آنان نقشه مي كشند;
# دايماً در بين كفر و ايمان مرددند، نه با مؤمنان اند و نه با كفار، بدتر از كفارند، گمراه اند ، راه نجات ندارند;
# خطرناكترين افراد جامعه اند و نبايد آنان را به دوستي گرفت;
# راه غلبه بر توطئه هاي منافقان استقامت در دين و پرهيزكاري است.


عنوان /  ترس از دشمن كار شيطان است، فقط از من بترسيد
آیه ی شریفه

إِنَّمَا ذَلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءهُ فَلاَ تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ / 175 : آل عمران
ترجمه
جز اين نيست كه آن شيطان است كه دوستان خود را[با شايعات] مي ترساند. پس از آنها مترسيد و از من بترسيد، اگر مؤمنيد.
شرح و تفسیر
هدف شيطان تضعيف روحيه مجاهدانِ راه خدا در ميدانهاي مبارزه است تا آنان فرار كنند و باطل به پيروزي برسد; در حالي كه ايمان مؤمنان ثمراتي همچون اميد و شجاعت و شهامت براي آنان دارد و مؤمن با اتكا به خدا، كه قدرتش فوق همه قدرتهاست، خودرا در همه صحنه پيروز مي بيند .
ثمرات شجاعت فقط به ميدان جنگ محدود نمي شود ; بلكه بر اساس روايات اسلامي، شجاعت موجب زينت و افزايش سخاوت و صدق و راستي براي صاحب خود مي شود .
امام علي (ع) فرمودند: «خداوند آن قدر شجاعت به من عطا فرموده است كه اگر دربين همه افراد ترسوي دنيا تقسيم شود، همه شجاع خواهند شد.»
علماي اخلاق همه فضايل انساني را در چهار صفت خلاصه مي دانند : حكمت، عفت، شجاعت، عدالت. شجاعت مادر فضايلي چون عزتِ نفس و همتِ بلند و پايداري و صبر و حلم و شهامت است. شجاعت نيروي حاصل از قوه غضبيه است كه در بين دوصفت بي باكي و ترس قرار دارد. امام علي (ع) مي فرمايند: «شجاعت پيروزي نقد و فضيلتي آشكار است;» و نيزمي فرمايند: «شجاعت ساعتي صبر كردن است.» همچنين فرموده اند : «نيرومندترين افراد كسي است كه بر نفس خويش پيروز شود و زمام آن را در اختيار گيرد; و ناتوانترين كس آن است كه نفس خويش را رها كند و آن را با گناه هلاك سازد.»


عنوان /  شياطين دشمنان شما را تغذيه فكري مي كنـند. مراقب باشيد!
آیه ی شریفه

وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَآئِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ / 121 : انعام
ترجمه
... و مسلماً شيطانها به ياوران و دوستان خود مسرّاً القا مي كنند تا باشما جدال و ستيزه كنند; و اگر از آنها اطاعت كنيد; شما هم مشركيد.
شرح و تفسیر
# امام علي (ع) در حديثي جامع براي وحي تفسيرها و اقسام متعددي بيان فرمودند: «وحيِ نبوت و رسالت; وحيِ الهام; وحي اشاره; وحي تقدير; وحي امر; وحي خبر;وحي دروغ پردازي و وسوسه، كه درباره شياطين است.» همچنين بر اساس آيه كريمه مورد بحث، مي توان نتيجه گرفت: شيطانها قدرت الهام و القا دارند;
# وسوسه هاي شياطين فقط در اوليا و دوستانو پيروانشان نافذ است، نه در اولياي خدا;
# چانه زدن و جدال در احكام الهي از حربه هاي شيطاني است;
# شياطين مطالب وسوسه انگيز را مخفيانه به دوستان خودالقا مي كنند تا با اهل ايمان به مجادله برخيزند;
# هر كس تسليم وسوسه هاي شياطين بشود در صف مشركان قرار خواهد گرفت;
# ايجاد شبه براي از بين بردن ايمان و سست كردن يقين مؤمنان است و ريشه شيطاني دارد. با اين همه، مكر و حيله و تدبيرخداوند در هدايت مؤمنان راستين غالب و پيروز است.


عنوان /  اسلام آيين صلح و آشتي و دوستي است
آیه ی شریفه

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِي السِّلْمِ كَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ / 208 : بقره
ترجمه
اي كساني كه ايمان آورده ايد، همگي در صلح و آشتي درآييد واز گامهاي شيطان پيروي نكنيد كه او دشمن آشكار شماست.     
شرح و تفسیر
سَلْم وسلام در لغت به معناي صلح و آرامش است. قرآن فرموده است: صلح پايدار و جهاني و آرامش جوامع بشري جز در سايه ايمان به خدا محقق نمي شود ; و حلقه اتصال همه اجتماعات بشري، كه از نظر زبان و نژاد و ثروت و منطقه جغرافيايي و...، متفاوت اند فقط ايمان به خداست; و اگر مسلمانان معتقدند كه صلح جهاني و عدالت اجتماعي با حكومت امام مهدي(عج) برقرار مي شود ، در حقيقت تأكيد بر همين امر است.
البته به صلح و آشتي در ديگر آيات قرآن نيز اشاره شده است; و فرموده است: اگر دشمنان خواهان صلح عادلانه بودند، شما بپذيريد; در عين حال، قرآن صلح از روي ترس و سستي وسازش را، كه مستلزم عقب نشيني از ارزشهاي اسلامي است، مذمت كرده; و به افراد ضعيف الايمان، كه براي فرار از جهاد و مشكلات ميدان جنگ غالباً صلح را مطرح مي كنند، هشدار داده است. پس در برابر دشمنان، صلح مشروط است به حفظ عزت و اقتدارِ اهل ايمان; اما در بين مؤمنان، مطلقاً صلح يگانه راه انتخابي قرآن است; و اسلام با توصيه گذشت و رأفت و بخشش مؤمنان را به برادري و آشتي فرا خوانده است.
امام علي (ع) در فرمان استانداري مصر به مالك اشتر مي فرمايد : «اگر دشمن تو را به صلح فراخواند و خشنودي خدا در آن بود، آن را رد مكن; زيرا صلح مايه آسايشِ سپاهيانِ تو و راحتي خودت از اندوه ها و دردسرها و امنيت سرزمين تو است; اما پس از صلح، از دشمن خود سخت برحذر و هشيار باش; زيرا گاه دشمن خود را نزديك مي كند تا غافلگيرت كند. پس احتياط كن و دورانديش باش و به دشمن خوشبين مباش.» نيز فرمودند: «خداي متعال اسلام را اختصاصاً به شما داد و شما را براي آن برگزيد; زيرا كه اسلام نامِ سلامت و مجموعه كرامتها و بزرگواري هاست.»


عنوان /  آمادگي دفاعي خود را حفظ كنيد
آیه ی شریفه

وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدْوَّ اللّهِ وَعَدُوَّكُمْ / 60 : انفال
ترجمه
و در برابر آنان، آنچه توانستيد از نيرو[ي انساني و سلاحهاي روز وهزينه نبرد] و اسبان بسته و آماده شده[ (وسايط نقليه مناسب)] آماده سازيد كه بدين وسيله دشمن خدا و دشمن خود را بترسانيد...
شرح و تفسیر
فرمان اسلام بر حفظ آمادگي نظامي و محافظت از مرزها صورت ديگري از تأكيد اسلام بر حفظ صلح و آشتي و دوستي است، البته صلحي پايدار و امنيتي بادوام; زيرا اگر مسلمانان ضعيف و ازدشمن غافل باشند و مرزهاي آنان رخنه پذير باشد، دشمن ستمگر تشويق مي شود كه به سرزمين آنان هجوم آورد; اما اگر مسلمانان دايماً به هوش باشند و امكانات نظامي و قدرت سياسي ونيروهاي خود را افزايش دهند و به آخرين امكانات لازم براي نبرد با دشمن مجهز شوند، خود به خود اجازه تجاوز از دشمن گرفته، و فكر تعدي و ستم از ذهن او دور مي شود .
اين آيه شريفه به مسلمانان دستور آماده باش كامل داده است. آنان بايد آمادگي رزمي كامل و تجهيزات و نفرات لازم را داشته باشند و از پيش منتظر حمله دشمن باشند; زيرا همه جا منطق ومذاكره كارساز نيست، بلكه بايد با قدرت به ميدان آمد و در دشمن رعب و وحشت ايجاد كرد; و همه امت اسلام بايد براي اين امر بسيج شوند. رسول خدا(ص) فرمودند: «هر عملي پس از مرگِ صاحبش از او جدا مي شود ، مگر عمل كسي كه در راه خدا مرزباني كند. كار چنين كسي تا روز قيامت در نزد خدا رشد مي كند. آن گاه پاداشش را به او مي دهند.»; و نيز فرمودند: «نمازِ مرزبان با پانصد نماز برابري مي كند.» همچنين فرمودند: «اگر سه شب از مرزهاي مسلمانان نگهباني كنم، خوشتر دارم تا شب قدر را در يكي از دو مسجد مدينه يا بيتالمقدس درك كنم.»
«بارخدايا، بر محمد و آل محمد درود فرست و مرزهاي مسلمانان را به غلبه و تسلط خود استوار ساز و نگهدارندگان آن مرزها را به نيروي خويش توانايي ده... و عده ايشان را بسيار فرما و سلاحهاي آنان را تيز و بُرّا كن و حدود و اطرافشان را نگهداري كن... و آذوقه هايشان را پي در پي برسان...»


عنوان /  با دفاع از حق است كه جامعه بشري زنده مي ماند
آیه ی شریفه

وَلَوْلاَ دَفْعُ اللّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الأَرْضُ وَلَـكِنَّ اللّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ / 251 : بقره
ترجمه
... و اگر نبود بازداشتن خداوند برخي مردم را به وسيله برخي ديگر، حتماً فساد زمين را فرا مي گرفت; وليكن خداوند داراي فضل بر همه جهانيان است.     
شرح و تفسیر
حقيقت اين است كه اسلام دين صلح و آشتي است; اما با توجه به اختيار انسانها در ايندنيا، گروهي راه طغيان و سركشي و ظلم و تعدي به ديگران را برميگزينند و به فساد و تباهي مي پردازند; و اگر خداوند گاه گاه ستمگران و ظالمان را به وسيله گروهي از مؤمنان پايدار و مجاهد تنبيه و مجازات نكند، ممكن است قدرت شيطاني آنها چيره شود و سراسر زمين را فراگيرد. از اين رو سنت الهي بر اين است كه حفظ آزادي و اختيار بشر،هر گاه طغيانِ ستمگران جهان را در معرض فساد عمومي قرار دهد، جمعي از بندگانش را ياري كند تا در مقابل سركشي آنان بايستند. در آيات ديگر قرآن نيز، اين حقيقت بيان شده است; و نيز از بيان قرآن استفاده مي شود كه خداوند دوست ندارد ظلم ظالمان مخفي بماند، بلكه بايد با شعار و تظاهرات عزاداري و... با آن مقابله شود تا ستمگران ديگر به خود اجازه تعدي و ظلم ندهند.
امام علي (ع) مي فرمايند: «جهاد دري از درهاي بهشت است كه خداوند آن را براي دوستان خاص خود گشوده است. جهاد لباس تقوي و زره استوار خداوند و سپر محكم اوست. همانا بهترين چيزي كه انسانها مي توانند با آن، به خداي سبحان نزديك شوند ايمان به خدا و ايمان به پيامبر (ص) و جهاد در راه خداست كه جهاد قله بلند اسلام و يكتا دانستن خدا بر اساس فطرت انساني است. بعد از اسلام آوردن، كاري شريفتر ازجهاد نيست. جهاد مايه پايداري دين است، عزت و اقتدار ميآورد، اجري بزرگ دارد.جهاد يورش آوردن است; و در آن نيكيها و ثوابهاست.»


عنوان /  پس تا مي توانيد در راه خدا جهاد كنيد و بكوشيد
آیه ی شریفه

وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ / 78 : حج
ترجمه
و در [راه] خدا، به گونهاي كه شايسته اوست، جهاد كنيد. او شما را [به اعطاي قرآن و اسلام] برگزيده و در اين[اسلام] ، براي شما هيچ مشقت و سختيِ طاقت فرسايي قرار نداده است...     
شرح و تفسیر
جهاد در اين آيه به معناي هر گونه تلاش در راه خدا و مبارزه با هوسهاي سركش (جهاد اكبر) وپيكار با دشمنان ستمگر (جهاد اصغر) است; و حقِ جهاد يعني خلوص نيت و اين كه همه تلاشها فقط براي خداوند باشد و جهاد از حيث چگونگي و نوع و مكان و زمان بهترين باشد.
خداوند بعد از امر به جهاد و اشاره به اين كه بايد حق آن را بهجا آوريد ميگويد: دين اسلام وقانون جهاد در راه خدا لطفي از جانب پروردگار براي شما و نشانه عظمت و لياقت شما مؤمنان است و براي تعالي شخصيت و مقام شماست. آنگاه مي فرمايد : اين تكليف سنگين و شاق نيست، بلكه متناسب با فطرت و سرشت شماست; مگر شما نمي خواهيد به تكامل برسيد ومنافع جاويدان را به سوي خود جلب كنيد و ضررهاي دايمي را دفع كنيد، پس راهش جهاد است; و اساساً زندگي عقيده است و جهاد دايمي در راه آن.
امام علي (ع) فرمودند: «به حقيقتِ بندگيِ خداي سبحان دست نمي يابد، مگر آن كه تلاش كند و نهايت توان خود را به كار گيرد.» در بخشي از حديث معراج، جبرئيل (ع) ويژگي اهل آخرت را اين گونه براي پيامبر اكرم(ص) توصيف كرده است: «نفس خويش را به رنج در مي افكنند و طعم آسودگي به آن نمي چشانند[(دايماً در تلاش و كوشش اند)]. همانا آسودگي اهل بهشت درمردن است; و آخرت آسايشگاه خداپرستان است.» امام علي (ع) نيز درباره اهميت جهاد و مراتب آن فرموده اند: «در راه خدا، با دستهاي خود بجنگيد و جهاد كنيد; و اگر نتوانستيد، با زبانهاي خود بجنگيد; و اگر از آن هم عاجز بوديد، با دلهاي خود بجنگيد [(يعني از ظلم و گناه و زشتي بيزاري جوييد و احساس نفرت كنيد)].» «خدا را خدا را! درباره جهاد با اموال و جانها و زبانهاي خويش در راه خدا.»


عنوان /  اي اهل ايمان، آييـن خدا برتر وپيروز است. دفاع فرهنگي كنيد
آیه ی شریفه

وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُواْ السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ     / 40 : توبه
ترجمه
... و كلمه كساني را كه كفر ورزيدند پَست كرد; و كلمه خداوند است كه والا و برتر است; و خداوند شكست ناپذيرِ حكيم است.     
شرح و تفسیر
كلمه در قرآن، به چند معنا آمده است: لفظ و سخن; حضرت عيسي(ع); وعده و امر الهي; توحيد. در آيه مورد بحث، منظور از كلمه قول و سخن است.
اعلاي كلمة اللّه: قبل از سلاحهاي جنگي، بايد با سلاح حكمت و موعظه و جدال اَحسن صورت گيرد; و اسلام به منزله آييني كه ظهور و غلبه اش بر اديان ديگر به سبب حقانيت آن قطعي و حتمي است عرضه شود. اگر اين سلاح فرهنگي و اين وسيله دفاع فكري ضعيف شود، جهاد و دفاع نظامي ره به جايي نخواهد برد. از اين رو، بايد براي اداي اين وظيفه قيام كرد و هزينه هاي لازم تبليغي و فرهنگي را پرداخت; زيرا موجوديت و هويت اسلامي ما به آن وابسته است. بعلاوه، اعلاي كلمه توحيد و دينداري موجباعتلاي دينداران و مؤمنان نيز خواهد شد.


عنوان /  تهديد دشمن مؤمنان راستين را پايدارتر مي كند
آیه ی شریفه

الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُواْ لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَاناً وَقَالُواْ حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ / 173 : آل عمران
ترجمه
همان كساني كه مردم به آنان گفتند كه مردم [مكه] براي[نبرد با] شما اجتماع كرده اند ، از آنان بترسيد; اما[اين خبر] بر ايمانشان افزود و گفتند: خدا ما را كافي است; و او خوب وكيلي است.     
شرح و تفسیر
از اين آيه استفاده مي شود كه سخنان وحشت انگيز شياطيني كه مسلمانان را از اجتماع لشكر دشمن ترساندند نه تنها وحشتي در آنان ايجاد نكرد; بلكه بر ايمانشان افزود و توكل آنها را به خداوند بيشتر كرد و تحقق وعده اي الهي را براي آنان يقينيتر ساخت و اين سيره و تفكر همه مسلمانان است; و اساساً قرآن منشأ ترس از غير خدا را شيطان معرفي كرده و فرموده است: اگر مؤمنيد بايد فقط از خدا بترسيد; و ويژگي برجسته اولياي خدا را نترسيدن از غير خدا بيان كرده و ثمره ترس از خدا را بهشت برين و حضور در زير سايه امن الهي دانسته است. امام صادق (ع) فرمودند: «هر كه از خدا بترسد خداوند همه چيز را از او بترساند; و هر كه ازخدا نترسد خداوند او را از همه چيز ترسان كند.» به بياناتي از امام علي (ع) در اين باره توجه فرماييد: «بدترينِ مردم كسي است كه در راه بندگي پروردگارش از مردم بترسد، اما در كار مردم ودنيا از خدا نترسد. در راه خدا، از سرزنش هيچ نكوهشگري مترسيد; زيرا خداوند در برابر كساني كه بخواهند به شما گزندي برسانند و يا ستمي بر شما روا دارند شما را محافظت مي كند.
هر گاه از كاري ترسيدي، خود را به كام آن بينداز; زيرا ترس شديد از آن كار دشوارتر و زيانبارتر از اقدام به آن است. هر گاه از سختي و دشواري كاري ترسيدي، در برابر آن سرسختي نشان بده رامت مي شود ; و در برابر حوادث روزگار، چاره اند يشي كن بر تو آسان مي شود .»


عنوان /  دلاوران مجروح دوباره به جبهه برميگردند
آیه ی شریفه

الَّذِينَ اسْتَجَابُواْ لِلّهِ وَالرَّسُولِ مِن بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِينَ أَحْسَنُواْ مِنْهُمْ وَاتَّقَواْ أَجْرٌ عَظِيمٌ / 172 : آل عمران
ترجمه
از ميان كساني كه پس از زخم خوردن[(بعد از جنگ احد) دعوت] خدا و فرستاده او را [براي تعقيب سپاه قريش] اجابت كردند; آنان كه نيكوكار و پرهيزكار باشند پاداش بزرگ دارند.
شرح و تفسیر
قرآن شجاعت و نترسي مسلمانان را مي ستايد و از آن به نيكي ياد مي كند. آخر در كجاي عالم ديده شده كه مجروحان جنگي فوراً به ميدان بازگردند و صفوف مقدم جبهه را پركنند؟ اين ايثار و دلاوري جز در پرتو ايمان به خدا و اعتقاد به حيات جاودانه به دست نمي آيد; و فقط در مكتب انبيا و با تعاليم آسماني است كه چنين انسانهاي با شهامت و با صلابتي تربيت مي شوند .
رسول خدا(ص) فرمودند: «هر كه در راه خدا مجروح شود در روز قيامت، بويش همچون بوي مُشك باشد و رنگش مانند رنگ زعفران و نشان شهيدان بر اوست; و هر كه از روي اخلاص شهادت را از خداوند بخواهد خداوند اجر شهيد به وي دهد، هرچند دربسترش بميرد.» آري، آنان عطر شهادت را حس و طعم آن را چشيده اند و تا چند قدمي دركِ كامل آن پيش رفته اند . از اين رو دوباره به جبهه مي روند تا به آن فيض نايل شوند;زيرا هيچ كس نيست كه پس از مردن به درجات عالي و خير در نزد خداوند برسد و درعين حال بخواهد به دنيا برگردد، مگر شهيد. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «چون شهيد فضيلت شهادت را مي داند، آرزو مي كند به دنيا برگردد تا دوباره كشته شود.»


عنوان /  جهاد كنيد، هر يك از شما حريف ده نفر از دشمنان است
آیه ی شریفه

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ إِن يَكُن مِّنكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُواْ مِئَتَيْنِ / 65 : انفال
ترجمه
اي پيامبر، مؤمنان را به جهاد ترغيب كن; كه اگر از شمابيست نفر شكيبا باشند، بر دويست نفر غلبه مي كنند...
شرح و تفسیر
اين آيه درصدد بيانِ عظمتِ نيروي ايمان و صبر و پايداري مؤمنانِ مجاهد است; به طوري كه موازنه قوا بر هم ميخورد و يك مساوي ده، بلكه بيشتر، مي شود . آيات ۲۴۹ تا ۲۵۱ سوره بقره و ۱۲۳ تا ۱۲۷ و ۱۵۰ تا ۱۵۴ آل عمران نيز بر اين مطلب تصريح دارند كه قدرتِ نصرت خدا و ايمان مؤمنان فوقِ قدرتهاي مادي و ساز و برگ و عِدّه و عُدّه است; و «يَدُاللّهِ فَوْقَ اَيْديهِمْ.»
دست خداوند بالاي دستهاي آنان است. تاريخ اسلام گواه صادقي بر اين حقيقت است. درجنگهاي صدر اسلام، غالباً برابري تعداد نبود: در جنگ بدر، عده مجاهدان ۳۱۳ نفر بود، اماكفار ۹۵۰ نفر بودند; در جنگ احد، ۷۰۰ مسلمان با ۲۹۰۰ كافر نبرد كردند; در خندق، ۳۰۰۰مسلمان در برابر ۱۰۰۰۰ نفر از كفار ايستادگي كردند; در جنگ موته، ۱۰۰۰۰ مسلمان در مقابل۱۰۰۰۰۰ دشمن كافر جنگيدند. واقعه پرشور و جانسوز كربلا و شهادت حضرت حسين بن علي (ع) و فرزندان و ياران با وفايش و نيز تلاش همه مجاهدان راه خدا كه در بيشتر مواقع، بلكه در همه موارد، جمعيتي كمتر از جمعيت دشمنان داشته اند و دفاع مقدس ملت ايران اسلامي درجنگ تحميلي عراق، كه به اعتراف دشمنان از ده ها كشور مهمات و نيرو ميگرفت، در حالي كه جمهوري اسلامي در تهديد و فشار همه جانبه بود، شواهدي ديگر ديگري است بر اين كه در پرتو معنويت، خون بر شمشير پيروز مي شود و گروهي اندك بر گروهي بسيار فايق مي آيند . امام باقر (ع) فرمودند: «مردي به خدمت پيامبر اكرم آمد و عرض كرد:” من عاشق جهادم.” پيامبر فرمودند: “در راه خدا جهاد كن، زيرا اگر كشته شوي در نزد خدا زنده اي و روزي مي خوري و اگر بميري، اجر و پاداشت با خداست و اگر برگردي، از گناهانت پاك شده اي.` »


عنوان /  معامله اي پرسود و بي نظير با خدا
آیه ی شریفه

إِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْو
الَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيَقْتُلُونَ / 111 : توبه
ترجمه
خداوند از مؤمنان جانها و اموالشان را به بهشت خريده است.آنان در راه خدا پيكار مي كنند و ميكشند و كشته مي شوند ...     
شرح و تفسیر
رسول خدا(ص) فرمودند: «در بالاي هر نيكي، نيكي ديگري است تا آن گاه كه شخصي در راه خدا كشته شود: ديگر بالاتر از آن نيكي و ارزشي وجود ندارد.» امام علي (ع) نيز فرمودند: «همانا گراميترين مرگها كشته شدن در راه خداست. سوگند به آن كه جان پسر ابوطالب در دست اوست، هزار ضربت شمشير بر من آسانتر از مرگ در بستر استراحت در مخالفت با خداست.»
«... بندگان نيكوكار خدا آماده كوچ كردن شدند; ودنياي اندك و فاني را با آخرت جاويدان تعويض كردند. آري، آن برادراني كه در جنگ صفين خونشان ريخت هيچ زياني نكرده اند ، از اين كه امروز نيستند تا خوراكشان غم و غصه و نوشيدني آنها خونابه دل باشد. به خدا سوگند، آنها خدا را ملاقات كردند كه پاداش آنها را داد; و پس از دوران ترس، آنها را در سراي امن خود جايگزين فرمود.كجا رفتند برادران من كه بر راه حق رفتند و با حق درگذشتند؟ كجاست عمار؟ و كجاستپسر تَيِّهان؟ و كجاست ذو الشّهادتين؟...»
اي جــــان نثـــار سنگر تـــوحيــد اي شهيــد
روحت به مقصد و هدفت عاقبت رسيد
شـــد جلـوه گـــر زِ قتـــل تـــو روح مطهـــرت
گر كُشت جسم پاكِ تو را دشمنِ پليد
در هـــر كــلام نغــز تـــو يــك راز دلنشيــن
در هــــر پيام رمـــز تـو يك رهگشا كليد
تـــا حشـر لالـــه مي دمـــد از قتلـــگاه تــــو
آن جا كه خون پاكِ دلت بر زمين چكيد
هرگز نميرد آن كه دلش زنده شد به عشق
باشــد چو قلب زنده تاريخ هر شهيــد
حبيب اللّه چايچيان (حسان)


عنوان /  شهادت: زندگي جاودانه و ورود به جمع آسمانيان
آیه ی شریفه

وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ / 169 : آل عمران
ترجمه
و هرگز گمان مبر كساني كه در راه خدا كشته شدند مرده اند ،بلكه زنده اند و در نزد پروردگارشان روزي داده مي شوند .
شرح و تفسیر
در فرهنگ اسلام، شهيدان زنده اند و نبايد آنان را مرده پنداشت; و خداوند پيوسته آنان را مشمول الطاف و رحمت خويش قرار مي دهد ; و آنان به همراه انبيا(ع) در قيامت به عنوان گواهان خلق حاضر مي شوند . درباره مطلب اول، زنده بودن شهدا، با توجه به آيات ۱۶۹ تا ۱۷۴سوره آل عمران، در مي يابيم كه اين زندگي واقعي و خارجي است، نه ذهني و فرضي; زيرا اگرمنظور از زنده بودنِ آنان نام نيكشان بود، ديگر نمي فرمود: شما نمي دانيد و درك نمي كنيد; و به يقين قرآن براي دلخوش كردن اين را بيان نكرده است، زيرا در دو جا نهي شديد كرده است ازاين كه شهيدان را مرده بپنداريم; و اگر عدهاي اين حقيقت را نمي فهمند و نمي پذيرند به سبب ايناست كه حواس خود را منحصر به درك امور مادي زندگي دنيا كرده و نتوانسته اند مفهوم بقا در آنزندگي را دريابند; و اين اشتباه خاص كافران نيست، بلكه مؤمنان نيز گاهي دچار آن مي شوند .احاديثي را كه درباره وظيفه ما در قبال شهادت است مي توان به اعتباري به سه دسته تقسيم كرد:
# عشق به شهادت: رسول خدا(ص) فرمودند: «سوگند به آن كه جانم در دست اوست، دوست دارم كه در راه خدا كشته شوم و سپس زنده گردم و باز كشته شوم و بار ديگر زنده گردم و باز كشته شوم»;
# دعا براي شهيد شدن: امام علي (ع) عرضه مي دارند: «خدايا، ما از تو رسيدن به منازل و مراتب شهيدان و زندگي كردن و هم عيش بودن با سعادتمندان و نيك بختان و رفاقت و همراهي با پيامبران و نيكوكاران را مي طلبيم;»
# عجله نداشتن براي شهادت و رسيدن به آن از راه هاي ديگر: امام علي (ع) فرمودند: «... و در آنچه خداوند شتاب در آن را لازم ندانسته است شتاب نكنيد، زيرا هر كسي از شما با شناخت خدا و پيامبر و اهل بيتش در بستر بميرد شهيد ازدنيا رفته و پاداش او بر خداست.»


عنوان /  همه چيز از قدرت اوست
آیه ی شریفه

وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلاَ رَآدَّ لِفَضْلِهِ / 107 : يونس
ترجمه
و اگر خداوند [به اقتضاي نظام تكوين يا كيفرِ تشريع] تو را زياني برساند، آن را جز او برطرف كننده اي نيست; و اگر براي تو نيكي بخواهد، هرگز فضل او را ردكننده اي نباشد...
شرح و تفسیر
توجه به توحيد افعالي و اعتقاد به اين كه سرچشمه همه سود و زيانها خداوند است و اوست كه مسبب الاسباب است و تأثير هر عاملي به فرمان اوست و اوست كه به خورشيد تابيدن و به باران ريختن و به باد وزيدن و... بخشيده است، انسان را به توكلي پايدار به ذات ربوبي حضرت حق مي رساند. نمونه آن حضرت ابراهيم (ع) است. نمرود دستور داد كه در اطراف كوفه، در نزديك رود كوثا، از آبادي قطنانا، هيزم جمع كردند و آتشي افروختند; اما نتوانستند ابراهيم (ع) را در آتش بيندازند. ابليس براي آنان منجنيق ساخت; و به وسيله آن ابراهيم (ع) را در آتش انداختند. جبرئيل (ع) خود را به ابراهيم(ع)كه در ميان آسمان بود رساند و گفت: «آيا حاجتي داري؟» ابراهيم فرمود: «به تو نه.خداوند مرا بس است; و او نيكو حمايتگري است.» ميكائيل (ع) پيشِ او آمد و گفت:«اگر بخواهي، آتش را خاموش مي كنم; زيرا خزانه هاي باران و آب در اختيار من است.»ابراهيم (ع) فرمود: «نمي خواهم.» فرشته باد به نزد او آمد و گفت: «اگر بخواهي، آتش را به هوا مي برم.» ابراهيم (ع) فرمود: «نمي خواهم.» جبرئيل (ع) گفت: «پس از خدا بخواه.»ابراهيم (ع) فرمود: «حَسْبي مِنْ سُؤالي عِلْمُُهُ بِحالي.» او خود حال مرا مي داند و نيازي به سؤال نيست.
امام اميرالمؤمنين (ع) در معرفت توحيدي و توكلش به خداوند به جايي مي رسد كه در مناجات شعبانيه عرض مي كند: «معبودا، كمالِ بريدن[از ديگران] و روي كردن به سويت را ارزانيم كن و ديدگان دلهاي ما را با نور نگاهشان به تو روشنايي بخش.»


عنوان /  اگر شايسته نصرت خدا شويد، شكست ناپذيريد; وگرنه، شكست خورده ايد
آیه ی شریفه

إِن يَنصُرْكُمُ اللّهُ فَلاَ غَالِبَ لَكُمْ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِّن بَعْدِهِ وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكِّلِ الْمُؤْمِنُونَ / 160 : آل عمران
ترجمه
اگر خداوند شما را ياري كند، هيچ كس بر شما پيروز نگردد; و اگر شما را واگذارد، پسكيست آن كه شما را پس از وي ياري دهد؟! و مؤمنان بايد فقط بر خدا توكل كنند.
شرح و تفسیر
خِذْلان يعني ياري نرساندن خدا و واگذاشتن انسان به حال خود; و ضدِ آن، توفيق است.
كسي كه خود را در ميدان جنگ و در برابر دشمن تنها ببيند، هر اندازه نيرومند و قوي باشد، به زودي روحيه خود را از دست مي دهد ; اما اگر احساس كند قدرتي كه بالاترين قدرتهاست به حمايت او آمده و لشكر نيرومندي پشت سر اوست، ديگر هيچ كس نمي تواند بر او غلبه پيدا كند; و احساس توانايي و اميد به پيروزي او را پيروز مي كند،هر چند ضعيف باشد. البته ناگفته پيداست كه حمايت خداوند و توجه او و نيز بي اعتنايي او به مؤمنان بي حساب نيست، بلكه به شايستگي و لياقت آنان بستگي دارد.
امام صادق (ع) درباره اين آيه فرمودند: «هر گاه بنده طاعتي را كه خداوند، عزّوجل،بدان فرمان داده است انجام دهد، عمل او موافقِ فرمان حضرت حق است; و بدين سبب بنده را موفق مي نامند; و هر گاه بنده بخواهد نافرماني خداوند كند، خداي تعالي ميان او و آن معصيت حايل مي شود و بنده آن را مرتكب نمي شود . اين ترك گناه او به سبب نصرت خداوند است; اما هر گاه جلوي او را از آن معصيت نگيرد و به حالِ خود رهايش كند تا مرتكب آن گناه شود، خداوند او را واگذارده و ياريش نرسانده و توفيقش نداده است.»


عنوان /  با متجاوزان مقابله به مثل كنيد
آیه ی شریفه

فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُواْ عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ / 194 : بقره
ترجمه
... پس هر كه بر شما تعدي كرد شما هم به مانند آن بر او تعدي كنيد...     
شرح و تفسیر
آيات متعددي در قرآن اين حق را براي افراد و جوامع مظلوم ثابت مي كند كه در مقابل ستمگر به پا خيزند و به همان اندازه كه به آنان تجاوز شده است مقابله به مثل و از خود دفاع كنند. اين قاعده هم در بُعد فردي كلان، مثل تجاوز به سرزمين و كشور، صدق مي كند كه در آن جا بحث دفاع مطرح است و هم در بُعد، كه حكم قصاص در آنها مطرحاست و حاكم اسلامي اين حق را به وليِّ دم يا مظلوم داده تا قصاص كند.
اين قانون نه تنها مقبول فطرت هر انسان آزاديخواه و عاقل است، بلكه قانون طبيعت بدن نيز هست. در مملكت بدن ما، سلولهايي هستند كه در مقابلِ ميكروبهاي مهاجم و بيماريزا، مي ايستند و دفاع مي كنند و از تجاوز آنها جلوگيري مي كنند. وضع ديگر موجودات نيز همين طور است; و اساساً اگر در بين بشر چنين قانوني وجود نداشت،نسل او نابود مي شد و هرگز طعم شيرين آزادي و حريت را نميچشيد. از اين رو قرآن فرموده است كه در قصاص، براي شما حيات و زندگي است; و قصاص امنيتاجتماعي و عدالت و مهرباني و رأفت در پي دارد و عين عدل است; و عدالت شالوده جهان است.


عنوان /  با دشمنانتان هم به عدالت رفتار كنيد
آیه ی شریفه

وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ / 8 : مائده
ترجمه
... و هرگز دشمني با گروهي شما را بر آن ندارد كه عدالت نورزيد...
شرح و تفسیر
امام علي (ع) در سفارش به فرزندشان، حضرت حسين (ع) فرمودند: «تو را سفارش مي كنم به تقوا داشتن از خدا در هنگام توانگري و تهيدستي... و به رعايت عدالت با دوست و دشمن.» رسول خدا(ص) نيز فرمودند: «از ظلم بپرهيزيد; زيرا در روز رستاخيز، كه هر عمل به شكل حقيقي خود مجسم مي شود ، ظلم در شكل ظلمات و تاريكي تجسم خواهد يافت و پرده اي از تاريكي اطراف ظالمان را فراخواهد گرفت.»
خلاصه كلام اين كه در اسلام و در منطق قرآن، ظلم و ستم هيچ توجيهي ندارد و افراد، حتي در برابر ظالمان ستمگر، بايد به حق و عدل رفتار كنند; از طرفي، بر عدالت به منزله ركني مهم تأكيد شده است، به طوري كه روح عدالت در همه اصول و فروع اسلام وجود دارد و مورد علاقه خالق هستي است: «بِالْعَدْلِ قامَتِالسَّمواتُ وَالاَرْضُ.»
پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «آسمانها و زمين بر عدل استوارند»; يعني نه تنها زندگي محدود بشر، بلكه سرتاسر جهان هستي، از آسمانها گرفته تا زمين ــ همه به واسطه عدالت و تعادل نيروها و قرار گرفتن هر چيز در جاي مناسب خود برقرارند; به طوري كهاگر لحظه اي از طريق عدل منحرف شوند، رو به نيستي خواهند گذاشت.
امام علي (ع) فرمودند: «عدالت ترازوي خداي سبحان است كه آن را در ميان خلق خود نهاده و براي برپاداشتن حق نصب كرده است. پس برخلاف ترازوي او عمل مكن و با قدرتش مخالفت مورز.»


نوشته شده در   جمعه 14 آبان 1389    
PDF چاپ چاپ